Jasur stol ustida yarim soatdan beri bitta masalaga qarab oʻtiribdi.
Masala qisqa: «Ikki doʻst 84 ta yongʻoqni boʻlishdi. Biri ikkinchisidan 16 ta koʻp oldi. Har biri nechtadan oldi?»
Jasur avval 84 ni ikkiga boʻldi va 42 chiqdi. Lekin unda farq yoʻqolib qolardi. Keyin 84 dan 16 ni ayirdi va 68 chiqdi. Bu ayirma bilan nima qilishni esa bilmadi.
Akasi yonidan oʻtib ketayotib daftarga qaradi. Javobni aytmadi. Uning oʻrniga qalam olib, ikkita tasma chizdi — biri pastda, biri tepada. Tepadagisi sal uzunroq edi.
«Mana bu — kichik ulush», dedi u pastdagini koʻrsatib. «Bu esa katta ulush. Ular orasidagi farq qayerda turibdi?»
Jasur uzun tasmaning oxiridagi ortiqcha uchni koʻrsatdi.
«Ana. Uni qirqib tashla».
Jasur bir zum jim qoldi. Keyin daftarga yozdi: agar ortiqcha 16 ni olib tashlasa, ikkita bir xil tasma qoladi. Va ularning yigʻindisi 84 emas, 68 boʻladi.
Qolgani oson edi: 68 ÷ 2 = 34. Bu — kichik ulush. Katta ulush esa 34 + 16 = 50.
Tekshirishni oʻzi qildi: 34 + 50 = 84 ✓ va 50 − 34 = 16 ✓ Ikkala shart ham bajarilgan.
«Men bu 68 ni oldin ham topgan edim», dedi Jasur biroz xafa boʻlib. «Faqat u bilan nima qilishni bilmadim».
«Chunki u faqat son edi», dedi akasi. «Chizmada esa u boʻlakka aylandi. Sonlar bir-biriga oʻxshaydi, uzunliklar esa oʻxshamaydi — koʻz ularni darrov ajratadi».
U ketayotib qoʻshib qoʻydi: «Chizma javobni bermaydi. U shunchaki masalani koʻrinadigan qilib qoʻyadi. Qolganini baribir oʻzing qilasan».
Jasur daftarning chetiga kichkina yozuv qoldirdi: «ortiqchani qirq, qolganini teng boʻl». Keyingi masalada u qalamni sondan oldin oldi.