Shahar chetida yangi yoʻl qurilyapti. U eski koʻchani kesib oʻtadi — demak yangi chorraha paydo boʻladi.
Loyihachilar avval bitta savolni hal qilishadi: ikki koʻcha qanday burchak ostida kesishsin? Javob koʻpincha bir xil: iloji boricha toʻgʻri burchakka yaqin.
Sababi xavfsizlikda. Agar yoʻllar juda oʻtkir burchak ostida kesishsa, haydovchi yon tomonni koʻrish uchun boshini deyarli orqasiga burishi kerak boʻladi. Bir qism yoʻl esa umuman koʻrinmay qoladi. Toʻgʻri burchakka yaqin chorrahada esa ikkala tomon ham bir qarashda koʻrinadi. Shuning uchun bunday chiziqlarni perpendikulyar deyishadi.
Eski chorrahalar har doim ham shunday emas. Xaritada oʻlchangan bittasi 65° gradus chiqdi.
Muhandis qolgan uchtasini oʻlchamadi. Unga hojat yoʻq edi. Qoʻshni burchak birgalikda yoyiq burchakni toʻldiradi: 180 − 65 = 115°. Qarama-qarshi yotganlari esa vertikal burchaklar — ular teng, demak yana 65° va 115°.
Oxirida u tekshirdi: 65 + 115 + 65 + 115 = 360° — nuqta atrofidagi toʻla burchak. Yigʻindi 360 chiqmasa, oʻlchovda xato bor degani.
Chorrahaning shakli faqat qogʻozda qolmaydi. Oʻtkir burchak tomonidagi piyodalar yoʻlagi uzunroq boʻladi, chunki koʻchani kesib oʻtish yoʻli qiyshiq tushadi. Svetofor ustuni ham shu burchakka qarab oʻrnatiladi — haydovchi uni oʻz yoʻlidan koʻrishi kerak.
Shuning uchun yangi mahallalarni loyihalashda koʻchalar imkon qadar 90° ostida kesishtiriladi. Bu shunchaki chiroyli koʻrinish emas — bu xavfsizlik hisobi.
Mana shu — geometriyaning eng foydali odati. Bitta oʻlchov, uchta isbotlangan xulosa va nol qoʻshimcha ish.