Bogʻga panjara

Story 67 of 100

Highlighted words are key vocabulary — tap one to see its translation. Colors show the part of speech:

Verb Adjective Adverb Expression

Sherbekning otasi bogʻni panjara bilan oʻramoqchi boʻldi. Oʻlchashni Sherbekka topshirdi.

Bogʻ toʻgʻri toʻrtburchak shaklida. Sherbek ruletka bilan oʻlchadi: uzunliki 18 metr, eni 10 metr.

U daftariga yozdi: 18 + 10 = 28. Soʻng doʻkonga bordi.

«Yigirma sakkiz metr panjara bering», — dedi u.

Doʻkonchi Nodira opa qalam oldi. «Bogʻing toʻgʻri toʻrtburchakmi? Unda menga uning perimetri kerak. Sen esa faqat ikkita tomonni qoʻshibsan.»

U qogʻozga toʻrtburchak chizdi va har bir tomonni koʻrsatdi. Qarama-qarshi tomonlar teng, demak 18 ham, 10 ham ikki martadan uchraydi.

«Chegara boʻylab bir marta aylanib chiq», — dedi u. Yigʻindini ikkilantirish kerak edi: 2 × (18 + 10) = 2 × 28 = 56 metr.

Sherbek qizarib ketdi. Yigirma sakkiz metr panjara olganida bogʻning yarmi ochiq qolar edi.

«Yana bir narsa», — dedi Nodira opa. «Darvoza qoʻyasizlarmi?»

Sherbek otasiga qoʻngʻiroq qildi: darvoza 4 metr boʻlarkan. U yerga panjara kerak emas.

56 − 4 = 52 metr.

Panjaraning bir metri 25 000 soʻm edi. Uzunlikni narxga koʻpaytirish qoldi: 52 × 25 000 = 1 300 000 soʻm.

Uyga qaytgach, Sherbek daftariga bir jumla yozib qoʻydi: «Perimetr — bu chegara, ikkita tomon emas.»

Ertasi kuni panjara keltirildi. Uzunligi aniq yetdi — bir metr ham ortiqcha emas, bir metr ham kam emas.

Matndagi atamalar

Kartani bosing — taʼrifi chiqadi.

toʻgʻri toʻrtburchak
burchaklari 90° boʻlgan parallelogramm
ruletka
uzunlik oʻlchaydigan lentali asbob
uzunlik
toʻgʻri toʻrtburchakning katta oʻlchovi
metr
uzunlik birligi, 100 santimetr
en
toʻgʻri toʻrtburchakning kichik oʻlchovi
perimetr
shaklni oʻrab turgan chiziqning uzunligi
tomon
koʻpburchakni hosil qiluvchi kesma
Qarama-qarshi tomonlar
roʻparama-roʻpara turgan, teng tomonlar
ikkilantirish
ikki barobar qilish, 2 ga koʻpaytirish
koʻpaytirish
bir sonni ikkinchisiga marta-marta qoʻshish amali
chegara
shaklning tashqi konturi

Qoida va formulalar

Matnda ishlatilgan matematik qoida.

P = 2 × (a + b)

Toʻgʻri toʻrtburchakning perimetri — hamma tomonining yigʻindisi. Qarama-qarshi tomonlar teng boʻlgani uchun har bir son ikki marta qoʻshiladi.

  • 2 × (18 + 10) = 2 × 28 = 56 m
  • darvoza chiqarildi: 56 − 4 = 52 m
  • narxi: 52 × 25 000 = 1 300 000 soʻm

Tekshirib koʻring

Matnni oʻqing, keyin hisoblang. Javobni bosib tekshiring.

1. Sherbek birinchi marta qanday xato qildi?

2. Darvozani hisobga olgandan keyin necha metr panjara kerak boʻldi?

3. Panjara jami necha soʻm turdi?