Bekzod uchun bahor shanba kuni ertalab boshlandi: otasi uni dalaga olib chiqdi va ruletkani qoʻliga tutqazdi.
«Urugʻ sotib olishdan oldin dalani oʻlchaymiz», — dedi otasi.
Dala toʻgʻri toʻrtburchak emas edi. Uning yoʻlga qaragan tomoni uzun, ariqqa qaragan tomoni esa qisqa. Bu ikki tomon bir-biriga parallel edi. Yon tomonlari qiya turardi.
«Bunday shaklning nomi bor, — dedi otasi. — Bu — trapetsiya.»
Bekzod oʻlchadi. Yoʻlga qaragan asos 34 metr, ariqqa qaragani 26 metr chiqdi. Ular orasidagi balandlik esa 20 metr edi.
U tez hisobladi: 34 × 20 = 680 kvadrat metr.
Otasi bosh chayqadi. «Sen dalani hamma joyida 34 metr keng deb oʻyladingda. Qara — ariq tomonda atigi 26 metr bor.»
Toʻgʻri hisob boshqacha ekan. Trapetsiyada ikkala asos qoʻshiladi, ikkiga boʻlinadi, keyin balandlikka koʻpaytiriladi:
(34 + 26) ÷ 2 × 20 = 30 × 20 = 600 kvadrat metr.
Bekzodning javobi 80 kvadrat metrga katta chiqqan edi.
«Bu shunchaki sonmi?» — deb soʻradi Bekzod.
«Yoʻq, bu pul», — dedi otasi. Har 100 kvadrat metrga 3 kilogramm urugʻ ketadi. Toʻgʻri yuza boʻyicha: 600 ÷ 100 × 3 = 18 kilogramm. Bekzodning hisobi boʻyicha esa 680 ÷ 100 × 3 = 20,4 kilogramm — ikki yarim kilogrammga yaqin ortiqcha.
«Bir dala uchun koʻp emas, — dedi otasi. — Lekin dala oʻnta boʻlsa, yigirma besh kilogramm urugʻni yerga tashlagan boʻlasan.»
Kechqurun Bekzod daftariga formulani yozib qoʻydi. Uning tagiga esa oʻzi uchun bitta jumla qoʻshdi: «Ikkala tomonga ham qara.»