Bir qutida nechta?

Story 3 of 100

Highlighted words are key vocabulary — tap one to see its translation. Colors show the part of speech:

Verb Adjective Adverb Expression

Bekzod yozgi taʼtilda amakisining omborida ishladi. Birinchi vazifa oddiy edi: choynaklarni sanash.

Omborda oltita yashik turardi, har birida yigirma toʻrttadan choynak. Bekzod bittalab sanay boshladi: 24, 48, 72… Uchinchi yashikda kimdir uni chaqirdi va u adashib ketdi. Boshidan sanadi. Yana adashdi.

Usta Karim aka kulib, qogʻoz uzatdi.

— Bir xil sonni takror qoʻshayapsan-ku, — dedi u. — Buning qisqa yoʻli bor. U koʻpaytirish deyiladi.

Qogʻozda ikkita koʻpaytuvchi paydo boʻldi: 6 va 24. Karim aka ularni ikki boʻlakka ajratdi:

6 × 24 = 6 × 20 + 6 × 4 = 120 + 24 = 144.

— Bu koʻpaytma, — dedi u. — Endi taxminni tekshir: 24 yigirma beshga yaqin, 25 ta oltitadan — 150. Bizda 144 chiqdi, demak razryadda xato yoʻq.

Bekzod qogʻozga «144» deb yozib qoʻydi va omborni aylanib chiqdi. Burchakda yana uchta choynak turardi — ular hech qaysi yashikka sigʻmagan ekan.

— Unda jami 144 emas, — dedi Bekzod. — 144 + 3 = 147.

— Mana buni ish deydilar, — dedi Karim aka. — Koʻpchilik oxirgi jumlani oʻqimaydi. Shartni oxirigacha oʻqigan odam esa doim toʻgʻri javob beradi.

Matndagi atamalar

Kartani bosing — taʼrifi chiqadi.

koʻpaytirish
bir xil sonni takror qoʻshishning qisqa yoʻli
koʻpaytuvchi
koʻpaytirilayotgan sonlar
koʻpaytma
koʻpaytirish natijasi
razryad
raqamning sondagi oʻrni
Shart
masalada berilgan barcha maʼlumot

Qoida va formulalar

Matnda ishlatilgan matematik qoida.

«har birida … tadan» → koʻpaytirish

Matnda bir xil miqdor takrorlansa, qoʻshish oʻrniga koʻpaytirish ishlatiladi. Bu — matnli masalada eng koʻp uchraydigan ishora.

  • 6 yashik × 24 ta = 144 ta
  • 6 × 24 = 6 × 20 + 6 × 4 = 120 + 24 = 144

Yakka qolganlarni oxirida qoʻshing

Koʻpaytmaga kirmagan qism alohida qoʻshiladi. Masalaning oxirgi jumlasini oʻqimaslik — eng koʻp uchraydigan xato.

  • 144 + 3 = 147

Tekshirib koʻring

Matnni oʻqing, keyin hisoblang. Javobni bosib tekshiring.

1. Bekzod nega sanashni ikki marta boshlashga majbur boʻldi?

2. Omborda jami nechta choynak bor?

3. Ertaga yana bitta toʻla yashik kelsa, omborda nechta choynak boʻladi?