Noldan qancha uzoq

Story 41 of 100

Highlighted words are key vocabulary — tap one to see its translation. Colors show the part of speech:

Verb Adjective Adverb Expression

Ob-havo xabari. Oʻtgan hafta havo keskin oʻzgardi. Sinoptiklar sutkalik harorat farqiga eʼtibor qaratishmoqda.

Dushanba. Kunduzi +8 gradus, kechasi −5 gradus. Seshanba. Kunduzi +3, kechasi −1 gradus.

Qaysi kunda farq katta boʻlgan? Buni hisoblash uchun ikki harorat orasidagi masofa kerak. Bunday masofani modul bilan yozamiz.

Dushanba: |8 − (−5)|. Avval ichidagini hisoblaymiz — manfiy sonni ayirish uni qoʻshish demakdir: 8 + 5 = 13. Demak farq 13 gradus.

Seshanba: |3 − (−1)| = |4| = 4 gradus.

Farqning farqi: 13 − 4 = 9 gradus. Dushanbadagi oʻzgarish ancha keskin boʻlgan.

Nima uchun bu yerda modul kerak? Chunki farqni qaysi tomondan hisoblash ahamiyatsiz. |8 − (−5)| ham, |(−5) − 8| ham 13 beradi — biri +13, ikkinchisi −13 boʻladi, lekin ishora masofaga taʼsir qilmaydi. Masofa hech qachon manfiy boʻlmaydi.

Shuning uchun ob-havo xabarlarida, zavod oʻlchovlarida va tibbiy tahlillarda har doim modul ishlatiladi: u «qancha chetlanish bor» degan savolga javob beradi, «qaysi tomonga» degan savolga emas.

Sinoptiklar keyingi hafta farq kamayishini aytishmoqda. Kiyimni esa baribir kechasiga qarab tanlagan maʼqul.

Matndagi atamalar

Kartani bosing — taʼrifi chiqadi.

masofa
ikki nuqta orasidagi uzunlik
modul
sonning noldan masofasi, |a|
manfiy son
noldan kichik son
ishora
sonning plyus yoki minusi
manfiy
noldan kichik
chetlanish
haqiqiy qiymatdan chetlanish

Qoida va formulalar

Matnda ishlatilgan matematik qoida.

|a − b| — ikki son orasidagi masofa

Ayirmaning moduli har doim musbat chiqadi, shuning uchun qaysi sonni birinchi yozish ahamiyatsiz. Nolning ikki tomonidagi sonlar uchun masofa ularning modullari yigʻindisiga teng.

  • |8 − (−5)| = |13| = 13 (yaʼni 8 + 5)
  • |3 − (−1)| = |4| = 4

Tekshirib koʻring

Matnni oʻqing, keyin hisoblang. Javobni bosib tekshiring.

1. Xabarda nima uchun modul ishlatilgan?

2. Kunduzi +8, kechasi −5 gradus. Sutkalik farq necha gradus?

3. Ikkinchi kunning farqi 4 gradus edi. Birinchi kunning farqi undan qanchaga katta?