Ikki avtobus qachon bir vaqtda keladi

Story 8 of 100

Highlighted words are key vocabulary — tap one to see its translation. Colors show the part of speech:

Verb Adjective Adverb Expression

Bekatda buvijon va nabirasi Bekzod turishardi. Ikkalasi ham shaharga ketishi kerak edi.

Bekatdagi jadvalda ikkita qator bor edi: 12-avtobus har 12 daqiqada, 18-avtobus har 18 daqiqada keladi. Soat roppa-rosa 8:00 da ikkalasi birga kelib ketdi — Bekzod ulgurmay qoldi.

— Xafa boʻlma, — dedi buvijon. — Menga bari bir qaysi biriga chiqish, faqat ikkalasi birga kelganini koʻrmoqchiman. Qachon shunday boʻladi?

Bekzod daftarini ochdi va har bir avtobusning karralilarini yozib chiqdi. 12-avtobus 12, 24, 36, 48-daqiqalarda keladi. 18-avtobus 18, 36, 54-daqiqalarda. Ikkala roʻyxatda ham bor birinchi son — 36.

— Bu eng kichik umumiy karrali, — dedi u. — Qisqacha EKUK. Uni sanab oʻtirmasa ham boʻladi: ajratmalardan topiladi. 12 = 2 × 2 × 3, 18 = 2 × 3 × 3, demak EKUK = 2 × 2 × 3 × 3 = 36.

— Demak 8:36 da, — dedi buvijon. — Unda oʻtiraylik.

Ular oʻrindiqqa oʻtirishdi. Buvijonning sumkasida 12 ta gul va 18 ta shirinlik bor edi — bularni bugun nabiralariga teng ulashmoqchi edi.

— Buni ham hisoblab ber, — dedi u. — Eng koʻpi bilan nechta bir xil paket chiqadi?

Bekzod bir zum oʻyladi. Bu safar boshqa savol edi: bor narsani boʻlish kerak. Demak EKUB kerak. U ikkala sonning umumiy boʻluvchilarini qaradi: 2 va 3. Ularning koʻpaytmasi — 6.

— Olti paket, — dedi Bekzod. — Har birida ikkita gul va uchta shirinlik.

Aynan shu payt ikkita avtobus yonma-yon kelib toʻxtadi. Soat 8:36 edi.

Matndagi atamalar

Kartani bosing — taʼrifi chiqadi.

karrali
berilgan songa qoldiqsiz boʻlinadigan son
eng kichik umumiy karrali
ikkala sonning ham karralisi boʻlgan eng kichik son
EKUK
eng kichik umumiy karrali
ajratma
sonni tub sonlar koʻpaytmasi sifatida yozish
EKUB
ikkala sonni ham boʻladigan eng katta son
umumiy boʻluvchi
ikkala sonni ham qoldiqsiz boʻladigan son

Qoida va formulalar

Matnda ishlatilgan matematik qoida.

«Qachon uchrashadi?» → EKUK

Takrorlanib turadigan ikki hodisaning yana bir vaqtga toʻgʻri kelishi eng kichik umumiy karraliga teng.

  • 12 = 2 × 2 × 3 · 18 = 2 × 3 × 3
  • EKUK(12, 18) = 2 × 2 × 3 × 3 = 36 daqiqa

«Eng koʻpi bilan nechta guruh?» → EKUB

Bor narsani teng boʻlishda esa eng katta umumiy boʻluvchi kerak boʻladi. Ikkalasini adashtirmang.

  • EKUB(12, 18) = 6

Tekshirib koʻring

Matnni oʻqing, keyin hisoblang. Javobni bosib tekshiring.

1. Buvijon nima uchun 8:36 gacha kutishga qaror qildi?

2. Avtobuslar keyingi safar necha daqiqadan keyin birga keladi?

3. Matndagi ikkinchi savol — 12 ta gul va 18 ta shirinlikni teng paketlarga solish — qanday hisoblanadi?