Mathematics

GMAT-22: Counting — Permutations and Combinations

Koʻpaytirish qoidasi, tartib muhim boʻlgan va boʻlmagan tanlovlar, takrorlanuvchi harflar va «birga» sharti.

GMAT-22: Counting — Permutations and Combinations

«Nechta usul bilan?» — kombinatorika savoli. Javoblar tez kattalashadi, shuning uchun ularni sanab chiqib boʻlmaydi; koʻpaytirish qoidasi va bitta muhim savol kerak: tartib muhimmi? Muhim boʻlsa — oʻrin almashtirish (permutation), muhim boʻlmasa — guruhlash (combination). Shu bitta farq GMAT kombinatorikasining yarmini hal qiladi.

Bu darsdan keyin siz

  • bir nechta mustaqil tanlovni koʻpaytirish qoidasi bilan sanaysiz;
  • tartib muhim yoki muhim emasligini savol matnidan aniqlaysiz;
  • kombinatsiyalar sonini kalkulyatorsiz hisoblaysiz;
  • takrorlanuvchi harflar va «yonma-yon oʻtirsin» shartlarini hisobga olasiz.

Koʻpaytirish qoidasi

3 ta harf (A–E, takrorlanmasin) + 1 ta raqam Har bir oʻrin uchun tanlovlar soni
5 × 4 × 3 × 10 Har bir ishlatilgan harf keyingi oʻrindan chiqib ketadi
600 ta kod Mustaqil tanlovlar koʻpaytiriladi
Oʻzbekcha «Va» — koʻpaytirish, «yoki» — qoʻshish. Non va ichimlik tanlansa: 4 × 3. Qahva yoki choy (bittasi) tanlansa: 5 + 3. Bizda koʻpchilik hamma narsani koʻpaytiradi — tanlov bitta boʻlsa, variantlar qoʻshiladi.

Oʻrin almashtirish — tartib muhim

8 ta yuguruvchi — oltin, kumush, bronza Oltin va kumush — har xil oʻrin, tartib muhim
8 × 7 × 6 = 336 Uchta oʻrin, har birida bittadan kam tanlov

Guruhlash — tartib muhim emas

7 kishidan 3 kishilik qoʻmita Qoʻmitada oʻrinlar yoʻq — tartib muhim emas
7 × 6 × 5 = 210 tartiblangan uchlik Har bir guruh 3! = 6 marta sanaldi
210 ÷ 6 = 35 C(7, 3) = 7! ÷ (3! × 4!)
Oʻqituvchi maslahati C(n, 2) = n(n − 1) ÷ 2 — eng koʻp uchraydigan holat (juftlar, qoʻl siqishlar, ikki kishilik jamoa). C(n, k) = C(n, n − k): 10 tadan 8 tasini tanlash — bu 2 tasini tashlab qoldirish, C(10, 2) = 45.

Takrorlanuvchi harflar va «birga» sharti

«LEVEL» soʻzining harflarini necha xil tartibda yozish mumkin? 5 ta harf — 5! = 120, lekin ikkita L va ikkita E oʻz oʻrnini almashtirsa, yangi soʻz chiqmaydi. Shuning uchun 120 ni 2! × 2! = 4 ga boʻlamiz: 30. «Ikki kishi yonma-yon oʻtirsin» shartida esa ularni bitta «blok» deb hisoblang, keyin blok ichidagi 2 xil tartibni koʻpaytiring.

Oʻzbekcha Tartib muhimligini aniqlash uchun bitta savol bering: ikki kishining oʻrnini almashtirsam, natija oʻzgaradimi? Prezident va oʻrinbosar almashsa — boshqa natija (tartib muhim). Qoʻmitaning ikki aʼzosi almashsa — oʻsha qoʻmita (tartib muhim emas).
Oʻzbekcha «Kamida bittasi» kombinatorikada ham teskari yoʻl bilan oson: hammasi minus hech biri. 5 erkak va 3 ayoldan 4 kishilik qoʻmitada kamida bitta ayol: C(8, 4) − C(5, 4) = 70 − 5 = 65. Toʻgʻridan-toʻgʻri sanash (1, 2 yoki 3 ayol) uchta alohida hisob talab qiladi — teskari yoʻl bitta ayirma bilan tugaydi.

Exam English — savol qanday soʻraydi

  • in how many different waysnecha xil usulda
  • arrangementstartiblar — oʻrin muhim
  • a committee / a group / a team of 3qoʻmita / guruh — tartib muhim emas
  • without repetitiontakrorlanmasdan
  • must sit next to each otheryonma-yon oʻtirishi shart

GMAT savollari

GMAT-style question 45 s

In how many different ways can a committee of 3 people be chosen from a group of 7 people?

  1. 21
  2. 35
  3. 42
  4. 210
  5. 343
Yechimni koʻrish

Javob: B) 35

7 × 6 × 5 ÷ (3 × 2 × 1) = 35.

210 — tartibni hisobga olgan javob; qoʻmitada oʻrinlar yoʻq.

Tuzoq javob 210 Oʻrin almashtirish. Bir xil uch kishi 6 xil tartibda sanaldi — 3! ga boʻling.

GMAT-style question 60 s

A product code consists of 3 different letters chosen from A, B, C, D and E, followed by a single digit from 0 to 9. How many different codes are possible?

  1. 60
  2. 125
  3. 600
  4. 1,250
  5. 6,000
Yechimni koʻrish

Javob: C) 600

5 × 4 × 3 × 10 = 600.

1,250 — harflar takrorlanishi mumkin deb hisoblangan javob (5 × 5 × 5 × 10).

Tuzoq javob 1,250 «Different letters» — har bir ishlatilgan harf keyingi oʻrindan chiqadi: 5, keyin 4, keyin 3.
Test-day taktikasi

Har bir sanash savolida ikki savol bering:

  1. takrorlanish mumkinmi? (mumkin — har oʻrinda bir xil son; mumkin emas — kamayib boradi);
  2. tartib muhimmi? (muhim emas — tartiblar soniga boʻling);
  3. javobni kichik misolda tekshiring: 3 kishidan 2 kishilik guruh — AB, AC, BC, yaʼni 3 = C(3, 2).

Team of 2 from 10: 10 × 9 = 90

10 × 9 ÷ 2 = 45

Jamoada AB va BA — bitta jamoa.

Arrangements of LEVEL: 5! = 120

5! ÷ (2! × 2!) = 30

Bir xil harflarning oʻrin almashishi yangi soʻz bermaydi.

Mashq

1 A man has 4 shirts and 3 pairs of trousers. How many different outfits can he make?

Javobni koʻrish

12 — 4 × 3.

2 What is 5! (5 factorial)?

Javobni koʻrish

120 — 5 × 4 × 3 × 2 × 1.

3 In how many ways can 2 people be chosen from 6?

Javobni koʻrish

15 — 6 × 5 ÷ 2.

4 How many different arrangements of the letters of LEVEL are there?

Javobni koʻrish

30 — 120 ÷ 4.

5 In how many ways can gold, silver and bronze medals be awarded among 8 runners?

Javobni koʻrish

336 — 8 × 7 × 6.

Kalit soʻzlar

  • permutationoʻrin almashtirish — tartib muhim
  • combinationguruhlash — tartib muhim emas
  • factorialfaktorial
  • arrangementtartib, joylashuv
  • committeeqoʻmita
  • without repetitiontakrorlanmasdan
  • outcomenatija
  • codekod

Esda qoldiring

  • «Va» — koʻpaytirish, «yoki» — qoʻshish.
  • Takrorlanmasa — har oʻrinda tanlov bittaga kamayadi.
  • Tartib muhim emas — tartiblar soniga (k!) boʻling: C(7, 3) = 35.
  • C(n, 2) = n(n − 1) ÷ 2; C(n, k) = C(n, n − k).
  • Bir xil harflar — har bir guruh faktorialiga boʻling; «birga» — blok deb oling.
Foydali bo'ldimi? Yoqmadi 0 Baholash uchun kiring