Guruhlarga boʻlinamiz

Story 6 of 100

Highlighted words are key vocabulary — tap one to see its translation. Colors show the part of speech:

Verb Adjective Adverb Expression

Shanba kuni maktab sport zalida oʻyin boshlanishi kerak edi. Murabbiy Karim aka roʻyxatga qaradi: bugun mashgʻulotga 84 bola kelgan.

— Beshtadan jamoa qilaylik! — deb qichqirdi kimdir.

Karim aka roʻyxatdan koʻzini uzmay javob berdi:

— Beshtadan chiqmaydi. Oltitadan qilamiz.

Bolalar hayron boʻlishdi: u hech narsa hisoblamagan edi-ku. Sirni Karim aka oʻzi ochdi.

— Songa qarab turib bilsa boʻladi. Bu boʻlinish alomati deyiladi.

Beshtadan boʻlish uchun sonning oxirgi raqami 0 yoki 5 boʻlishi kerak. 84 ning oxirgi raqami — 4. Demak beshtadan teng chiqmaydi: toʻrt bola jamoasiz qolardi.

Oltitaga esa ikkita shart kerak. Birinchisi: son juft boʻlsin — 84 juft. Ikkinchisi: raqamlar yigʻindisi uchga boʻlinsin — 8 + 4 = 12, boʻlinadi. Ikkala shart bajarildi.

— Endi hisoblaymiz, — dedi Karim aka. — 84 ÷ 6 = 14. Oʻn toʻrtta jamoa.

Bolalar saf tortdi. Haqiqatan ham hech kim ortib qolmadi.

— Alomat «boʻlinadimi?» degan savolga javob beradi, — qoʻshib qoʻydi murabbiy. — «Nechta chiqadi?» degan savolga esa baribir boʻlish kerak. Lekin kerakmi yoki yoʻqmi — buni bir soniyada bilib olasan.

Oʻsha kuni Bekzod uyga qaytayotib avtobus raqamiga qaradi va ovoz chiqarib dedi: «Yigirma yetti. Toq. Uchga boʻlinadi, toʻqqizga ham». Karrali sonlarni koʻrish odati shu kundan boshlandi.

Matndagi atamalar

Kartani bosing — taʼrifi chiqadi.

boʻlinish alomati
boʻlmasdan turib boʻlinishini aniqlash usuli
teng
qoldiqsiz, hech kim ortmasdan
juft
2 ga boʻlinadigan son
raqamlar yigʻindisi
sondagi raqamlarni qoʻshib chiqish
Karrali
berilgan songa qoldiqsiz boʻlinadigan son

Qoida va formulalar

Matnda ishlatilgan matematik qoida.

6 ga boʻlinadi = 2 ga ham, 3 ga ham boʻlinadi

Oltiga boʻlinish uchun ikkala shart ham kerak: son juft boʻlsin va raqamlar yigʻindisi 3 ga boʻlinsin.

  • 84: juft ✓, 8 + 4 = 12 uchga boʻlinadi ✓ → 6 ga boʻlinadi
  • 84 ÷ 6 = 14

5 ga boʻlinish: oxirgi raqam 0 yoki 5

Faqat oxirgi raqamga qaraladi. 3 va 9 uchun esa raqamlar yigʻindisiga qaraladi.

  • 84 → oxirgi raqam 4 → 5 ga boʻlinmaydi

Tekshirib koʻring

Matnni oʻqing, keyin hisoblang. Javobni bosib tekshiring.

1. Murabbiy nega hisob-kitob qilib oʻtirmadi?

2. 84 bola 6 tadan boʻlinsa, nechta jamoa chiqadi?

3. Nega 84 bolani 5 tadan qilib teng ajratib boʻlmaydi?