Koreys tili, inception: Vaqt va Sonlar
일, 이, 삼, 사
Koreys tilida ikki turdagi sonlar tizimi mavjud. Ularning ishlatilish doirasi butunlay farq qiladi.
1️⃣ Xitoy-Koreys sonlari (Sino-Korean Numbers / 한자어 수사)
Bu sonlar sanalar, daqiqalar, narxlar, telefon raqamlari va manzillarni aytishda ishlatiladi.
1 – 일 (il)
2 – 이 (i)
3 – 삼 (sam)
4 – 사 (sa)
5 – 오 (o)
6 – 육 (yuk)
7 – 칠 (chil)
8 – 팔 (pal)
9 – 구 (gu)
Katta sonlarni yasash:
2️⃣ Sof Koreys sonlari (Native Korean Numbers / 고유어 수사)
Bu sonlar soatni aytishda, yoshni hisoblashda va dona hisoblagichlar (odam, buyum, hayvonlar) bilan sanashda ishlatiladi. [1]
1 – 하나 (hana) ➡️ Harakat yoki hisoblagich oldida 한 (han) ga oʻzgaradi
2 – 둘 (dul) ➡️ Hisoblagich oldida 두 (du) ga oʻzgaradi
3 – 셋 (set) ➡️ Hisoblagich oldida 세 (se) ga oʻzgaradi
4 – 넷 (net) ➡️ Hisoblagich oldida 네 (ne) ga oʻzgaradi
5 – 다섯 (daseot)
6 – 여섯 (yeoseot)
7 – 일곱 (ilgop)
8 – 여덟 (yeodeol)
9 – 아홉 (ahop)
10 – 열 (yeol)
Oʻnliklar:
20 – 스물 (seumul) ➡️ Hisoblagich oldida 스무 (seumu) ga oʻzgaradi
30 – 서른 (seoreun)
40 – 마흔 (maheun)
50 – 쉰 (swin)
⚠️ Sof koreys sonlari faqat 99 gacha mavjud. 100 dan boshlab har doim Xitoy-Koreys sonlari (백, 천, 만) ishlatiladi.
Sanalar (Dates / 날짜)
Koreys tilida sana aytilganda oʻzbek tilidan farqli ravishda birinchi Yil, keyin Oy va oxirida Kun tartibida keladi. Barcha sanalar uchun Xitoy-Koreys sonlari ishlatiladi.
📅 Oylar nomi (Months)
Sonlar orqasiga shunchaki 월 qoʻshimchasi qoʻshiladi. Biroq, 6-oy va 10-oy talaffuzi biroz oʻzgaradi (undoshlar tushib qoladi).
1-oy (Yanvar): 일월
2-oy (Fevral): 이월
5-oy (May): 오월
6-oy (Iyun): 유월 (육월 emas ⚠️)
10-oy (Oktabr): 시월 (십월 emas ⚠️)
12-oy (Dekabr): 십이월 [1]
💡 Misollar (예문)
🇰🇷 2026년 5월 25일
🇺🇿 2026-yil 25-may (이천이십육년 오월 이십오일)
🇰🇷 제 생일은 시월 십일이에요.
🇺🇿 Mening tugʻilgan kunim 10-oktabr.
Hafta kunlari (Days of the Week / 요일)
Hafta kunlarining barchasi 요일 (yo-il) soʻzi bilan tugaydi. Ularning boshidagi boʻgʻinlar tabiat unsurlari (Olov, Suv, Daraxt, Oltin, Tuproq, Oy, Quyosh) maʼnosini anglatadi. [1]
Dushanba: 월요일 (woryoil) - Oy kuni
Seshanba: 화요일 (hwayoil) - Olov kuni
Chorshanba: 수요일 (suyoil) - Suv kuni
Payshanba: 목요일 (mogyoil) - Daraxt kuni
Juma: 금요일 (geumyoil) - Oltin/Metall kuni
Shanba: 토요일 (toyoil) - Tuproq kuni
💡 Misollar (예문)
🇰🇷 오늘은 월요일이에요.
🇺🇿 Bugun dushanba.
🇰🇷 토요일에 친구를 만나요.
🇺🇿 Shanba kuni doʻstim bilan uchrashaman.
Vaqt va Soat (Time / 시간)
Koreys tilida vaqt (soat) aytilayotganda eng muhim qoida: Soat mili sof koreys sonlarida, daqiqa mili esa Xitoy-Koreys sonlarida aytiladi.
Soat (Hour): 시 (si) ➡️ Sof koreys sonlari bilan
Daqiqa (Minute): 분 (bun) ➡️ Xitoy-Koreys sonlari bilan
Soniya (Second): 초 (cho) ➡️ Xitoy-Koreys sonlari bilan
Yarim (Half): 반 (ban) ➡️ 30 daqiqa oʻrniga ishlatsa boʻladi [1, 2]
🕒 Kun qismlari
Soat raqamlaridan oldin qoʻyiladi:
Ertalab / Kunduzi (A.M.): 오전 (ojeon)
Kechki payt / Tushdan keyin (P.M.): 오후 (ohu) [1]
💡 Misollar (예문)
1:00 ➡️ 한 시 (hana 시 emas, 한 시 ga oʻzgaradi)
2:15 ➡️ 두 시 십오 분 (dul 시 emas, 두 시)
4:30 ➡️ 네 시 삼십 분 / 네 시 반
오후 8:20 ➡️ 오후 여덟 시 이십 분
🇰🇷 지금 몇 시예요?
🇺🇿 Hozir soat necha?
🇰🇷 아침 일곱 시 반에 일어나요.
🔍 Grammatikalarni oʻzaro solishtirish (Nozik farqlar)📌 Soat (시) vs Soat miqdori (시간)
시 qoʻshimchasi soat necha boʻlganligini, yaʼni vaqtdagi aniq nuqtani koʻrsatadi.
시간 qoʻshimchasi esa davomiylikni, yaʼni biror ishni bajarishga qancha vaqt ketganligini (faloncha soat davomida) bildiradi. Ikkalasida ham sof koreys sonlari ishlatiladi.
예문 1: 우리 몇 시에 만날까요? (Soat nechada uchrashaylik? - Aniq vaqt nuqtasi)
예문 2: 두 시에 만나요. (Soat ikkida uchrashamiz.)
예문 3: 어제 몇 시간 공부했어요? (Kecha necha soat dars qildingiz? - Vaqt davomiyligi)
예문 4: 어제 두 시간 공부했어요. (Kecha ikki soat (davomida) dars qildim.)