Kuz edi. Bobo hovlida yongʻoq qoqdi va toʻla qopni ayvonga qoʻyib, uch nevarasiga bitta shart aytdi.
«Ertalab har biringiz navbat bilan qopdan yongʻoq olasiz. Faqat shunday: qopdagining yarmini va yana 2 tasini olasiz. Kamroq ham, koʻproq ham emas».
Ertasi kuni hammasi shunday boʻldi. Katta aka birinchi boʻlib oldi, oʻrtanchasi ikkinchi, kichigi uchinchi.
Kechqurun bobo qopga qaradi va u yerda oxirgi natija koʻrindi: roppa-rosa 6 ta yongʻoq.
«Endi ayting-chi», dedi u, «ertalab qopda nechta yongʻoq bor edi?»
Kichik nevara darrov hisoblay boshladi. «Aytaylik, 100 ta bor edi…» — lekin natija 6 chiqmadi. «Unda 80 ta…» — bu ham toʻgʻri kelmadi.
U bir necha taxminni sinab koʻrdi va har safar boshqa son chiqdi.
«Sen notoʻgʻri tomondan yuryapsan», dedi bobo. «Boshlanishni bilmaysan — lekin oxirini bilasan. Oʻsha tomondan yur».
Kichik nevara toʻxtadi. Qopda 6 ta qolgan. Uchinchi aka olishdan oldin qancha bor edi?
U teskari amalni oʻyladi. Aka «yarmini va yana 2 tasini» olgan. Demak orqaga qaytishda avval 2 ni qaytarish kerak: 6 + 2 = 8.
Endi 8 — bu qopdagining roppa-rosa yarmi. Demak butun miqdor 8 × 2 = 16 ta boʻlgan.
«Toʻgʻri», dedi bobo. «Endi yana bir qadam».
Oʻrtancha aka olishdan oldin: 16 + 2 = 18, keyin 18 × 2 = 36.
Katta aka olishdan oldin: 36 + 2 = 38, keyin 38 × 2 = 76.
«Ertalab qopda 76 ta yongʻoq bor edi» — mana boshlangʻich qiymat, dedi kichik nevara.
Bobo bosh irgʻadi, lekin qoʻshib qoʻydi: «Javob topilgani yetarli emas. Endi oldinga yurib tekshir».
Nevara daftarga har bir qadamni yozdi. 76 ta bor edi. Katta aka yarmini (38) va yana 2 tasini oldi — jami 40 ta; qopda 36 ta qoldi. Oʻrtanchasi 18 + 2 = 20 ta oldi; 16 ta qoldi. Kichigi 8 + 2 = 10 ta oldi; qopda 6 ta qoldi.
Masaladagi son bilan bir xil ✓
«Mana endi javob», dedi bobo.
«Lekin nega taxmin qilib topib boʻlmadi?» — soʻradi nevara.
«Topsa boʻlardi», dedi bobo. «Ertalabgacha sinab oʻtirsang. Lekin teskaridan yurishda sinash yoʻq — har bir qadam bitta javob beradi. Shuning uchun u qisqa».
Keyin u qopni koʻtardi va kuldi: «Aslida men ertalab sanagandim. Yetmish olti. Lekin sen buni hisoblab topding — bu boshqacha».