Lotereya nega yutqazadi

Story 84 of 100

Highlighted words are key vocabulary — tap one to see its translation. Colors show the part of speech:

Verb Adjective Adverb Expression

Bahor bayramida maktab hovlisida lotereya oʻtkazildi. Devorga katta varaq osib qoʻyilgan edi va unda hamma sonlar ochiq yozilgandi.

Jami 2 000 ta bilet chiqarilgan. Har biri 5 000 soʻm.

Yutuqlar ham yozilgan edi: bitta velosiped — 1 500 000 soʻm; beshta quloqchin — har biri 200 000 soʻm; ellikta kitob — har biri 30 000 soʻm.

Sherbek varaqni oʻqidi va daftariga koʻchira boshladi.

Avval yutuq fondini topdi: 1 500 000 + 5 × 200 000 + 50 × 30 000 = 1 500 000 + 1 000 000 + 1 500 000 = 4 000 000 soʻm.

Keyin tushumni hisobladi: 2 000 × 5 000 = 10 000 000 soʻm.

Yutuqli biletlar soni: 1 + 5 + 50 = 56 ta. Bular — qulay hollar.

Demak yutish ehtimolliki 56 ÷ 2 000 = 0,028, yaʼni 2,8 foiz.

Yutmaslik ehtimolligini Sherbek sanab oʻtirmadi. Teskari hodisa qoidasi bir qatorda javob berdi: 1 − 0,028 = 0,972 — 97,2 foiz.

Lekin eng qiziq son oxirida chiqdi. Sherbek yutuq fondini biletlar soniga boʻldi: 4 000 000 ÷ 2 000 = 2 000 soʻm. Bu — bitta biletga toʻgʻri keladigan oʻrtacha qaytim.

Bilet 5 000 soʻm turadi, qaytim esa 2 000 soʻm. Har 5 000 soʻmdan 2 000 soʻm qaytadi, qolgan 3 000 soʻm esa tashkilotchida qoladi. Hammasi boʻlib 10 000 000 − 4 000 000 = 6 000 000 soʻm.

Sherbek daftarini yopdi va shunday deb yozib qoʻydi: «Lotereyada yutqazish uchun omadsiz boʻlish shart emas. Yutqazish oʻyinning shartiga kiritib qoʻyilgan».

Shunga qaramay u bitta bilet oldi va kitob yutib chiqdi. Chunki tasodif 2,8 foizni ham baʼzan tanlaydi — faqat unga tayanib boʻlmaydi.

Matndagi atamalar

Kartani bosing — taʼrifi chiqadi.

lotereya
tasodifiy yutuqqa asoslangan oʻyin
bilet
oʻyinda qatnashish huquqini beruvchi raqamli varaqa
yutuq fondi
hamma yutuqlarga ajratilgan umumiy pul
tushum
sotuvdan yigʻilgan umumiy pul
qulay hollar
bizni qiziqtirgan natijalar
ehtimollik
hodisaning roʻy berish imkoniyati oʻlchovi
foiz
yuzdan boʻlak
Teskari hodisa
berilgan hodisa roʻy bermasligi
oʻrtacha qaytim
bir biletga toʻgʻri keladigan yutuq puli
tashkilotchi
oʻyinni oʻtkazuvchi tomon
shart
oldindan qoʻyilgan talab, kelishuv
tasodif
oldindan aytib boʻlmaydigan natija

Qoida va formulalar

Matnda ishlatilgan matematik qoida.

P(yutmaslik) = 1 − P(yutish)

Teskari hodisa qoidasi. Hodisa yo roʻy beradi, yo bermaydi — ikkisining ehtimolligi birgalikda butun 1 ni beradi.

  • P(yutish) = 56 ÷ 2000 = 0,028 = 2,8%
  • P(yutmaslik) = 1 − 0,028 = 0,972 = 97,2%

oʻrtacha qaytim = yutuq fondi ÷ biletlar soni

Bitta biletga toʻgʻri keladigan yutuq puli. U bilet narxidan kichik boʻlsa, oʻyin uzoq muddatda albatta yutqazadi.

  • 4 000 000 ÷ 2 000 = 2 000 soʻm
  • bilet narxi 5 000 soʻm — qaytim uning 40 foizi

Tekshirib koʻring

Matnni oʻqing, keyin hisoblang. Javobni bosib tekshiring.

1. Sherbek biletning haqiqiy qiymatini qanday topdi?

2. Bitta bilet olgan odam hech narsa yutmaslik ehtimolligi qancha?

3. Tashkilotchining qoʻlida qancha pul qoldi?