Matematika olami

1 Al-Xorazmiy: «algoritm» soʻzi qayerdan kelgan Har kuni ishlatiladigan ikkita soʻz — «algoritm» va «algebra» — bitta odam va bitta kitobdan qolgan. Tarixiy maʼlumotlarga asoslangan matn.

2 «Al-jabr» — algebra tugʻilgan kitob Taxminan 1200 yil oldin Bagʻdodda yozilgan kitob butun dunyoga «algebra» soʻzini berdi. Qizigʻi shundaki, uning muallifi manfiy sonlarni ishlatmagan — va aynan shu narsa kitobning nomini belgilagan.

3 Beruniy Yer radiusini bir togʻdan turib oʻlchagan Haqiqiy voqea: Abu Rayhon Beruniy ming yil oldin bitta togʻ, bitta burchak va sabr bilan Yerning radiusini hisoblagan. Natijasi hozirgi qiymatdan bir foizdan kam farq qiladi.

4 Ulugʻbek bir yilning uzunligini qanday oʻlchagan Haqiqiy voqea: Samarqand rasadxonasida oʻlchangan yil uzunligi hozirgi qiymatdan atigi 58 sekundga farq qiladi. Teleskopsiz — faqat ulkan yoy, sabr va matematika bilan.

5 Fales piramidani soyasi bilan oʻlchagan Rivoyatga koʻra, yunon olimi Fales Misr piramidasining balandligini unga tegmasdan topgan. Butun sir — bir vaqtda tushgan soyalar bir xil nisbatda boʻlishida.

6 Karl Gauss: 1 dan 100 gacha bir daqiqada Rivoyatga koʻra, oʻqituvchi sinfni tinchitmoqchi boʻlib bir soatlik vazifa berdi. Bir bola javobni bir daqiqada topdi — chunki u sanamadi, koʻrdi.

7 Nega asalarilar uyni olti burchakli quradi Asalari geometriya oʻqimagan, lekin uning uyasi mumni eng tejaydigan shakldan iborat. Ilmiy-ommabop matn.

8 Fibonachchi sonlari gul va qaragʻay qubbasida Bitta oddiy qoida — har bir sonni oldingi ikkitasini qoʻshib topish — va shu ketma-ketlik kungaboqar, qaragʻay qubbasi va gul bargida qayta-qayta paydo boʻladi.

9 Nega lyuk qopqogʻi dumaloq Koʻchadagi eng oddiy narsalardan biri — va uning ortida aniq geometrik sabab turibdi. Ish suhbatlarida beriladigan mashhur savol.

10 Shtrix-koddagi oxirgi raqam nima uchun kerak Har bir mahsulot yorligʻidagi 13 raqamning oxirgisi tasodifiy emas — u qolgan oʻn ikkitasidan hisoblanadi va kassa xato oʻqiganini shu raqam fosh qiladi.

11 Foiz ustiga foiz: pul qanday oʻsadi Nima uchun ikkinchi yilning foizi birinchi yilnikidan katta boʻladi va «72 qoidasi» pulning necha yilda ikki barobar boʻlishini qanday bashorat qiladi.

12 Gazetadagi diagrammaga nega ishonmaslik kerak Bitta va oʻsha maʼlumot ikki xil diagrammada butunlay boshqacha koʻrinishi mumkin. Oʻqning qayerdan boshlangani va foizning asosi — eng koʻp ishlatiladigan ikki hiyla.

13 Musiqa ichidagi kasrlar Torni yarmidan bosing — ovoz bir oktava koʻtariladi. Musiqa yoqimli eshitilishining ortida oddiy kasrlar turibdi, va buni ikki yarim ming yil oldin payqashgan.

14 A4 qogʻozning sirli oʻlchami Printerdagi eng oddiy varaq — aslida ehtiyotkorlik bilan tanlangan matematik shakl. Uni ikkiga buksangiz, yana oʻziga oʻxshagan varaq chiqadi. Bunga faqat bitta nisbat qodir.

15 Oʻn ikki tanga va uch marta tortish Mashhur jumboq: oʻn ikki tangadan biri qalbaki, lekin ogʻirmi yoki yengilmi — nomaʼlum. Tarozidan atigi uch marta foydalanib uni topish mumkinmi? Yechim gʻoyasi qoida blokida.