Karim aka hovlining orqasiga devor qurmoqchi edi. U bu ishni yolgʻiz oʻzi 10 kunda bitirishini bilardi — ilgari xuddi shunday devor qurgan.
Shogirdi Bekzod yordam bermoqchi boʻldi. U hali yosh, shuning uchun sekinroq ishlaydi: yolgʻiz qursa, 15 kun ketadi.
«Birga qurganda qancha vaqt ketadi?» — deb soʻradi Karim aka.
Bekzod bir zum oʻyladi. «Oʻn va oʻn besh… oʻrtachasi 12 yarim kun», dedi u.
Karim aka kuldi. «Demak sen kelganingdan keyin ish sekinlashadimi? Yolgʻiz oʻzim 10 kunda qurardim-ku».
Bekzod jim qoldi. Haqiqatan ham javob 10 dan kichik boʻlishi kerak edi.
Shunda Karim akaning oʻgʻli Sherbek daftar bilan chiqdi. U maktabda shu mavzuni endigina oʻtgan edi.
«Vaqtlarni qoʻshib ham, oʻrtachalab ham boʻlmaydi», dedi u. «Bir kunda kim qanchasini qilishini sanash kerak».
U butun ishni — ya'ni butun devorni — 1 deb belgiladi.
Karim aka bir kunda devorning oʻndan bir qismini quradi: 1/10. Bekzod esa oʻn beshdan bir qismini: 1/15. Bu ikki kasr — ularning unumdorliki.
Birga ishlaganda bir kunlik ulushlar qoʻshiladi. Sherbek umumiy maxrajni topdi — 30:
1/10 + 1/15 = 3/30 + 2/30 = 5/30 = 1/6.
Demak ikkovi bir kunda devorning oltidan bir qismini quradi. Butun devor esa 6 kunda bitadi.
«Lekin bu son qanday chiqdi?» — soʻradi Bekzod.
«Bir kunda 1/6 qilinsa, butun ishga olti kun kerak. Bu — 1/6 ning teskari soni», dedi Sherbek.
Keyin u tekshirishni ham koʻrsatdi. Olti kunda Karim aka 6 × 1/10 = 0,6 qismini, Bekzod 6 × 1/15 = 0,4 qismini quradi — bu yerda kasrlar oʻnlik kasrga oʻgirilgan. Ularning yigʻindisi 0,6 + 0,4 = 1 — roppa-rosa butun devor.
Devor haqiqatan olti kunda bitdi. Bekzod oxirgi kuni daftarga shunday yozib qoʻydi: «Vaqt qoʻshilmaydi, unumdorlik qoʻshiladi».
Karim aka yozuvni oʻqib, bosh irgʻadi: «Men buni qirq yil ishlab bilib oldim. Sen bir kunda».