Jasur va Afsona necha yigʻdi

Story 38 of 100

Highlighted words are key vocabulary — tap one to see its translation. Colors show the part of speech:

Verb Adjective Adverb Expression

Maktab xabari. Bu hafta 7-«B» sinfida eski qogʻoz yigʻish musobaqasi boʻlib oʻtdi. Gʻoliblar aniqlandi, lekin eʼlon qiziq tarzda yozilgan edi.

Devordagi varaqda shunday deb yozilgandi: «Birinchi oʻrinni Jasur va Afsona egalladi. Ular birgalikda 60 kilogramm qogʻoz topshirishdi. Jasur Afsonadan 12 kilogramm koʻp yigʻdi».

Har birining natijasi yozilmagan edi. Sinf rahbari buni ataylab qilgan ekan.

— Bu sizga uy vazifasi, — dedi Nodira opa. — Kim birinchi boʻlib aniq sonlarni aytsa, gʻolib oʻsha.

Sherbek doskaga chiqdi va masalani tenglama tuzish yoʻli bilan yechishga kirishdi. U avval nomaʼlumni tanladi: Afsonaning natijasi x boʻlsin. Nega Afsona? Chunki Jasur unga nisbatan oʻlchangan — Afsona bu yerda tayanch miqdor.

Unda Jasurning natijasi x + 12 boʻladi. Ikkalasi yigʻindisi 60 kilogramm: x + (x + 12) = 60.

Sherbek ixchamladi: 2x + 12 = 60. Keyin ikki tomondan 12 ni ayirdi: 2x = 48, demak x = 24.

— Afsona 24 kilogramm! — dedi u va joyiga oʻtirmoqchi boʻldi.

— Shoshmang, — dedi Nodira opa. — Savol Jasur haqida ham edi.

Sherbek qizarib qaytdi va oxirgi qadamni bajardi: Jasur 24 + 12 = 36 kilogramm. Tekshiruv ham darrov: 24 + 36 = 60 ✓ va 36 − 24 = 12 ✓

— Mana endi toʻliq javob, — dedi Nodira opa. — Esda tuting: x ni topish yechimning oxiri emas, oʻrtasi.

Matndagi atamalar

Kartani bosing — taʼrifi chiqadi.

tenglama tuzish
shartni tenglik koʻrinishida yozish
nomaʼlumni tanladi
qaysi miqdorni x deb olish
tayanch miqdor
boshqalari oʻlchanadigan asosiy miqdor
yigʻindi
qoʻshish natijasi
ixchamladi
oʻxshash hadlarni qoʻshib yozuvni qisqartirish
Tekshiruv
javobni asl shartga qoʻyib sinash

Qoida va formulalar

Matnda ishlatilgan matematik qoida.

Ikki miqdorni bitta harf bilan yozish

Tayanch miqdorni x deb olamiz, ikkinchisini esa uning orqali yozamiz. Shunda bitta shart bitta tenglama beradi va masala yechiladi.

  • Afsona x, Jasur x + 12; x + (x + 12) = 60
  • 2x + 12 = 60 → 2x = 48 → x = 24, Jasur esa 36

Tekshirib koʻring

Matnni oʻqing, keyin hisoblang. Javobni bosib tekshiring.

1. Xabarda nima uchun ikkala natija ham yozilmagan edi?

2. Afsona necha kilogramm qogʻoz yigʻdi?

3. Jasur necha kilogramm yigʻdi?