Tun. Toʻrt kishi tor osma koʻprik oldida turibdi: Jasur, Afsona, Sherbek va ularning bobosi. Ular narigi tomonga oʻtishlari kerak.
Shartlar shunday. Koʻprik bir vaqtda faqat ikki kishini koʻtaradi. Atrof qop-qorongʻi, ularda esa bitta fonar bor. Fonarsiz koʻprikka chiqib boʻlmaydi, uni otib ham boʻlmaydi — kimdir olib qaytishi kerak.
Har kim oʻz tezligida yuradi. Jasur koʻprikdan 1 daqiqada oʻtadi, Afsona — 2, Sherbek — 5, bobo esa 10 daqiqada. Ikki kishi birga yursa, ular sekinroq sherigining tezligida yuradi.
Eng tez yoʻl qancha vaqt oladi? Qogʻoz va qalam oling.
Birinchi oʻyga keladigan reja: eng tez yuradigan Jasur hammani bittalab kuzatib qoʻyadi. Jasur bobo bilan oʻtadi — 10 daqiqa. Qaytadi — 1. Sherbek bilan oʻtadi — 5. Qaytadi — 1. Afsona bilan oʻtadi — 2. Jami: 19 daqiqa.
Mantiqiy koʻrinadi: fonarni har safar eng tez odam qaytaradi, vaqt tejaladi. Ammo bu rejada bitta isrof bor. Bobo va Sherbek alohida-alohida oʻtyapti, shuning uchun ularning ikkala sekin vaqti ham — 10 va 5 — toʻliq hisobga kiryapti.
Aslida toʻrttalasi 17 daqiqada oʻta oladi. Bundan tez esa — hech qanday usul bilan boʻlmaydi. Javobni koʻrishdan oldin oʻzingiz topishga urining. Bitta ishora: kim kim bilan birga yurishi kerakligini oʻylang.
Bu jumboq faqat oʻyin emas. Kompyuter olimlari uni optimallash masalalarining namunasi sifatida koʻrsatishadi: bu yerda «har qadamda eng yaxshisini qil» degan oddiy qoida eng yaxshi natijani bermaydi.