Bobosi bogʻ chetida turib, qoʻli bilan yerni koʻrsatdi.
— Mana shu tomonga uch metr qoʻshsam, bogʻ qancha boʻladi? — soʻradi u Bekzoddan.
— Hozirgi eni qancha? — dedi Bekzod.
Bobosi yelka qisdi. Rulyetka uyda qolgan, eni esa yodida yoʻq edi. Faqat bir narsani aniq bilardi: boʻyi enidan 5 metr uzun.
Bekzod bir zum oʻyladi, keyin daftarini ochdi.
— Unda enini nomaʼlum sifatida x deb olaman, — dedi u. — Boʻyi x + 5 boʻladi. Uch metr qoʻshsak, yangi eni x + 3.
Yuza — tomonlar koʻpaytmasi, demak (x + 3)(x + 5). Bekzod bu koʻpaytmani ochdi: birinchi qavsning har bir hadi ikkinchisining har bir hadiga koʻpaytiriladi — jami toʻrtta boʻlak.
x·x = x², x·5 = 5x, 3·x = 3x, 3·5 = 15. Oʻrtadagi ikkitasi oʻxshash hadlar edi, ularni yigʻdi: x² + 8x + 15.
— Bu nima degani? — soʻradi bobosi.
— Bu javob emas, bobo, bu koʻphad. Enini oʻlchab kelsangiz, javob bir zumda chiqadi.
Ertasi kuni bobosi rulyetka bilan qaytdi: eni roppa-rosa 10 metr. Bekzod harf oʻrniga sonni qoʻydi: 100 + 80 + 15 = 195 kvadrat metr.
Tekshirish ham oson boʻldi: yangi eni 13, boʻyi 15; 13 × 15 = 195 ✓ Eski bogʻ esa 10 × 15 = 150 kvadrat metr edi — kengaytirish 45 kvadrat metr qoʻshgan.
— Qiziq, — dedi bobosi. — Sen javobni oʻlchashdan oldin topib qoʻyibsan.
— Ha, — kuldi Bekzod. — Harf shuning uchun kerak ekan.