Ikki xil chipta

Story 54 of 100

Highlighted words are key vocabulary — tap one to see its translation. Colors show the part of speech:

Verb Adjective Adverb Expression

Qoʻgʻirchoq teatri kassasi oldida ikki sinf navbatda turardi. Devordagi narxlar taxtasi olib qoʻyilgan edi — uni boʻyashga olib ketishgan.

Nodira opa 7-A sinf uchun 2 ta katta va 20 ta bola chiptasini oldi. Chekda 260 000 soʻm yozilgandi. Keyin Karim aka 7-B uchun 2 ta katta va 24 ta bola chiptasini oldi. Uning cheki 300 000 soʻm boʻldi.

«Bitta chipta qancha ekan?» — soʻradi Bekzod. Kassir shoshib turardi.

Sherbek ikki chekni yonma-yon qoʻydi. Ikkalasida ham koeffitsient bir xil edi: ikkala sinf ham xuddi 2 tadan katta chipta olgan.

«Demak farqni faqat bola chiptalari hosil qilgan», — dedi u. Ikki tenglamani qogʻozga tushirdi va ularni bir-biridan ayirdi. Katta chiptalar yoʻqoldi: 4 ta bola chiptasi 40 000 soʻm.

Qolgani oson edi. Bitta bola chiptasi 10 000 soʻm. Uni birinchi sistemaga qaytarib qoʻydi: 20 ta bola chiptasi 200 000 soʻm, demak ikkita katta chipta 60 000 soʻm — bittasi 30 000.

Tekshirdi: 2 × 30 000 + 24 × 10 000 = 300 000 ✓. Ikkinchi chek ham toʻgʻri chiqdi.

«Taxta kerak emas ekan», — kuldi Nodira opa. — «Ikkita chekning oʻzi yetibdi.» Bu Sherbek topgan yechim edi — ikkita nomaʼlum, ikkita chek.

Matndagi atamalar

Kartani bosing — taʼrifi chiqadi.

koeffitsient

nomaʼlum oldida turgan son

tenglama

ikki ifoda tengligini bildiruvchi yozuv

ayirdi

tenglamalarni qoʻshib yoki ayirib nomaʼlumni yoʻqotish usuli

yoʻqoldi

nomaʼlumni tenglamadan butunlay chiqarib yuborish

sistema

bir vaqtda bajarilishi kerak boʻlgan ikki tenglama

Tekshirdi

topilgan javobni dastlabki shartga qaytarib qoʻyish

yechim

sistemani bajaradigan sonlar juftligi

nomaʼlum

qiymati topilishi kerak boʻlgan, harf bilan belgilangan miqdor

Qoida va formulalar

Matnda ishlatilgan matematik qoida.

bir xil koeffitsient — ayiramiz, qarama-qarshi — qoʻshamiz

Ikki tenglamada bir xil turgan qism ayirilganda yoʻqoladi. Shundan keyin bitta nomaʼlumli oddiy tenglama qoladi.

7-B: 2k + 24b = 300 000
7-A: 2k + 20b = 260 000
ayiramiz: 4b = 40 000, demak b = 10 000
2k = 260 000 − 200 000 = 60 000, demak k = 30 000

Tekshirib koʻring

Matnni oʻqing, keyin hisoblang. Javobni bosib tekshiring.

1. Nega Sherbek ikki chekni bir-biridan ayirdi?

2. Bitta bola chiptasi necha soʻm turadi?

3. 7-A sinf 20 ta bola chiptasi uchun jami qancha toʻladi?

Previous Next