Viloyat basketbol chempionatida ikkita jamoa finalga daʼvogar edi: «Yulduz» va «Shamol». Murabbiy ulardan birini tanlashi kerak edi.
Oltita oʻyindagi ochkolar shunday boʻldi.
Yulduz: 62, 65, 64, 63, 66, 64.
Shamol: 45, 80, 50, 78, 62, 69.
Murabbiy avval oʻrta arifmetikni hisobladi.
Yulduzning yigʻindisi: 62 + 65 + 64 + 63 + 66 + 64 = 384. Olti oʻyin: 384 ÷ 6 = 64.
Shamolniki: 45 + 80 + 50 + 78 + 62 + 69 = 384. Yana oʻsha: 384 ÷ 6 = 64.
Ikkala jamoaning oʻrtachasi bir xil chiqdi. Demak bu toʻplamlar teng kuchli?
Murabbiy sonlarga yana bir bor qaradi va boshqa savol berdi: bu ochkolar qanchalik yoyilgan?
Yulduzda eng koʻpi 66, eng kami 62. Farqi: 66 − 62 = 4. Shamolda eng koʻpi 80, eng kami 45. Farqi: 80 − 45 = 35. Bu farq tarqoqlik deb ataladi.
Mana endi hammasi oydinlashdi. Yulduz har oʻyinda deyarli bir xil oʻynaydi — undan nima kutishni bilasiz. Bu barqarorlik. Shamol esa bugun 80 ochko uradi, ertaga 45 — undan nima kutishni hech kim bilmaydi.
Murabbiy finalga Yulduzni oldi va sababini shunday tushuntirdi: «Finalda bitta yomon kun butun mavsumni yoʻqqa chiqaradi. Shamolning eng yaxshi kuni ajoyib, lekin men eng yomon kunidan qoʻrqaman.»
Keyin qoʻshib qoʻydi: «Agar biz kuchliroq raqibga duch kelganimizda, men Shamolni olardim. 64 ochko bilan ularni yengib boʻlmaydi — 80 kerak. Unda katta yoyilganlik imkoniyat boʻlib qolardi.»
Demak katta tarqoqlik yomon ham, yaxshi ham emas. Savolga bogʻliq. Aniq bir narsa bor: bitta son — oʻrtacha — ikki jamoani ajrata olmadi. Ikkinchi son kerak boʻldi.