Narx oshdi, keyin tushdi

Story 25 of 100

Highlighted words are key vocabulary — tap one to see its translation. Colors show the part of speech:

Verb Adjective Adverb Expression

Iqtisod xabari. Yozda qimmatlashgan paxta yogʻi kuzda yana arzonladi, lekin xaridorlar baribir norozi.

Iyun oyida bir litrlik yogʻ 20 000 soʻm turardi. Iyul oxirida doʻkonlar narxni 25 foizga koʻtardi va yogʻ 25 000 soʻm boʻldi.

Oktyabrda hosil yaxshi boʻldi. Doʻkonlar «narxni 25 foizga tushirdik» deb eʼlon qilishdi. Koʻpchilik yogʻ yana 20 000 soʻm boʻladi deb oʻyladi.

Lekin yorliqda 18 750 soʻm turardi — eski narxdan atigi 1250 soʻm arzon.

Sababi asosda. Iyuldagi oshish 20 000 dan hisoblangan, oktyabrdagi kamayish esa 25 000 dan. Katta sondan olingan 25 foiz — 6250 soʻm, kichigidan olingani esa atigi 5000 soʻm edi.

Buni koʻpaytuvchilar bilan tekshirish oson: 1,25 × 0,75 = 0,9375. Demak yangi narx eskining 93,75 foizi — ketma-ket oʻzgarishdan keyin narx atigi 6,25 foizga tushgan.

Mutaxassislar eslatadi: bir xil foizga oshib, keyin tushgan narx hech qachon eski darajaga qaytmaydi. Buni bilgan xaridor eʼlonga emas, yorliqdagi narxga qaraydi.

Matndagi atamalar

Kartani bosing — taʼrifi chiqadi.

asos
foiz olinayotgan qiymat
oshish
qiymatning koʻpayishi
kamayish
qiymatning pasayishi
koʻpaytuvchi
oʻzgarishni bir amalda beruvchi son
ketma-ket oʻzgarish
biridan keyin ikkinchisi qoʻllanadigan oʻzgarish
yorliqdagi narx
mahsulotning hozirgi haqiqiy narxi

Qoida va formulalar

Matnda ishlatilgan matematik qoida.

Ketma-ket oʻzgarishda koʻpaytuvchilar koʻpaytiriladi

Oshish ×(1 + p/100), kamayish ×(1 − p/100). Ikkinchi foiz allaqachon oʻzgargan sondan olinadi, shuning uchun bir xil foizga oshib, keyin tushgan narx eskisiga qaytmaydi.

  • 20 000 × 1,25 = 25 000 (yozda 25% oshdi)
  • 25 000 × 0,75 = 18 750 (kuzda 25% tushdi) — 1,25 × 0,75 = 0,9375

Tekshirib koʻring

Matnni oʻqing, keyin hisoblang. Javobni bosib tekshiring.

1. Xabarga koʻra, xaridorlar nimadan norozi boʻlishgan?

2. Yozda 20 000 soʻmlik yogʻ 25 foizga qimmatlashdi. Yangi narx qancha boʻldi?

3. Kuzda oʻsha narx 25 foizga tushdi. Yogʻ endi qancha turadi?