Qaysi tarif qachon foydali

Story 52 of 100

Highlighted words are key vocabulary — tap one to see its translation. Colors show the part of speech:

Verb Adjective Adverb Expression

Nodira opa uyida non yopadi va buyurtmalarni shahar boʻylab yetkazib beradi. Shu oy ikkita xizmat unga taklif bilan chiqdi.

«Chaqqon» oddiy ishlaydi: oylik toʻlov yoʻq, har bir yetkazib berish uchun 12 000 soʻm. «Tezkor» esa oyiga 60 000 soʻm abonent haqi oladi, lekin har bir yetkazish atigi 2 000 soʻm.

Reklamada, albatta, faqat ikkinchi son katta harflar bilan yozilgandi.

Nodira opa daftar oldi. Ikkala taklifni ham chiziqli funksiya qilib yozdi: Chaqqon: y = 12 000x va Tezkor: y = 2 000x + 60 000. Bu yerda x — oydagi buyurtmalar soni.

Grafikda bu ikkita toʻgʻri chiziq. Chaqqonniki noldan boshlanadi va tik koʻtariladi. Tezkorniki 60 000 dan boshlanadi, lekin qiyaliki kichik — ancha yotiq boradi. Qayerdadir ular kesishish nuqtasida uchrashishi kerak.

Uni topish uchun Nodira opa ikkala narxni teng deb yozdi — sistemaning eng sodda koʻrinishi. Chiqqan narsa ikki tomonida ham x turgan oddiy tenglama edi:

12 000x = 2 000x + 60 00010 000x = 60 000x = 6.

Olti buyurtmada ikkalasi ham 72 000 soʻm. Undan kam buyurtmada Chaqqon arzon, koʻpida Tezkor.

Keyin u oʻtgan oyning daftariga qaradi va buyurtmalarni sanadi: toʻqqizta. Chaqqon bilan 108 000, Tezkor bilan 78 000 soʻm — oyiga 30 000 soʻm tejash.

U Tezkorni tanladi. Reklamaga emas, oʻz daftariga qarab.

Matndagi atamalar

Kartani bosing — taʼrifi chiqadi.

abonent haqi
foydalanmasa ham toʻlanadigan oʻzgarmas haq
chiziqli funksiya
grafigi toʻgʻri chiziq boʻladigan funksiya
Grafik
maʼlumotning nuqtalar va chiziq bilan chizilgan koʻrinishi
toʻgʻri chiziq
egilmagan, bir tekis chiziq
qiyalik
chiziqning tikligi, har bir birlikdagi oʻzgarish
kesishish nuqtasi
ikki chiziq uchrashgan, qiymatlari tenglashgan joy
sistema
ikkita tenglamani birga bajarish talabi
tenglama
nomaʼlumni topish uchun tuzilgan tenglik
tejash
ortiqcha sarflanmay qolgan pul

Qoida va formulalar

Matnda ishlatilgan matematik qoida.

kesishuv: birinchi narx = ikkinchi narx

Ikki tarif tenglashgan nuqtani topish uchun ularning formulalarini teng deb yoziladi. Chiqqan tenglama ikki tomonida ham x turgan oddiy tenglama.

  • 12 000x = 2 000x + 60 000 → 10 000x = 60 000 → x = 6
  • 6 buyurtmada ikkalasi ham 72 000 soʻm

Tekshirib koʻring

Matnni oʻqing, keyin hisoblang. Javobni bosib tekshiring.

1. Nega Nodira opa avval oʻtgan oyning buyurtmalarini sanab chiqdi?

2. Necha buyurtmada ikkala xizmatning narxi tenglashadi?

3. Nodira opaning oyiga 9 ta buyurtmasi bor. Tezkorni tanlasa qancha tejaydi?