Korean

PK-5: Undoshlar 2: ㅈ va nafasli ㅊ ㅋ ㅌ ㅍ ㅎ

Qoʻshimcha chiziq — qoʻshimcha nafas. Nafasli undoshlarni oʻrganib, Hangulning 14 ta undoshini toʻliq yopasiz.

Aug. 1, 2026

8 5 min 0

PK-5: Undoshlar 2: ㅈ va nafasli ㅊ ㅋ ㅌ ㅍ ㅎ

Bir varaq qogʻozni ogʻzingiz oldiga tuting va 달 deb ayting — qogʻoz qimirlamaydi. Endi 탈 deng — qogʻoz uchib ketadi. Mana shu nafas koreys tilida ikki soʻzni ajratadi: 달 — "oy", 탈 — "niqob". Oʻzbekchada bunday farq yoʻq, shuning uchun bu darsni ovoz chiqarib oʻqing.

Bu darsda siz

ㅈ ni va uning nafasli jufti ㅊ ni oʻrganasiz
ㅋ ㅌ ㅍ nafasli undoshlarini ㄱ ㄷ ㅂ dan ajratasiz
ㅎ ning ikki xil xatti-harakatini koʻrasiz
14 ta undoshni toʻliq yopib, istalgan koreyscha soʻzni oʻqiy olasiz

Nafas qoidasi oddiy undosh + qoʻshimcha chiziq = nafasli undosh

1. Toʻrtta juftlik

PK-1 da koʻrgan qoida shu yerda toʻliq ishga tushadi. Chapdagi harfga chiziq qoʻshsangiz, oʻngdagisi chiqadi — va tovushga kuchli nafas qoʻshiladi:

Oddiy	Nafasli	Farqi eshitiladigan juftlik	Maʼnolari
ㄱ	ㅋ	기 / 키	energiya / boʻy, kalit
ㄷ	ㅌ	달 / 탈	oy / niqob
ㅂ	ㅍ	불 / 풀	olov / oʻt, yelim
ㅈ	ㅊ	자다 / 차다	uxlamoq / sovuq boʻlmoq

Oʻzbekcha Oʻzbek tilida ham "kitob" deganda k dan keyin biroz nafas chiqadi — lekin bu maʼnoni oʻzgartirmaydi, shuning uchun siz uni sezmaysiz. Koreyschada esa aynan shu nafas soʻzni almashtiradi. PK-4 da koʻrgan k/g farqi koreys uchun ahamiyatsiz edi; bu nafas farqi esa — hayotiy. Diqqatni shu yerga qarating.

2. Qogʻoz sinovi

Nafasni oʻzingiz eshitolmasangiz, koʻrishingiz mumkin. Bir varaq qogʻozni lablaringiz oldida ushlang:

바 deb ayting — qogʻoz deyarli qimirlamaydi.
파 deb ayting — qogʻoz sezilarli uchadi.
Xuddi shunday: 가 / 카, 다 / 타, 자 / 차.

Ustoz maslahati Qogʻoz uchmasa, nafas yetarli emas. Koreys quloqqa nafassiz 파 — 바 boʻlib eshitiladi. Boshida ortiqcha kuch bilan ayting; keyin oʻzi meʼyoriga tushadi.

3. ㅈ — oddiy, ㅊ — nafasli

ㅈ — PK-4 dagi ㄱ, ㄷ, ㅂ bilan bir guruhda: soʻz boshida "ch" ga yaqin, unlilar orasida "j" ga aylanadi.

아버지

[a-bo-ji]

ota

ㅈ unlilar orasida — "j". ㅂ ham jaranglashgan: "b".

자다

[cha-da]

uxlamoq

Soʻz boshida ㅈ jarangsiz — "ch" ga yaqin, lekin nafassiz.

ㅊ esa har doim kuchli nafas bilan: 차 ("choy; mashina"), 친구 ("doʻst"), 축구 ("futbol"), 김치 ("kimchi").

4. ㅋ ㅌ ㅍ

Bu uchtasi eng oson qismi — ular joyiga qarab oʻzgarmaydi. Soʻzning qayerida boʻlishidan qatʼi nazar, har doim bir xil, kuchli nafasli:

커피

[kho-phi]

kofe

Ikkala undosh ham nafasli. "ko-fi" emas — ㅍ "f" emas, "p".

코

[kho]

burun

포도

[pho-do]

uzum

ㅍ nafasli, ㄷ esa unlilar orasida jaranglashib "d" boʻldi.

Ehtiyot boʻling ㅍ ≠ f. Koreys tilida f tovushi umuman yoʻq. Chet soʻzlar ham ㅍ bilan yoziladi: coffee → 커피, France → 프랑스. Shuning uchun 커피 ni "kofi" emas, "kho-phi" deb ayting.

5. ㅎ — ikki yuzli harf

ㅎ soʻz boshida oddiy oʻzbekcha "h": 하나 ("bir"), 형 ("aka"), 한국 ("Koreya"). Lekin unlilar orasida u kuchsizlanadi va koʻpincha butunlay yoʻqoladi:

좋아요 → [조아요] ㅎ unlilar orasida tushib qoladi

전화 → [저놔] ㅎ zaiflashadi, ㄴ oldinga koʻchadi

Bundan tashqari ㅎ oddiy undosh bilan uchrashganda uni nafasliga aylantiradi — bu 격음화 deb ataladi va PK-8 darsida toʻliq koʻriladi. Hozircha bitta misolni eslab qoling:

축하 → [추카] ㄱ + ㅎ = ㅋ

6. 14 ta undosh — toʻliq roʻyxat

Tabrik: shu dars bilan Hangulning barcha asosiy undoshlarini koʻrib boʻldingiz.

Guruh	Harflar	Xususiyati
Oddiy	ㄱ ㄷ ㅂ ㅅ ㅈ	soʻz boshida jarangsiz, unlilar orasida jarangli
Nafasli	ㅋ ㅌ ㅍ ㅊ ㅎ	har doim kuchli nafas bilan, oʻzgarmaydi
Burun tovushlari	ㄴ ㅁ ㅇ	oʻzbekchadagidek; ㅇ boshda jim
Oquvchi	ㄹ	unlilar orasida "r", boʻgʻin oxirida "l"

Qolgan beshta qattiq undosh (ㄲ ㄸ ㅃ ㅆ ㅉ) PK-6 darsida — ular ham yangi harf emas, oddiy undoshning ikki marta yozilgan shakli.

Koʻp uchraydigan xatolar

커피 ni "kofi" deb aytish.

Koreyschada f yoʻq. ㅍ = nafasli "p": [kho-phi].

달 va 탈 ni bir xil aytish.

달 = nafassiz "oy", 탈 = kuchli nafasli "niqob". Qogʻoz sinovidan oʻtkazing.

축하 ni "chuk-ha" deb boʻgʻinlab oʻqish.

ㄱ va ㅎ birikib nafasli ㅋ beradi: [추카].

아버지 ni "a-po-chi" deb, hamma undoshni jarangsiz aytish.

Unlilar orasidagi oddiy undoshlar jaranglashadi: [a-bo-ji].

Mashq

1 ㄷ ga chiziq qoʻshsak qaysi harf chiqadi? Ikkalasi bilan bittadan soʻz ayting.

Javobni koʻrish

ㅌ chiqadi. Misol: 달 ("oy", nafassiz) va 탈 ("niqob", nafasli). Bitta qoʻshimcha chiziq — butunlay boshqa soʻz.

2 커피 nima uchun "kofe" ga oʻxshamaydi?

Javobni koʻrish

Chunki koreys tilida f tovushi yoʻq — uning oʻrniga nafasli ㅍ ishlatiladi. Shuning uchun "coffee" → 커피, oʻqilishi [kho-phi]. Xuddi shu sababdan "France" → 프랑스.

3 아버지 dagi ㅂ va ㅈ nega jarangli eshitiladi?

Javobni koʻrish

Chunki ikkalasi ham ikkita unli orasida turibdi — PK-4 dagi jaranglashish qoidasi. Natijada [a-bo-ji], "a-po-chi" emas. Bu qoida faqat oddiy undoshlarga (ㄱ ㄷ ㅂ ㅈ) tegishli; nafasli ㅋ ㅌ ㅍ ㅊ hech qachon oʻzgarmaydi.

4 축하 qanday oʻqiladi va nega?

Javobni koʻrish

[추카]. Birinchi boʻgʻinning 받침i ㄱ keyingi boʻgʻindagi ㅎ bilan uchrashadi va ikkovi birikib nafasli ㅋ beradi. Bu hodisa 격음화 deb ataladi — PK-8 da toʻliq koʻramiz. Maʼnosi — "tabrik".

5 Bekzod 좋아요 ni "cho-ha-yo" deb oʻqidi. Toʻgʻrilang.

Javobni koʻrish

Toʻgʻrisi — [조아요], "cho-a-yo". 받침 holatidagi ㅎ ikkita unli orasida qolganda tushib ketadi. Bu koreys tilida juda tez-tez uchraydi, chunki 좋다 ("yaxshi") — eng koʻp ishlatiladigan soʻzlardan.

Kalit soʻzlar

아버지ota
친구doʻst
커피kofe
코burun
포도uzum
하나bir (1)
형aka (oʻgʻil bola uchun)
김치kimchi
축하tabrik
좋아요yaxshi, yoqadi

🎯 Esda saqlang

Qoʻshimcha chiziq = qoʻshimcha nafas: ㄱ→ㅋ, ㄷ→ㅌ, ㅂ→ㅍ, ㅈ→ㅊ.
Koreyschada nafas maʼnoni ajratadi: 달 (oy) ≠ 탈 (niqob).
Nafasli undoshlar joyiga qarab oʻzgarmaydi — har doim bir xil kuchli.
ㅍ ≠ f. Koreys tilida f tovushi yoʻq: coffee → 커피.
ㅎ boshda "h", unlilar orasida yoʻqoladi (좋아요 → [조아요]), oddiy undosh bilan uchrashsa uni nafasliga aylantiradi (축하 → [추카]).
Nafasni tekshirish uchun qogʻoz sinovi: 바 / 파.