Ikki chelak suv

Story 39 of 100

Highlighted words are key vocabulary — tap one to see its translation. Colors show the part of speech:

Verb Adjective Adverb Expression

Bobosi hovlida ikkita chelakni koʻrsatdi. Ikkalasida ham suv bor edi, lekin har xil miqdorda.

— Jami 30 litr, — dedi bobosi. — Birinchisidan ikkinchisiga 5 litr quysam, ular teng boʻladi. Aytchi, hozir qaysi birida qancha?

Bekzod darrov nomaʼlumni tanlab, hisoblay boshladi. «Besh litr quyilsa teng boʻladi — demak farq besh litr», deb oʻyladi u. Shunday qilib x va x + 5 deb yozdi va 12,5 hamda 17,5 degan javob oldi.

— Tekshirib koʻr, — dedi bobosi.

Bekzod tekshirdi: 17,5 − 5 = 12,5 va 12,5 + 5 = 17,5. Teng chiqmadi — biri hamon kattaroq edi.

— Xatoing qayerda ekanini oʻzing top, — dedi bobosi va choyini quydi.

Bekzod uzoq oʻyladi. Keyin tushundi: quyilgan suv bir chelakdan kamayadi va ikkinchisiga qoʻshiladi. Demak farq besh emas, oʻn litrga qisqaradi.

U qaytadan yozdi. Kichik chelak x, kattasi x + 10 boʻlsin. Tenglama: x + (x + 10) = 30.

Ixchamlagach 2x + 10 = 30, undan 2x = 20 va x = 10 chiqdi. Demak kichik chelakda 10 litr, kattasida 20 litr.

Bu safar tekshiruv toʻgʻri chiqdi: 20 − 5 = 15 va 10 + 5 = 15. Ikkalasida ham oʻn besh litr.

— Bobo, siz buni qayerdan bilasiz? — soʻradi Bekzod.

— Men chelak koʻtarib katta boʻlganman, — kuldi bobosi. — Sen esa usulni oʻrgan. U ogʻirroq, lekin uzoqroqqa olib boradi.

Matndagi atamalar

Kartani bosing — taʼrifi chiqadi.

nomaʼlumni tanlab
qaysi miqdorni x deb olish
farq
ikki miqdor orasidagi ayirma
Tenglama
ikki ifodaning tengligi
Ixchamlagach
oʻxshash hadlarni qoʻshib yozuvni qisqartirish
tekshiruv
javobni asl shartga qoʻyib sinash
usul
masalani yechishning aniq tartibi

Qoida va formulalar

Matnda ishlatilgan matematik qoida.

Quyish farqni ikki barobar kamaytiradi

Bir idishdan olingan miqdor ikkinchisiga qoʻshiladi, shuning uchun ikki idish orasidagi farq quyilgan miqdorning ikki barobariga qisqaradi.

  • 5 litr quyilib teng boʻlsa → boshlangʻich farq 10 litr
  • x + (x + 10) = 30 → x = 10; chelaklarda 20 va 10 litr

Tekshirib koʻring

Matnni oʻqing, keyin hisoblang. Javobni bosib tekshiring.

1. Bekzod birinchi urinishda nima uchun xato qildi?

2. Birinchi chelakda necha litr suv bor edi?

3. 5 litr quyilgandan keyin har chelakda necha litr qoladi?