Sherbek doskaga 91 deb yozdi.
— Bu tub son, — dedi u. — Ikkiga boʻlinmaydi, uchga ham, beshga ham.
— Yettiga urinib koʻrdingmi? — soʻradi Afsona.
Sherbek qalamini oldi: 91 ÷ 7 = 13. Demak 91 = 7 × 13 — murakkab son ekan.
Ana shu kichik sahna butun internetning asosini koʻrsatadi.
7 va 13 ni koʻpaytirish uchun bir soniya kerak. Teskari yoʻl esa — 91 ni koʻrib turib, undan 7 va 13 ni topish — sinab koʻrishni talab qiladi. 91 kichkina son, shuning uchun sinash tez tugadi. Endi ikkita tub son har biri yuzta raqamdan iborat boʻlsa-chi?
Ularni koʻpaytirish kompyuter uchun hamon bir zumlik ish. Ajratish esa shunchalik ogʻirki, dunyodagi eng kuchli kompyuterlar ham buni oqilona vaqt ichida uddalay olmaydi.
Telefoningiz bankka ulanganda aynan shu qoidadan foydalanadi. Katta koʻpaytma hammaga ochiq — uni ochiq kalit deb atashadi. Uni hosil qilgan ikkita tub son esa yashirin qoladi va maxfiy kalit boʻlib xizmat qiladi. Xabarni ochiq kalit bilan yopish mumkin, ochish uchun esa maxfiy kalit kerak.
Shu tariqa ikki ming yil oldin faqat qiziqish uchun oʻrganilgan tub sonlar bugun har kuni milliardlab marta ishlatiladi. Eratosfen buni bilmagan edi. U shunchaki gʻalvir tuzib, sonlarni saralagan edi.