Bir yillik yomgʻir

Story 77 of 100

Highlighted words are key vocabulary — tap one to see its translation. Colors show the part of speech:

Verb Adjective Adverb Expression

Maktab yangiliklari. 22-maktabning ob-havo toʻgaragi olti oy davomida har kuni hovlidagi yomgʻir oʻlchagichni tekshirib bordi. Kecha ular birinchi hisobotini eʼlon qilishdi.

Har kungi qaydlar diagrammaga solindi. Pastdagi oʻqda oylar, chapdagi oʻqda yomgʻir miqdori — millimetrda. Bu birlikni bilmasdan diagrammani oʻqib boʻlmaydi.

Natijalar: mart 60 mm, aprel 75 mm, may 40 mm, iyun 10 mm, iyul 3 mm, avgust 2 mm.

Eng baland ustun — aprel. Eng past — avgust. Ularning farqi 73 millimetr.

Toʻgarak rahbari oʻquvchilardan qoʻshni oylarni solishtirishni soʻradi. Aprel va may orasidagi farq: 75 − 40 = 35 mm. Bu — eng katta sakrash, va diagrammada aynan oʻsha joyda ustunlar keskin pasayadi.

Keyin ular fasllar boʻyicha yigʻindini hisoblab chiqishdi. Bahor: 60 + 75 + 40 = 175 mm. Yoz: 10 + 3 + 2 = 15 mm. Olti oyda 190 mm.

«Diagrammaga qarang, — dedi rahbar. — Yozgi uchta ustun deyarli koʻrinmayapti. Bu bizning eng muhim xulosamiz.»

Bir oʻquvchi «yozda yomgʻir umuman yogʻmagan» dedi. Rahbar uni tuzatdi: avgustda ham 2 millimetr qayd etilgan. Past ustun — bu «kam» degani, «yoʻq» degani emas.

Va yana bir ogohlantirish. Diagramma yomgʻir qancha tushganini koʻrsatadi, lekin nega shunday boʻlganini aytmaydi. Buning uchun iqlim haqidagi boshqa maʼlumot kerak boʻladi.

Toʻgarak kuzatishni davom ettiradi. Kelasi yil ikkita yilning diagrammasini yonma-yon qoʻyish rejalashtirilgan.

Matndagi atamalar

Kartani bosing — taʼrifi chiqadi.

yomgʻir oʻlchagich
tushgan yomgʻir miqdorini oʻlchaydigan asbob
qayd
oʻlchov natijasi yozib qoʻyilgani
diagramma
maʼlumotning chizmadagi koʻrinishi
oʻq
sonlar va nomlar yozilgan chiziq
birlik
nima bilan oʻlchangani
farq
ikki qiymatning ayirmasi
sakrash
qoʻshni ikki qiymat orasidagi keskin oʻzgarish
yigʻindi
bir nechta sonning qoʻshilishi
xulosa
maʼlumotdan chiqarilgan fikr
ustun
diagrammadagi tik toʻgʻri toʻrtburchak

Qoida va formulalar

Matnda ishlatilgan matematik qoida.

farq = katta qiymat − kichik qiymat

Diagrammadan oʻqishning asosiy amali. Eng katta va eng kichik ustunni topib, ayirish kifoya. «Nechtaga» — ayirish, «necha marta» — boʻlish.

  • 75 − 40 = 35 mm (aprel va may farqi)
  • 60 + 75 + 40 = 175 mm (bahor)
  • 10 + 3 + 2 = 15 mm (yoz)

Tekshirib koʻring

Matnni oʻqing, keyin hisoblang. Javobni bosib tekshiring.

1. Toʻgarak aʼzolari qanday xulosaga kelishdi?

2. Aprel va may orasidagi farq necha millimetr?

3. Uch bahor oyida jami qancha yomgʻir tushgan?