Ikki uy orasidagi yoʻl

Story 46 of 100

Highlighted words are key vocabulary — tap one to see its translation. Colors show the part of speech:

Verb Adjective Adverb Expression

Afsona bilan Dilnoza shanba kuni uchrashmoqchi boʻlishdi.

— Menikiga kel, — dedi Dilnoza.

— Yoʻq, oʻrtada uchrashaylik, — dedi Afsona. — Shunda ikkalamiz ham teng yuramiz.

Gap oson edi, lekin qayeri oʻrtasi ekanini hech biri bilmasdi. Afsona telefondagi xaritani ochdi. Shahar koʻchalari katak boʻlib joylashgan edi, har bir katakning tomoni 150 metr.

U maktabni koordinata boshi qilib oldi. Shunda oʻzining uyi (−3; 4), Dilnozaniki esa (5; 4) nuqtaga tushdi.

— Ikkalamizning ordinatamiz bir xil, — dedi Afsona. — Toʻrt. Demak bitta koʻchada yashar ekanmiz.

Uylar orasidagi masofani u abssissalardan hisobladi. Manfiy son bor edi, shuning uchun ayirmaning modulini oldi: |5 − (−3)| = 8 katak, yaʼni 1200 metr.

— Endi kesmaning oʻrtasini topamiz, — dedi Afsona.

Buning uchun ayirma emas, yarim yigʻindi kerak edi: (−3 + 5) ÷ 2 = 1. Ordinata oʻzgarmadi. Uchrashuv nuqtasi — (1; 4).

Afsona xaritani kattalashtirdi. Oʻsha nuqtada tuman kutubxonasi turardi.

— Toʻrt katakdan, — dedi u. — Har birimizga 600 metr.

Kechqurun ular Jasurni ham chaqirishdi. Uning uyi (1; −2) da edi.

— Mening abssissam ham bir, — dedi Jasur xaritaga qarab. — Demak menga vertikal yoʻl: |4 − (−2)| = 6 katak. Toʻqqiz yuz metr. Sizlarnikidan koʻp!

— Lekin sen kutubxonaga eng yaqin yashaysan, — dedi Afsona. — Bizga shanba kerak, senga esa har kuni ochiq.

Matndagi atamalar

Kartani bosing — taʼrifi chiqadi.

koordinata boshi
oʻqlar kesishgan nuqta, O(0; 0)
ordinata
ikkinchi koordinata, vertikal yoʻnalish
masofa
ikki nuqta orasidagi uzunlik
abssissa
birinchi koordinata, gorizontal yoʻnalish
modul
sonning noldan uzoqligi, |a|
kesmaning oʻrtasi
uchlardan teng uzoqlikdagi nuqta
yarim yigʻindi
ikki sonning yigʻindisining yarmi
vertikal
tik, pastdan yuqoriga

Qoida va formulalar

Matnda ishlatilgan matematik qoida.

masofa = |x₂ − x₁|

Gorizontal kesmaning uzunligi — abssissalar ayirmasining moduli. Masofa hech qachon manfiy boʻlmaydi.

  • |5 − (−3)| = |5 + 3| = 8 katak
  • 8 × 150 = 1200 metr

oʻrta = (x₁ + x₂) ÷ 2

Kesmaning oʻrtasi — koordinatalarning yarim yigʻindisi. Ayirma emas, aynan yigʻindi olinadi.

  • (−3 + 5) ÷ 2 = 1 → uchrashuv nuqtasi (1; 4)
  • Tekshirish: 1 − (−3) = 4 va 5 − 1 = 4

Tekshirib koʻring

Matnni oʻqing, keyin hisoblang. Javobni bosib tekshiring.

1. Nega qizlar aynan (1; 4) nuqtasini tanlashdi?

2. Afsona bilan Dilnozaning uylari orasi necha metr?

3. Jasur kutubxonagacha necha metr yuradi?