Mathematics

GMAT-10: Ratios and Proportions

Nisbatni qismlar bilan yechish, ikki nisbatni birlashtirish, toʻgʻri va teskari proporsiya, nisbat oʻzgaradigan masalalar.

GMAT-10: Ratios and Proportions

Nisbat — biznesning kundalik tili: foydani sheriklar orasida boʻlish, xodimlar tarkibi, valyuta kursi, xarajat normasi. GMAT'da nisbat savollari bitta gʻoyaga tayanadi: nisbat — bu qismlar, va bitta qismning qiymatini topsangiz, qolgani oʻz-oʻzidan chiqadi.

Bu darsdan keyin siz

  • nisbatni «qismlar» bilan yechasiz: 2:7 → 9 qism;
  • ikki nisbatni umumiy had orqali birlashtirasiz;
  • toʻgʻri va teskari proporsiyani farqlaysiz;
  • nisbat oʻzgargandagi masalani tenglama bilan yechasiz.

Nisbat — qismlar

Managers : analysts = 2 : 7; total 36 Jami 2 + 7 = 9 qism
Bir qism = 36 ÷ 9 = 4 Asosiy qadam — bitta qismning qiymati
Analysts = 7 × 4 = 28 Managers = 2 × 4 = 8; tekshiruv: 28 + 8 = 36 ✓

Ikki nisbatni birlashtirish

a : b = 2 : 3, b : c = 4 : 5 b ikkalasida bor, lekin 3 va 4 — har xil
a : b = 8 : 12, b : c = 12 : 15 b ni EKUK(3, 4) = 12 ga keltirdik
a : b : c = 8 : 12 : 15 → a : c = 8 : 15 Endi uchala son bitta shkalada
Oʻzbekcha 2:3 va 4:5 dan «2:5» deb chetki sonlarni olish — eng keng tarqalgan xato. Oʻrtadagi had (b) ikkala nisbatda bir xil son boʻlmaguncha, nisbatlarni birlashtirib boʻlmaydi.

Toʻgʻri va teskari proporsiya

Toʻgʻri proporsiya — koʻproq mashina, koʻproq mahsulot. Saqlanadigan narsa — nisbat: 4 mashina 240 dona, 7 mashina 420 dona, chunki 240/4 = 420/7 = 60.

Teskari proporsiya — koʻproq ishchi, kamroq kun. Saqlanadigan narsa — koʻpaytma: 6 ishchi 10 kunda, 15 ishchi 4 kunda, chunki 6 × 10 = 15 × 4 = 60.

6 workers → 10 days; 15 workers → ? Ish hajmi = 6 × 10 = 60 ishchi-kun
60 ÷ 15 = 4 days Ishchilar koʻpaydi — kunlar kamaydi
Oʻqituvchi maslahati Proporsiyani yozishdan oldin bitta savol bering: bittasi oshsa, ikkinchisi oshadimi yoki kamayadimi? Kamaysa — nisbat emas, koʻpaytma saqlanadi.
Oʻzbekcha Nisbat oʻzgaradigan masalada («6 more dogs arrive, the ratio becomes 1:1») har ikkala miqdorni bitta harf bilan yozing: mushuklar 4k, itlar 3k. Keyin yangi shartni tenglama qiling: 4k = 3k + 6.
Oʻzbekcha Nisbat haqiqiy son emas. «Managers to analysts is 2 to 7» — bu 2 ta menejer degani emas: 4, 8 yoki 20 ta boʻlishi mumkin. Shuning uchun nisbatning oʻzidan hech qachon miqdor chiqarmang — bitta haqiqiy son (jami, farq yoki bir guruh) berilmaguncha javob yoʻq. Berilgan son — bitta qismni topishning kaliti.

Exam English — savol qanday soʻraydi

  • the ratio of A to B is 2 to 7A : B = 2 : 7 — tartib muhim
  • in the ratio 3:53:5 nisbatda boʻlinadi
  • at the same ratebir xil tezlikda — proporsiya
  • is proportional to… ga proporsional
  • scalemasshtab

GMAT savollari

GMAT-style question 45 s

The ratio of managers to analysts at a firm is 2 to 7. If the firm has 36 employees in these two roles, how many of them are analysts?

  1. 8
  2. 14
  3. 18
  4. 26
  5. 28
Yechimni koʻrish

Javob: E) 28

9 qism, bir qism 4; analitiklar 7 × 4 = 28.

8 — menejerlar soni: savolni oxirigacha oʻqing.

Tuzoq javob 8 Ikkinchi guruhning qiymati. GMAT ikkala guruhni ham variantlarga qoʻyadi — oxirida savol kimni soʻraganini qayta oʻqing.

GMAT-style question 75 s

If the ratio of a to b is 2 to 3 and the ratio of b to c is 4 to 5, what is the ratio of a to c?

  1. 2 : 5
  2. 1 : 2
  3. 8 : 15
  4. 3 : 4
  5. 4 : 5
Yechimni koʻrish

Javob: C) 8 : 15

b ni 12 ga keltiramiz: a : b : c = 8 : 12 : 15.

2 : 5 — chetki sonlarni toʻgʻridan-toʻgʻri olgan javob.

Tuzoq javob 2 : 5 Oʻrtadagi had ikkala nisbatda turlicha (3 va 4) — avval uni bir xil songa keltiring.
Test-day taktikasi

Nisbat savolida bir qismni toping:

  1. qismlarni qoʻshing (2 + 7 = 9);
  2. maʼlum miqdorni mos qismlar soniga boʻling (36 ÷ 9 = 4);
  3. soʻralgan guruhni qismlar soniga koʻpaytiring — va jami bilan tekshiring.

8 workers: 15 days → 12 workers: 22.5 days

8 × 15 = 120; 120 ÷ 12 = 10 days

Ishchilar koʻpaysa, kunlar kamayadi — bu teskari proporsiya.

2:3 va 4:5 → a : c = 2 : 5

8 : 15

Umumiy hadni avval bir xil qiling.

Mashq

1 $1,200 is split in the ratio 3:5. What is the smaller share?

Javobni koʻrish

$450 — 8 qism, bir qism 150, 3 × 150.

2 If 4 machines make 240 units per hour, how many units do 7 such machines make per hour?

Javobni koʻrish

420 — bitta mashina 60, 7 × 60.

3 6 workers finish a job in 10 days. How many days would 15 workers need at the same rate?

Javobni koʻrish

4 — 60 ishchi-kun ÷ 15.

4 The ratio of men to women in a class of 36 is 4:5. How many women are there?

Javobni koʻrish

20 — 9 qism, bir qism 4, 5 × 4.

5 A map's scale is 1 cm : 25 km. Two cities are 7.2 cm apart on the map. How far apart are they?

Javobni koʻrish

180 km — 7.2 × 25.

Kalit soʻzlar

  • rationisbat
  • proportionproporsiya
  • shareulush
  • partqism
  • directly proportionaltoʻgʻri proporsional
  • inversely proportionalteskari proporsional
  • exchange ratevalyuta kursi
  • scalemasshtab

Esda qoldiring

  • Nisbat — qismlar: qismlarni qoʻshing, bir qismni toping.
  • Ikki nisbatni birlashtirishdan oldin umumiy hadni tenglang.
  • Toʻgʻri proporsiyada nisbat, teskarisida koʻpaytma saqlanadi.
  • Nisbat oʻzgarsa: 4k va 3k yozing, yangi shartni tenglama qiling.
  • Oxirida savol qaysi guruhni soʻraganini qayta oʻqing.
Foydali bo'ldimi? Yoqmadi 0 Baholash uchun kiring