Bitta hisob, ikkita javob

Story 5 of 100

Highlighted words are key vocabulary — tap one to see its translation. Colors show the part of speech:

Verb Adjective Adverb Expression

Doskada bitta qator turardi: 2 + 3 × 4.

— Yigirma, — dedi Sardor. — Ikkiga uchni qoʻshsang besh, beshni toʻrtga koʻpaytirsang yigirma.

— Oʻn toʻrt, — dedi Afsona. — Avval koʻpaytirish bajariladi.

Ikkalasi ham qatʼiy turib oldi. Nodira opa aralashmadi, faqat bitta savol berdi:

— Afsona, kecha doʻkonda nima olding?

— Ikkita daftar, har biri uch ming soʻmdan. Va toʻrtta ruchka, har biri ming yarim soʻmdan.

— Yaxshi. Kassir qanday hisobladi?

Afsona esladi: kassir avval daftarlarni — 2 × 3 000 = 6 000, keyin ruchkalarni — 4 × 1 500 = 6 000, soʻng ikkita koʻpaytmani qoʻshdi. Chiqqan yigʻindi12 000 soʻm.

— Mana, — dedi opa. — Har bir koʻpaytirish ifodada bitta butun narsani bildiradi: daftarlar puli, ruchkalar puli. Shuning uchun ular avval hisoblanadi. Bu — amallar tartibi, va u butun dunyoda bir xil.

— Unda men xatomi? — soʻradi Sardor.

— Sening hisobing qavs qoʻyilgan ifodaning javobi: (2 + 3) × 4 = 20. Faqat doskada qavs yoʻq edi.

— Koʻpaytirish va boʻlish teng darajali amallar, — qoʻshimcha qildi opa. — Ular uchrashsa, chapdagisi birinchi bajariladi.

Sardor telefonini olib tekshirdi. Oddiy kalkulyator 20 ni koʻrsatdi, muhandislik rejimi esa 14 ni. Ikkita turli qiymat, bitta ifodadan.

— Kalkulyator ham adashadimi? — hayron boʻldi u.

— Yoʻq, u sendan boshqacha oʻqiydi, — dedi opa. — Shuning uchun uzun hisobni kiritishdan oldin qavsni oʻzing qoʻyasan.

Matndagi atamalar

Kartani bosing — taʼrifi chiqadi.

koʻpaytma
koʻpaytirish natijasi
yigʻindi
qoʻshish natijasi
ifoda
sonlar va amallardan tuzilgan yozuv
amallar tartibi
qaysi amal oldin bajarilishi haqidagi qoida
qavs
"avval buni hisobla" degan belgi
teng darajali amallar
bir xil navbatdagi, biri ikkinchisidan ustun boʻlmagan amallar
qiymat
ifodani hisoblab chiqqan son

Qoida va formulalar

Matnda ishlatilgan matematik qoida.

qavslar → × va ÷ → + va −

Amallar tartibi. Teng darajadagi amallar chapdan oʻngga bajariladi. Shu tartib butun dunyoda bir xil — shuning uchun bitta ifodaning bitta javobi boʻladi.

  • 2 + 3 × 4 = 2 + 12 = 14
  • (2 + 3) × 4 = 5 × 4 = 20

Tekshirib koʻring

Matnni oʻqing, keyin hisoblang. Javobni bosib tekshiring.

1. Sardor va Afsona nima ustida bahslashdi?

2. 2 + 3 × 4 ifodasining toʻgʻri qiymati qancha?

3. Matndagi doʻkon hisobi boʻyicha Afsona jami qancha toʻladi?