Sherbek bozorda kurtka koʻrdi. Yorliqda 180 000 soʻm yozilgan edi, yonida esa qoʻlda yozilgan katta varaq osilib turardi: «15% chegirma».
— Necha pul boʻladi? — soʻradi Sherbek.
— Shoshmang, kalkulyatorni olay, — dedi sotuvchi va sumkasini titkilay boshladi.
Sherbek kutmadi. U shu haftada foizni darsda oʻtgan edi va bir qoidani yaxshi eslab qolgandi: 15% = 10% + 5%.
Oʻn foizni topish eng oson — butunni oʻnga boʻlamiz: 180 000 ÷ 10 = 18 000. Besh foiz esa oʻn foizning yarmi: 18 000 ÷ 2 = 9000.
— Chegirma 27 000 soʻm, — dedi Sherbek. — Toʻlaydiganim 153 000 soʻm.
Sotuvchi kalkulyatorni endi topgan edi. U raqamlarni terdi, ekranga qaradi va kulib yubordi.
— Toʻppa-toʻgʻri. Qanday hisobladingiz?
— Foizni boʻlaklarga ajratdim, — dedi Sherbek. — Oʻn foizni topish uchun nolni oʻchirasiz, besh foiz esa uning yarmi. Qolgani — oddiy qoʻshish.
Uyga qaytayotib u yana bir narsani oʻyladi. Agar chegirma 20 foiz boʻlganida, qism 36 000 soʻm boʻlardi — chunki 20% bu 10% ning ikki barobari. Bir marta oʻn foizni topib olsangiz, qolgan foizlarning hammasi shundan yasaladi.