Mathematics

SAT-97: Data Table Extraction

Jadval savolining butun qiyinligi bitta joyda: qaysi jamini maxraj qilib olish.

SAT-97: Data Table Extraction

Jadvalli savollarda matematika deyarli yoʻq — bitta boʻlish, xolos. Xato esa har doim bitta joyda: oʻquvchi notoʻgʻri jamini maxraj qilib oladi. Bu dars aynan shu haqda.

Bu darsdan keyin siz

  • jadvalni savoldan oldin oʻqiysiz;
  • qator jami, ustun jami va umumiy jamini ajratasiz;
  • «of the students who…» iborasini maxrajga aylantirasiz;
  • birlik tuzogʻini (mingliklar) sezasiz.
The move — toʻrt qarash
  1. Qatorlar nimani bildiradi?
  2. Ustunlar nimani bildiradi?
  3. Birlik nima — dona, foiz, mingta?
  4. Savol qaysi katakni va qaysi jamini soʻrayapti?

Bitta jadval, uchta boshqa savol

KoreanRussianTotal
Grade 9182240
Grade 10122840
Total305080

Bu 80 oʻquvchi tanlagan ikkita til. Endi diqqat qiling — quyidagi uchta savolning surati bir xil boʻlishi mumkin, maxraji esa har xil.

"What fraction of all students chose Korean?" 30 ÷ 80 = 3/8 — umumiy jami
"Of those who chose Korean, what fraction are in Grade 9?" 18 ÷ 30 = 3/5 — ustun jami
"What fraction of Grade 9 chose Korean?" 18 ÷ 40 = 9/20 — qator jami
Ehtiyot boʻling — bu darsning yuragi Ikkinchi va uchinchi savol bir xil koʻrinadi va ikkalasida ham surat 18. Lekin javoblar butunlay boshqa: 3/5 va 9/20. Farqni faqat bitta ibora yaratadi — «of those who…». U maxrajni belgilaydi.
Oʻqituvchi maslahati Savolni oʻqiyotganda «of» soʻzidan keyingi guruhni ajratib qoʻying. Oʻsha guruh — maxraj. «Of the students who chose Korean» → maxraj 30. «Of the Grade 9 students» → maxraj 40. Bitta ibora, bitta son.

Foiz soʻralganda

Kasr topilgach, foizga oʻtish bir qadam: yuzga koʻpaytiring. 28 ÷ 40 = 0.7, demak 70 foiz. Chamalash bilan tekshiring (SAT-87): 28 — 40 ning yarmidan sezilarli koʻp, demak javob 50 dan katta boʻlishi shart.

SAT savollari

SAT-style question 55 s

Using the table above: of the students who chose Korean, what fraction are in Grade 9?

  1. 3/5
  2. 9/20
  3. 3/8
  4. 9/40
Yechimni koʻrish

Javob: A) 3/5

Koreys tilini tanlaganlar — 30 ta. Ulardan 9-sinfda 18 ta. 18 ÷ 30 = 3/5.

Tuzoq javob 9/20 Bu 18 ÷ 40 — yaʼni maxrajga 9-sinfning jami olingan. Savol esa koreys tilini tanlaganlarni maxraj qilishni soʻragan. Surat toʻgʻri, maxraj notoʻgʻri.

SAT-style question 50 s

Using the table above: what percent of the Grade 10 students chose Russian?

  1. 70%
  2. 56%
  3. 35%
  4. 28%
Yechimni koʻrish

Javob: A) 70%

10-sinfda 40 ta oʻquvchi, ulardan 28 tasi rus tilini tanladi: 28 ÷ 40 = 0.7.

Tuzoq javob 56% 28 ÷ 50 — maxrajga rus tilini tanlaganlarning jami olingan. Yana oʻsha xato, boshqa yoʻnalishda.

Ikkinchi tuzoq: birlik

Oʻzbekcha Jadval sarlavhasida baʼzan «in thousands» yoki «in millions» yozilgan boʻladi. Katakdagi 24 — bu 24 000. Bu yozuv jadvalning ustida, kichkina harflarda turadi va oʻquvchilar uni deyarli oʻqimaydi. Javob variantlarida ham 24, ham 24 000 boʻlsa — demak savol aynan shuni sinayapti.

Qachon jadval qiyin emas

Uchta «yoʻq»
  1. Savol bitta katakni soʻrasa — oʻqing va yozing, hisoblash yoʻq.
  2. Jadvalning yarmi keraksiz boʻlsa — hammasini oʻqib chiqishga urinmang.
  3. «Of» iborasi yoʻq boʻlsa — maxraj umumiy jami.

Exam English

  • of the students who chose XX ni tanlaganlar ichida (maxraj!)
  • what fraction of allhammasining qanchasi
  • the table above showsyuqoridagi jadval koʻrsatadi
  • in thousandsming birlikda
  • rounded to the nearest percentbutun foizgacha yaxlitlangan

18 ÷ 40 «of those who chose Korean» uchun

18 ÷ 30

«Of» dan keyingi guruh maxrajni belgilaydi.

Jadvaldagi 24 → javob 24

Sarlavhaga qarang: «in thousands» → 24 000

Birlik jadvalning ustida yozilgan.

Grafikda ham xuddi shu toʻrt qarash

Jadval oʻrniga tarqoq nuqtalar (scatterplot) yoki ustunli diagramma berilishi mumkin. Usul oʻzgarmaydi: oʻqlarni oʻqing, birlikni oʻqing, keyin savol qaysi nuqtani soʻrayotganini aniqlang.

Grafikning uchta savoli
  1. Oʻqing: «Bu nuqtaning qiymati qancha?» — javob oʻqlardan koʻchiriladi, hisoblanmaydi.
  2. Bashorat qiling: «Chiziqqa koʻra, 12 da qancha boʻladi?» — moslashtirilgan chiziqni (line of best fit) davom ettiring, nuqtalarni emas.
  3. Xulosa tanlang: «Which statement is supported by the data?» — bu matematik emas, mantiqiy savol.
Ehtiyot boʻling Bashorat savolida chiziqqa qarang, eng yaqin nuqtaga emas. Moslashtirilgan chiziq aynan shuning uchun chizilgan: alohida nuqtalar undan chetga chiqishi mumkin, va SAT javob variantiga koʻpincha oʻsha chetdagi nuqtaning qiymatini qoʻyadi.
Oʻzbekcha — «supported by the data» Bu ibora bitta narsani soʻraydi: qaysi jumla jadval yoki grafikdan bevosita kelib chiqadi? Rost boʻlgan, lekin maʼlumotda koʻrinmaydigan jumla — notoʻgʻri javob. Sabab haqidagi jumla («chunki oʻquvchilar koreys tilini yaxshi koʻradi») ham notoʻgʻri: maʼlumot sonlarni koʻrsatadi, sababni emas.

Yetishmayotgan katak

SAT tez-tez jadvalning bitta katagini boʻsh qoldiradi va uni jamilardan topishni soʻraydi. Bu bir ayirish, lekin qaysi jamidan ayirishni tanlash kerak.

9-sinf jami 40, ulardan rus tilida 22 Koreys tilidagilar soʻralyapti
40 − 22 = 18 Qator jamidan ayirildi
Oʻqituvchi maslahati Boʻsh katak qator jamidan ham, ustun jamidan ham topilishi mumkin — ikkalasi ham bir xil javob berishi kerak. Ikkisini ham hisoblang: mos kelmasa, jadvalni notoʻgʻri oʻqigansiz. Bu tekshiruv besh soniya oladi.

Mashq

1 What fraction of all 80 students chose Russian?

Javobni koʻrish

50 ÷ 80 = 5/8.

2 Of those who chose Russian, what fraction are in Grade 10?

Javobni koʻrish

28 ÷ 50 = 14/25.

3 What percent of Grade 9 chose Korean?

Javobni koʻrish

18 ÷ 40 = 0.45, demak 45 foiz.

4 How many students in total chose Korean?

Javobni koʻrish

30 — ustun jami.

5 Which phrase in a question tells you the denominator?

Javobni koʻrish

«Of the …» — undan keyingi guruh.

Key words

  • tablejadval
  • row / columnqator / ustun
  • totaljami
  • fractionulush, kasr
  • numerator / denominatorsurat / maxraj
  • of those who… qilganlar ichida
  • in thousandsming birlikda
  • surveysoʻrov
  • categorytoifa
  • respondentssoʻrovda qatnashganlar

Esda qoladigan uch narsa

  • Butun qiyinlik maxrajda.
  • «Of the …» dan keyingi guruh — maxraj.
  • Sarlavhadagi birlikni oʻqing.
Foydali bo'ldimi? Yoqmadi 0 Baholash uchun kiring