Tarozidagi raqamlar

Story 20 of 100

Highlighted words are key vocabulary — tap one to see its translation. Colors show the part of speech:

Verb Adjective Adverb Expression

Sherbek buvijoni bilan bozorga bordi. Sotuvchi goʻshtni tarozi ustiga qoʻydi va ekranda raqamlar chiqdi: 1,250.

— Bu qancha boʻldi? — soʻradi Sherbek.

— Bir kilo ikki yuz ellik gramm, — dedi sotuvchi.

Sherbek hayron boʻldi. Ekranda «gramm» degan soʻz yoʻq edi, faqat raqamlar va bitta kichkina belgi — vergul.

Buvijoni tushuntirdi. Verguldan chapdagi 1 — butun kilogramm. Oʻngdagi raqamlar esa kilogrammning boʻlaklari: birinchi oʻrin — oʻndan bir, ikkinchisi — yuzdan bir, uchinchisi — mingdan bir. Kilogrammning mingdan bir qismi esa aynan bir gramm.

Keyingi doʻkonda yana bir tarozi bor edi. Unda 1,25 yozilgandi.

— Bu kamroq ekan-da? — dedi Sherbek.

— Yoʻq, — kuldi buvijoni. — Bu ham xuddi shu. Oxirgi nol hech narsa qoʻshmaydi.

Ular uyga kelib, Sherbek daftariga yozdi: 1,25 = 1,250, chunki 25/100 va 250/1000 — bir xil kasrning ikki yozuvi.

Kechqurun uni yana bir savol qiynadi. Bir paketda 0,9 kg guruch, ikkinchisida 0,45 kg. Qaysi biri ogʻir? «Toʻqson besh — toʻqqizdan katta», deb oʻyladi u avvaliga.

Keyin buvijonining usulini esladi: razryadlarni tenglashtirish kerak. 0,9 = 0,90. Endi hammasi ravshan: 90 va 45. Grammga oʻtkazsa ham shu chiqadi — 900 gramm va 450 gramm.

Oʻnlik kasrda uzunroq son katta degani emas ekan. Buni Sherbek shu kuni, tarozi oldida turib oʻrgandi.

Matndagi atamalar

Kartani bosing — taʼrifi chiqadi.

vergul
butun qismni kasr qismdan ajratuvchi belgi
oʻndan bir
verguldan keyingi birinchi razryad, 0,1
yuzdan bir
verguldan keyingi ikkinchi razryad, 0,01
mingdan bir
verguldan keyingi uchinchi razryad, 0,001
kasr
butunning teng boʻlaklari bilan yoziladigan son
razryad
raqamning sondagi oʻrni

Qoida va formulalar

Matnda ishlatilgan matematik qoida.

Oxirgi nol sonni oʻzgartirmaydi

Vergul ortiga qoʻshilgan oxirgi nol sonning qiymatini oʻzgartirmaydi, chunki u faqat kasrni kattaroq maxrajga keltiradi. Taqqoslashdan oldin aynan shu yoʻl bilan razryadlarni tenglashtiriladi.

  • 1,25 = 1,250 (25/100 = 250/1000)
  • 0,9 = 0,90, demak 0,9 > 0,45

Tekshirib koʻring

Matnni oʻqing, keyin hisoblang. Javobni bosib tekshiring.

1. Sherbek nega tarozidagi yozuvni tushunmadi?

2. 1,250 kg va 1,25 kg — bu ikkisi qanday?

3. Bir paketda 0,9 kg, ikkinchisida 0,45 kg guruch bor. Qaysi biri ogʻirroq va necha grammga?