PK-4: Undoshlar 1: ㄱ ㄴ ㄷ ㄹ ㅁ ㅂ ㅅ ㅇ
Sakkizta oddiy undosh. Ular soʻz boshida jarangsiz, unlilar orasida esa jarangli boʻladi — oʻzbek quloqqa notanish, lekin oson qoida.
PK-4: Undoshlar 1: ㄱ ㄴ ㄷ ㄹ ㅁ ㅂ ㅅ ㅇ
Koreyscha oʻrganayotgan oʻzbek oʻquvchi tez-tez shunday deydi: "Men 고기 ni gogi deb oʻqidim, koreys esa kogi dedi. Kim toʻgʻri?" — Ikkalasi ham. Chunki koreys tilida ㄱ, ㄷ, ㅂ, ㅈ harflari "k" ham, "g" ham emas; ular ikkovining orasida turadi va soʻzdagi joyiga qarab oʻzgaradi. Bugun shu sirni ochamiz.
Bu darsda siz
- Sakkizta oddiy undoshni yozasiz va tanib olasiz
- Nega bitta harf goh "k", goh "g" boʻlishini tushunasiz
- ㄹ ni — na "r", na "l" boʻlgan tovushni — toʻgʻri aytasiz
- Endi haqiqiy koreyscha soʻzlarni mustaqil oʻqiy olasiz
1. Sakkizta harf
Ulardan toʻrttasi — ㄴ, ㅁ, ㅅ, ㅇ — sizga tanish va hech qanday muammo tugʻdirmaydi. Qiyini uchtasi: ㄱ, ㄷ, ㅂ va alohida holdagi ㄹ.
2. Nega 고기 goh "kogi", goh "gogi"
Oʻzbek tilida k va g — ikki boshqa harf, ikki boshqa maʼno: kul va gul bir xil soʻz emas. Koreys tilida esa bunday emas. Koreys uchun ㄱ bitta tovush, va u avtomatik ravishda oʻzgaradi:
SOʻZ BOSHIDA
ㄱ → k
고기 → [kogi]
가방 → [kabang]
Ovoz paychalari tebranmaydi.
UNLILAR ORASIDA
ㄱ → g
고기 → [kogi]
가구 → [kagu]
Ovoz paychalari tebranadi.
Shuning uchun 고기 ("goʻsht") aslida [kogi] — birinchi ㄱ "k", ikkinchisi "g". Bitta soʻzda bitta harf ikki xil eshitiladi va koreys buni sezmaydi ham.
가구
[ka-gu]
mebel
Ikkala ㄱ bir xil harf, lekin birinchisi "k", ikkinchisi "g".
바다
[pa-da]
dengiz
ㅂ soʻz boshida "p", ㄷ unlilar orasida "d".
3. ㄹ — na "r", na "l"
ㄹ koreys tilidagi eng oʻziga xos tovush. Uni aytish uchun til uchi tanglayga bir marta tegib oʻtadi — urish kabi, ushlab turmaydi. Joyiga qarab u ikki xil eshitiladi:
Unlilar orasida → "r" ga yaqin
우리 · 다리 · 나라
Til bir marta urib oʻtadi. Oʻzbekcha r dan yumshoqroq, titramaydi.
Boʻgʻin oxirida → "l" ga yaqin
물 · 서울 · 딸
Til tanglayda qoladi, oʻzbekcha l kabi.
4. ㅅ va ㅇ ning oʻziga xosligi
ㅅ odatda oddiy "s". Lekin ㅣ, ㅑ, ㅕ, ㅛ, ㅠ unlilaridan oldin u avtomatik "sh" ga aylanadi:
ㅇ esa ikki yuzli harf: boʻgʻin boshida u butunlay jim, boʻgʻin oxirida (받침 boʻlganda) esa "ng" tovushini beradi.
강 — 아
[kang] — [a]
daryo — (undov)
Birinchisida ㅇ pastda — "ng". Ikkinchisida chapda — jim.
5. Endi oʻqiy olasiz
Sakkizta undosh va oʻn unli — bu allaqachon koreys soʻzlarining koʻpini oʻqishga yetadi:
| Soʻz | Harflar | Oʻqilishi | Maʼnosi |
|---|---|---|---|
| 나라 | ㄴㅏ + ㄹㅏ | [na-ra] | davlat |
| 사람 | ㅅㅏ + ㄹㅏㅁ | [sa-ram] | odam |
| 구름 | ㄱㅜ + ㄹㅡㅁ | [ku-reum] | bulut |
| 가방 | ㄱㅏ + ㅂㅏㅇ | [ka-bang] | sumka |
| 이름 | ㅇㅣ + ㄹㅡㅁ | [i-reum] | ism |
| 물 | ㅁㅜㄹ | [mul] | suv |
| 눈 | ㄴㅜㄴ | [nun] | koʻz; qor |
| 어머니 | ㅇㅓ + ㅁㅓ + ㄴㅣ | [o-mo-ni] | ona |
Koʻp uchraydigan xatolar
부산 ni "Busan" deb, kuchli b bilan aytish.
Soʻz boshida ㅂ jarangsiz: [pu-san] ga yaqinroq.
우리 dagi ㄹ ni titratib "urrri" deyish.
Til bir marta urib oʻtadi: [u-ri], yengil va qisqa.
시 ni "si" deb oʻqish.
ㅣ oldida ㅅ yumshaydi: [shi]. 시간 = [shi-gan].
강 ni "ka" deb, oxiridagi ㅇ ni tashlab yuborish.
받침 holatidagi ㅇ — "ng": [kang]. U jim emas.
Mashq
1 고기 soʻzidagi ikkita ㄱ nega har xil eshitiladi?
Javobni koʻrish
Chunki birinchisi soʻz boshida (jarangsiz — "k"), ikkinchisi ikkita unli orasida (jarangli — "g"). Natijada [kogi]. Koreys uchun bu bitta tovush, harf ham bitta.
2 사람 ni harflarga ajrating va oʻqing.
Javobni koʻrish
사 = ㅅ + ㅏ · 람 = ㄹ + ㅏ + ㅁ → [sa-ram], "odam". ㄹ unlilar orasida, shuning uchun "r" ga yaqin.
3 물 va 우리 dagi ㄹ bir xil eshitiladimi?
Javobni koʻrish
Yoʻq. 물 da ㄹ boʻgʻin oxirida — oʻzbekcha l kabi: [mul]. 우리 da esa ikkita unli orasida — r ga yaqin: [u-ri]. Harf bitta, joyi boshqa.
4 "ka-bang" tovushlarini Hangulda yozing.
Javobni koʻrish
가방 — 가 (ㄱ+ㅏ) + 방 (ㅂ+ㅏ+ㅇ). Oxiridagi ㅇ 받침 boʻlgani uchun "ng" beradi. Maʼnosi — "sumka".
5 Dilnoza 시간 ni "si-gan" deb oʻqidi. Nimani tuzatish kerak?
Javobni koʻrish
Birinchi boʻgʻinni: ㅅ + ㅣ = [shi], "si" emas. ㅅ harfi ㅣ va yotlashgan unlilardan oldin har doim yumshaydi. Toʻgʻrisi — [shi-gan], "vaqt". Ikkinchi boʻgʻindagi "g" esa toʻgʻri, chunki ㄱ unlilar orasida turibdi.
Kalit soʻzlar
- 사람odam
- 나라davlat
- 바다dengiz
- 가방sumka
- 이름ism
- 물suv
- 눈koʻz; qor
- 어머니ona
- 우리biz
- 시간vaqt
🎯 Esda saqlang
- ㄱ ㄷ ㅂ — soʻz boshida jarangsiz (k, t, p), unlilar orasida jarangli (g, d, b). Bitta harf, ikki koʻrinish.
- Koreyschada k/g farqi maʼnoni ajratmaydi — oʻzbekchadan asosiy farq shu.
- ㄹ: unlilar orasida "r" ga, boʻgʻin oxirida "l" ga yaqin. Titratmang.
- ㅅ ㅣ va ㅑㅕㅛㅠ oldida "sh" ga aylanadi: 시 = [shi].
- ㅇ boshda jim, 받침 boʻlganda "ng": 아 = [a], 강 = [kang].