Telefoningiz qaysi videoni koʻrsatishni tanlaganda, ekranda «algoritm» soʻzi paydo boʻladi. Bu soʻz IT sohasidan emas — u kishining ismidan kelib chiqqan.
Muhammad ibn Muso al-Xorazmiy taxminan 780-yilda tugʻilgan. Nomining oʻzi uning qayerdan ekanini aytib turibdi: Xorazm. Umrining katta qismini u Bagʻdodda, Bayt ul-hikma — «Donishmandlik uyi»da ishlab oʻtkazdi. U yerda olimlar butun dunyodan kelgan kitoblarni tarjima qilar va oʻz asarlarini yozar edi.
Taxminan 820-yilda al-Xorazmiy bir kitob yozdi. Uning nomida ikkita amal bor edi: al-jabr va al-muqobala. Birinchisi — al-jabr, ikkinchisi — al-muqobala. Kitob nomidagi birinchi soʻz butun bir fanning nomiga aylandi: algebra.
Ikkinchi soʻz esa olimning oʻz ismidan qoldi. Uning asarlari Yevropaga yetib borganda, nomi lotinchada Algoritmi deb yozilgan edi. Kitobdan hisob oʻrganganlar oʻzlarini shu nom bilan atashardi, keyin esa soʻzning maʼnosi kengaydi: algoritm — natijaga olib boradigan aniq qadamlar ketma-ketligi.
Al-Xorazmiyning yana bir kitobi hind raqamlari haqida edi. Oʻsha paytda Yevropa rim raqamlari bilan hisoblardi: MCMXLVIII kabi yozuvda ustunda qoʻshish deyarli imkonsiz. Oʻnta raqam va razryadga asoslangan tizim — biz bugun ishlatadigan tizim — aynan shu kitoblar orqali tarqaldi. Uning ichida esa eng sokin, eng kuchli belgi bor edi: nol.
Shunday qilib, bugun daftarda 2 350 000 deb yozganingizda ham, telefoningiz sizga video tanlaganda ham — ikkalasining orqasida bitta xorazmlik olimning ishi turibdi.