Korean

PK-8: Talaffuz qoidalari: 연음화, 격음화, 경음화, 비음화

Nega 한국어 [한구거], 학교 [학꾜], 입니다 [임니다] deb oʻqiladi — toʻrtta qoida koreys talaffuzidagi deyarli barcha “gʻalatilikni” tushuntiradi.

powerty

Aug. 1, 2026

9 5 min 0

PK-8: Talaffuz qoidalari: 연음화, 격음화, 경음화, 비음화

Siz endi har qanday koreyscha soʻzni harflab oʻqiy olasiz. Lekin bir muammo bor: 학교 yozilgan joyda koreys [학꾜] deydi, 입니다 yozilgan joyda [임니다] deydi. Bu qoidasizlik emas. Toʻrtta oddiy qoida bor va ular deyarli barcha farqni tushuntiradi. Bugun ularni oʻrganamiz — shundan keyin Hangul bloki yopiladi va PK-9 dan haqiqiy koreys tili boshlanadi.

Bu darsda siz

연음화 — 받침ning keyingi boʻgʻinga koʻchishini oʻrganasiz
격음화 — ㅎ bilan uchrashgan undoshning nafasliga aylanishini koʻrasiz
경음화 — undoshning qattiqlashishini tushunasiz
비음화 — 입니다 nega [임니다] boʻlishini bilib olasiz

Asosiy tamoyil imlo soʻzni saqlaydi ≠ talaffuz ogʻizga moslashadi

1. 연음화 — 받침 koʻchadi

Eng koʻp uchraydigan va eng foydali qoida. Agar keyingi boʻgʻin ㅇ bilan boshlansa — ya'ni unli bilan — 받침 oʻsha boʻgʻinga koʻchib oʻtadi:

한국어 → [한구거] 국 ning ㄱ si 어 ga koʻchdi

음악 → [으막] 음 ning ㅁ si 악 ga koʻchdi

밥이 → [바비] qoʻshimcha qoʻshilganda ham shunday

Oʻzbekcha Bu siz uchun tabiiy narsa. Oʻzbekchada ham "kitob + im" deganda b keyingi boʻgʻinga oʻtib ketadi: ki-to-bim. Koreysda ham xuddi shu — ogʻiz qulay yoʻlni tanlaydi. Farq shundaki, yozuvda bu koʻrinmaydi.

Ustoz maslahati 연음화 grammatikani oʻrganishda juda muhim: har bir qoʻshimcha unli bilan boshlanadi (이, 을, 에, 은…), demak deyarli har gapda ishlaydi. PK-12 dan boshlab buni har kuni koʻrasiz.

2. 격음화 — ㅎ nafas qoʻshadi

ㅎ oddiy undosh bilan uchrashsa, ikkalasi birikib nafasli undosh beradi. Qaysi tartibda turishi ahamiyatsiz:

Birikma	Natija	Misol
ㄱ + ㅎ	ㅋ	축하 → [추카] — tabrik
ㄷ + ㅎ	ㅌ	좋다 → [조타] — yaxshi
ㅂ + ㅎ	ㅍ	입학 → [이팍] — oʻqishga kirish
ㅈ + ㅎ	ㅊ	맞히다 → [마치다] — topmoq
ㄶ + ㄷ	ㅌ	많다 → [만타] — koʻp

PK-5 dagi qoida esingizdami — "chiziq qoʻshsang, nafas qoʻshiladi"? Mana shu qoida endi talaffuzda ham ishlaydi: ㅎ — nafasning oʻzi, u yonidagi undoshga qoʻshiladi.

3. 경음화 — undosh qattiqlashadi

Toʻxtovchi 받침dan (ㄱ, ㄷ, ㅂ tovushlaridan) keyin kelgan oddiy undosh qattiq boʻlib qoladi:

학교 → [학꾜] 받침 ㄱ dan keyin ㄱ → ㄲ

먹다 → [먹따] 받침 ㄱ dan keyin ㄷ → ㄸ

입다 → [입따] 받침 ㅂ dan keyin ㄷ → ㄸ

Qoida Buni yodlash shart emas — ogʻiz oʻzi shunday qiladi. 받침da toʻxtagan tomoq hali tarang, keyingi undosh shu tarang holatda chiqadi. 학교 ni [학교] deb aytishga urinib koʻring — qiyin boʻladi.

4. 비음화 — burun tovushiga aylanish

Bu qoida eng "kutilmagan" koʻrinadi, lekin siz uni har kuni ishlatasiz. Toʻxtovchi 받침dan keyin ㄴ yoki ㅁ kelsa, 받침 burun tovushiga aylanadi:

받침	Aylanadi	Misol
ㄱ	ㅇ	한국말 → [한궁말] — koreyscha
ㄷ	ㄴ	몇 명 → [면 명] — necha kishi
ㅂ	ㅁ	입니다 → [임니다] — …dir

Ehtiyot boʻling 입니다 → [임니다] — buni hozirdanoq yodlang. Bu koreys tilidagi eng koʻp ishlatiladigan shakl (PK-10 va PK-19 darslari butunlay shunga bagʻishlangan) va deyarli har bir yangi oʻquvchi uni "ip-ni-da" deb aytadi. Toʻgʻrisi — [im-ni-da].

저는 학생입니다.

[저는 학쌩임니다]

Men talabaman.

Bitta gapda ikkita qoida: 학생 → [학쌩] (경음화), 입니다 → [임니다] (비음화).

5. Yana ikkita kichik qoida

ㅎ tushib qolishi. Unlilar orasida qolgan ㅎ deyarli aytilmaydi:

좋아요 → [조아요] ㅎ yoʻqoladi

유음화 — ㄴ va ㄹ uchrashganda ikkalasi ham [ㄹ] boʻladi:

신라 → [실라] ㄴ + ㄹ → ㄹㄹ

설날 → [설랄] ㄹ + ㄴ → ㄹㄹ

6. Nega imlo oʻzgarmaydi

Savol tugʻilishi tabiiy: agar [임니다] deb aytilsa, nega 임니다 deb yozilmaydi?

Chunki koreys imlosi maʼno boʻlaklarini saqlaydi. 입 — bu 입니다 shaklining oʻzagi, u boshqa shakllarda ham qatnashadi. Agar talaffuzga qarab yozilsa, bir soʻz oʻnta koʻrinishda yozilardi va oʻqish qiyinlashardi. Shuning uchun: yozuv barqaror, talaffuz esa moslashuvchan.

Oʻzbekcha Oʻzbekchada ham shunday: "ketdi" deb yozamiz, lekin tez gapirganda [ketti] deb aytamiz. Yozuv soʻzning tuzilishini koʻrsatadi, talaffuz esa ogʻizga qulayini tanlaydi. Koreysda bu farq shunchaki kattaroq va qoidalari aniqroq.

Koʻp uchraydigan xatolar

입니다 ni "ip-ni-da" deb aytish.

비음화: ㅂ + ㄴ → ㅁ. Toʻgʻrisi [임니다].

한국어 ni "han-guk-eo" deb boʻgʻinlab aytish.

연음화: 받침 koʻchadi — [한구거].

학교 ni [학교] deb, yumshoq ㄱ bilan aytish.

경음화: toʻxtovchi 받침dan keyin qattiqlashadi — [학꾜].

Talaffuzga qarab 임니다 deb yozish.

Imlo hech qachon oʻzgarmaydi: 입니다. Faqat oʻqilishi boshqacha.

Mashq

1 음악 qanday oʻqiladi va bu qaysi qoida?

Javobni koʻrish

[으막] — 연음화. Keyingi boʻgʻin ㅇ bilan boshlangani uchun 음 ning 받침i (ㅁ) oʻsha yoqqa koʻchdi.

2 축하 nega [추카] boʻladi?

Javobni koʻrish

격음화: 받침 ㄱ keyingi ㅎ bilan birikib nafasli ㅋ beradi. ㅎ — nafasning oʻzi, shuning uchun u yonidagi undoshga "yopishadi".

3 먹다 ni oʻqing va qaysi qoida ishlaganini ayting.

Javobni koʻrish

[먹따] — 경음화. Toʻxtovchi 받침 ㄱ dan keyin oddiy ㄷ qattiq ㄸ ga aylandi. Tomoq hali tarang boʻlgani uchun bu oʻz-oʻzidan sodir boʻladi.

4 한국말 qanday oʻqiladi?

Javobni koʻrish

[한궁말] — 비음화. 받침 ㄱ dan keyin ㅁ kelgani uchun ㄱ burun tovushi ㅇ ga aylandi. Maʼnosi — "koreys tili".

5 Afsona 저는 학생입니다 ni "cho-nin hak-seng ip-ni-da" deb oʻqidi. Ikkita xatoni toping.

Javobni koʻrish

Birinchisi: 학생 → [학쌩] — 받침 ㄱ dan keyin ㅅ qattiq ㅆ ga aylanadi (경음화). Ikkinchisi: 입니다 → [임니다] — ㅂ dan keyin ㄴ kelgani uchun ㅂ burun tovushi ㅁ ga aylanadi (비음화). Toʻgʻrisi: [저는 학쌩임니다].

Kalit soʻzlar

연음화받침ning keyingi boʻgʻinga koʻchishi
격음화ㅎ bilan nafasliga aylanish
경음화qattiqlashish
비음화burun tovushiga aylanish
유음화ㄴ va ㄹ ning ㄹㄹ boʻlishi
음악musiqa
학교maktab
학생oʻquvchi, talaba
축하tabrik
설날Yangi yil (oy taqvimi boʻyicha)

🎯 Esda saqlang

연음화: keyingi boʻgʻin unli bilan boshlansa, 받침 koʻchadi — 한국어 [한구거].
격음화: ㅎ yonidagi oddiy undoshni nafasliga aylantiradi — 축하 [추카].
경음화: toʻxtovchi 받침dan keyin undosh qattiqlashadi — 학교 [학꾜].
비음화: ㄴ/ㅁ oldidan 받침 burun tovushiga aylanadi — 입니다 [임니다].
ㅎ unlilar orasida tushib qoladi: 좋아요 [조아요].
Imlo hech qachon oʻzgarmaydi. Yozuv soʻzni saqlaydi, talaffuz ogʻizga moslashadi.