PK-13: 있다 / 없다 — bor va yoʻq
Nihoyat haqiqiy kesim: 있습니다 va 없습니다. “Menda kitob bor” tuzilishi oʻzbekchada ham, koreyschada ham bir xil ishlaydi.
PK-13: 있다 / 없다 — bor va yoʻq
Shu paytgacha siz faqat 입니다 bilan gap tuzdingiz — ya'ni "A — B dir" turidagi gaplar. Bugun ikkinchi kesimni olasiz va shu bilan gapira oladigan narsalaringiz keskin koʻpayadi: nima bor, nima yoʻq, kimda nima bor. Va yana bir yaxshi xabar — bu qolipning tuzilishi oʻzbekchaga deyarli aynan mos tushadi.
Bu darsda siz
- 있습니다 va 없습니다 bilan gap tuzasiz
- "Bor" va "ega boʻlmoq" maʼnolarini bir qolipda berasiz
- PK-12 dagi 은/는 va 이/가 ni amalda ishlatasiz
- 계시다 — hurmatli shaklni tanib olasiz
1. Shakl
있다 — bor
있습니다 / 있습니까?
Oʻqilishi: [읻씀니다]
없다 — yoʻq
없습니다 / 없습니까?
Oʻqilishi: [업씀니다]
PK-7 va PK-8 dagi uchta qoida shu bitta soʻzda birga ishlaydi: 받침 ㅆ toʻxtab [ㄷ] boʻladi, undan keyingi ㅅ qattiqlashadi (경음화), va oxirgi ㅂ+ㄴ birikmasi ㅁ beradi (비음화). Yodlashning hojati yoʻq — bir marta sekin aytib koʻrsangiz, ogʻiz oʻzi shu yoʻlni topadi.
2. Birinchi maʼno — mavjudlik
책이 있습니다.
Kitob bor.
시간이 없습니다.
Vaqt yoʻq.
3. Ikkinchi maʼno — egalik
Koreys tilida "menda … bor" degan alohida feʼl yoʻq. Uning oʻrniga mavzu + ega + 있다 tuzilishi ishlatiladi:
저는 친구가 있습니다.
Mening doʻstim bor. (Menga kelsak, doʻst bor.)
• Menda kitob bor → 저는 책이 있습니다
• Menda vaqt yoʻq → 저는 시간이 없습니다
Ingliz tilida bu butunlay boshqa feʼl (have), shuning uchun ingliz tilidan oʻrganayotgan bola qiynaladi. Sizda esa tuzilma bir xil: kimda + nima + bor.
지영 씨는 가방이 없습니다.
Jiyoungda sumka yoʻq.
4. Nega 은/는 va 이/가 bir gapda
Endi PK-12 dagi farq amalda koʻrinadi. Egalik gapida ikkalasi ham kerak:
| Boʻlak | Qoʻshimcha | Vazifasi |
|---|---|---|
| 저 | 는 | mavzu — kim haqida gapiryapmiz |
| 친구 | 가 | ega — nima bor |
| 있습니다 | — | kesim — bor |
5. Savol va javob
가: 시간이 있습니까?
나: 네, 있습니다. / 아니요, 없습니다.
A: Vaqtingiz bormi?
B: Ha, bor. / Yoʻq, yoʻq.
Javobda otni takrorlash shart emas — koreyschada bu juda tabiiy.
가: 무엇이 있습니까?
나: 책이 있습니다.
A: Nima bor?
B: Kitob bor.
6. 계시다 — odamlar uchun hurmatli shakl
Agar "bor" deyilayotgan narsa hurmatli odam boʻlsa, 있다 oʻrniga 계시다 ishlatiladi:
선생님이 계십니다.
Oʻqituvchi bor / oʻqituvchi shu yerda.
Narsalar uchun hech qachon 계시다 ishlatilmaydi:
책이 계십니다.
Koʻp uchraydigan xatolar
저는 친구는 있습니다.
저는 친구가 있습니다 — bitta mavzu, keyin ega.
시간은 없습니다. (oddiy "vaqt yoʻq" demoqchi boʻlsangiz)
시간이 없습니다. 은 faqat qiyoslash boʻlsa.
있습니다 ni "it-sup-ni-da" deb oʻqish.
[읻씀니다] — 경음화 va 비음화 birga ishlaydi.
책이 계십니다.
계시다 faqat odamlar uchun: 책이 있습니다.
Mashq
1 Boʻsh joyga nima tushadi? 저는 가방? 있습니다.
Javobni koʻrish
이 — 가방 받침 (ㅇ) bilan tugaydi. 있다 dan oldingi ot har doim 이/가 oladi, chunki u gapning egasi.
2 "Menda vaqt yoʻq" ni koreyschaga oʻgiring.
Javobni koʻrish
저는 시간이 없습니다. Tuzilma oʻzbekcha bilan bir xil: menda (저는) + vaqt (시간이) + yoʻq (없습니다).
3 Nega "저는 친구가 있습니다" da ikki xil qoʻshimcha bor?
Javobni koʻrish
저는 — mavzu ("men haqimda"), 친구가 — ega ("nima bor"). Bu PK-12 dagi farqning amaliy koʻrinishi: bitta gapda bitta mavzu va bitta ega boʻlishi mutlaqo normal.
4 "선생님이 계십니다" nima degani va nega 있습니다 emas?
Javobni koʻrish
"Oʻqituvchi bor / shu yerda". 계시다 — 있다 ning hurmatli shakli va u faqat odamlarga nisbatan ishlatiladi. Narsa uchun ishlatilsa (책이 계십니다) kulgili chiqadi.
5 Sherbek "저는 시간은 없습니다" dedi. Xato bormi?
Javobni koʻrish
Odatda ha — toʻgʻrisi 시간이 없습니다, chunki 시간 bu yerda ega. Lekin agar Sherbek "pulim bor, vaqtim esa yoʻq" demoqchi boʻlsa, 은 toʻgʻri boʻladi — chunki u qiyoslamoqda. Qoʻshimcha maʼnoni oʻzgartiradi.
Kalit soʻzlar
- 있습니다bor
- 없습니다yoʻq
- 계십니다bor (hurmatli, odamlar uchun)
- 시간vaqt
- 책kitob
- 가방sumka
- 친구doʻst
- 돈pul
- 무엇nima
- 질문savol
🎯 Esda saqlang
- 있습니다 = bor · 없습니다 = yoʻq. Savoli: 있습니까? / 없습니까?
- 있다/없다 dan oldingi ot 이/가 oladi — bu gapning egasi.
- Egalik: mavzu + ega + 있다 — oʻzbekcha "menda … bor" bilan bir xil.
- Bitta gapda bitta 는: 저는 친구가 있습니다.
- Talaffuz: [읻씀니다] va [업씀니다].
- 계시다 — faqat hurmatli odamlar uchun, narsalar uchun emas.