Telefonda ikki taksi ilovasi bor. Ikkalasi bir xil mashina yuboradi, lekin tarifi har xil. Qaysi biri arzon?
«Chaqmoq» shunday deydi: oʻtirganingiz uchun 8000 soʻm, keyin har kilometr uchun 3000 soʻmdan. «Salom» esa boshqacha: 12 000 soʻm oʻtirish haqi, har kilometr uchun 2000 soʻm.
Bu ikki gapni ifodaga aylantiramiz. Bosib oʻtilgan kilometrni k deb belgilaymiz — u oʻzgaruvchi, chunki har safar boshqacha boʻladi.
«Chaqmoq»: 8000 + 3000k. «Salom»: 12 000 + 2000k. Har ikkalasida oʻtirish haqi ozod had, kilometr puli esa oʻzgaruvchiga koʻpaytiriladi.
Endi bir necha qiymatni sinab koʻramiz. 2 km: 14 000 va 16 000 — «Chaqmoq» arzon. 4 km: 20 000 va 20 000 — teng. 6 km: 26 000 va 24 000 — endi «Salom» arzon. 12 km: 44 000 va 36 000 — farq allaqachon katta.
Sabab koʻrinib turibdi: «Salom» boshida koʻproq oladi, lekin har kilometr uchun koeffitsienti kichik. Yoʻl uzaygan sari shu kichik son gʻalaba qiladi: ikki narx teng boʻladigan teng nuqta — toʻrtinchi kilometr.
Shuning uchun tarifni oʻqiyotganda bitta savol bering: qaysi son bir marta olinadi va qaysi biri har safar? Telefon tarifi ham, elektr hisobi ham, ijara ham xuddi shu shaklda tuziladi.
Bitta qisqa ifoda — va reklama emas, hisob gapiradi.