Koreys tili vaqt ketma-ketligi qoʻshimchalari

1. V-(으)ㄴ 후에 (Keyin)

Biror harakat tugagandan so'ng boshqa ish boshlanishini bildiradi.

• Alohida qoida (문법 규칙): 동사 어간에 받침이 없으면 -ㄴ 후에, 받침이 있으면 -은 후에를 사용합니다. (Fe'l o'zagi unli tovush bilan tugasa -ㄴ 후에, undosh bilan tugasa -은 후에 qo'shiladi).
• Misollar:
  • 공부하다 ➔ 공부한 후에 (dars qilgandan keyin)
  • 밥을 먹다 ➔ 밥을 먹은 후에 (ovqat yegandan keyin)
  • 영화를 본 후에 친구를 만났어요. (Kinoni ko'rib bo'lgach, do'stim bilan ko'rishdim.)
  • 책을 읽은 후에 잠을 잤어요. (Kitobni o'qigandan keyin uxlab qoldim.)

2. V-기 전에 (Oldin)

Hali bajarilmagan ishdan oldingi holatni yoki boshqa ishni ifodalaydi.

• Alohida qoida (문법 규칙): 동사 어간 받침 유무와 상관없이 항상 -기 전에를 붙입니다. (Fe'l o'zagi unliga yoki undoshga tugashidan qat'i nazar, doim -기 전에 qo'shiladi).
• Misollar:
  • 자다 ➔ 자기 전에 (uxlashdan oldin)
  • 한국에 오다 ➔ 한국에 오기 전에 (Koreyaga kelishdan oldin)
  • 밥을 먹기 전에 손을 씻으세요. (Ovqatlanishdan oldin qo'lingizni yuving.)
  • 집에 가기 전에 마트에 들를 거예요. (Uyga ketishdan oldin do'konga kirib o'taman.)

3. A/V-(으)ㄹ 때 (Paytda / -ganda)

Biror ish bajarilayotgan vaqtni yoki holatni ifodalaydi. Sifatlar bilan ham kelishi mumkin.

• Alohida qoida (문법 규칙): 어간에 받침이 없으면 -ㄹ 때, 받침이 있으면 -을 때를 사용합니다. 형용사와 동사 모두 가능합니다. (O'zak unliga tugasa -ㄹ 때, undoshga tugasa -을 때 qo'shiladi. Sifat va fe'lga birdek ulanadi).
• Misollar:
  • 바쁘다 ➔ 바쁠 때 (band bo'lgan paytda)
  • 밥을 먹다 ➔ 밥 먹을 때 (ovqat yeyotgan paytda)
  • 학생일 때 공부를 많이 했습니다. (Talaba bo'lgan paytimda ko'p o'qiganman.)
  • 비가 올 때 우산을 써야 해요. (Yomg'ir yoqqan paytda soyabon tutish kerak.)

4. 관형사형 어미: A/V-ㄴ/은/는, (으)ㄹ (Sifatdosh - Hozirgi, oʻtgan va kelasi zamon aniqlovchilari)

Fe'l yoki sifatni otga bog'lab, qachon va qanday bajarilganini ifodalaydi.

• V-는 (동사 현재형 / Hozirgi zamon): Hozir bo'layotgan yoki odatiy harakatlar.
  • 공부하는 학생 (Dars qilayotgan talaba)
  • 음식을 만드는 어머니 (Ovqat tayyorlayotgan ona - ㄹ tushib qoladi)
• V-(으)ㄴ (동사 과거형 / Oʻtgan zamon): Allaqachon tugallangan harakatlar.
  • 어제 본 영화 (Kecha ko'rgan/ko'rilgan kino)
  • 아까 먹은 음식 (Biroz oldin yeyilgan ovqat)
• A-(으)ㄴ (형용사 현재형 / Sifat): Narsaning hozirgi holati va xususiyati.
  • 예쁜 옷 (Chiroyli kiyim)
  • 키가 큰 사람 (Bo'yi baland odam)
• V-(으)ㄹ (동사 미래형 / Kelasi zamon): Kelajakda bajarilishi kutilayotgan ish.
  • 내일 파티에 입을 옷 (Ertaga bazmga kiyadigan kiyim)
  • 주말에 읽을 책 (Dam olish kunida o'qiydigan kitob)

5. V-(으)면서 (Bir vaqtning o'zida / -ib, -ayotib)

Bitta shaxs tomonidan ikkita ish bir vaqtda bajarilayotganini bildiradi.

• Alohida qoida (문법 규칙): 동사 어간에 받침이 없으면 -면서, 받침이 있으면 -으면서를 사용합니다. (Unli bilan tugasa -면서, undosh bilan tugasa -으면서).
• Misollar:
  • 음악을 들으면서 공부를 해요. (Musiqa eshitib dars qilaman.)
  • 커피를 마시면서 이야기합시다. (Kofe ichib suhbatlashaylik.)
  • 운전을 하면서 전화를 받지 마세요. (Mashina haydayotib telefonga javob bermang.)

6. V-는 동안 (Davomida / -ayotgan vaqtda)

Biror ish bajarilayotgan vaqt oralig'ida boshqa ish sodir bo'lishi. Bunday holatda ikkita harakatni ikkita turli shaxs ham bajarishi mumkin.

• Alohida qoida (문법 규칙): 동사 어간 받침 유무와 상관없이 항상 -는 동안을 붙입니다. (Fe'l o'zagiga doim -는 동안 qo'shiladi).
• Misollar:
  • 제가 요리하는 동안 남편은 청소했어요. (Men ovqat pishirayotgan vaqtimda erim uyni tozaladi.)
  • 친구를 기다리는 동안 책을 읽었어요. (Do'stimni kutayotgan vaqtimda kitob o'qidim.)

7. V-고 나서 (Qilib bo'lgach / -gandan so'ng)

Birinchi harakat to'liq tugagandan so'nggina ikkinchi harakat boshlanishiga qat'iy urg'u beradi. (-(으)ㄴ 후에 ga o'xshaydi, lekin kuchliroq).

• Alohida qoida (문법 규칙): 동사 어간에 항상 -고 나서를 붙입니다. (Doim -고 나서 qo'shiladi).
• Misollar:
  • 밥을 먹고 나서 양치질을 합니다. (Ovqat yeb bo'lgach / yeb bo'lib, tishlarimni yuvaman.)
  • 숙제를 다 하고 나서 게임을 할 거예요. (Vazifalarni to'liq tugatib bo'lgach, o'yin o'ynayman.)

8. V-자마자 (...-gan zahoti / bo'lishi bilan)

Birinchi ish tugashi bilan vaqt o'tkazmay darhol ikkinchi ish sodir bo'lishi.

• Alohida qoida (문법 규칙): 동사 어간에 항상 -자마자를 붙입니다. (Doim -자마자 qo'shiladi).
• Misollar:
  • 집에 도착하자마자 씻었어요. (Uyga yetib kelganim zahoti yuvindim.)
  • 너무 피곤해서 침대에 눕자마자 잠이 들었어요. (Juda charchaganim uchun yotoqqa yotganim zahoti uxlab qoldim.)

9. V-(으)ㄴ 지 (... qilganiga ... bo'ldi)

Biror harakat boshlanganidan buyon qancha vaqt o'tganini ifodalaydi (ko'pincha ~되다/넘다/안 되다 bilan ishlatiladi).

• Alohida qoida (문법 규칙): 동사 어간에 받침이 없으면 -ㄴ 지, 받침이 있으면 -은 지를 사용합니다. (Unli bilan tugasa -ㄴ 지, undosh bilan tugasa -은 지).
• Misollar:
  • 한국어 공부를 시작한 지 6개월이 되었습니다. (Koreys tilini o'qishni boshlaganimga 6 oy bo'ldi.)
  • 우리가 결혼한 지 10년이 넘었어요. (Turmush qurganimizga 10 yildan oshdi.)