PK-79: 다가는 — salbiy natijadan ogohlantirish
“Shunday oʻynayversang, imtihondan yiqilasan” — hozir davom etayotgan ishning yomon oxirini aytish.
PK-79: 다가는 — salbiy natijadan ogohlantirish
Doʻstingiz uch kundan beri darsga kelmayapti. Telefonda oʻyin oʻynaydi, tunda uxlamaydi. Siz nima deysiz? Oʻzbekchada bitta jumla: “Shunday qilaversang, imtihondan yiqilasan.” Diqqat qiling — gap kelajak haqida emas. Gap hozir boʻlayotgan ish haqida va uning oxiri haqida. Koreys tilida buning aniq qolipi bor.
Bu darsda siz
- 다가는 bilan ogohlantirasiz
- Nega natija doim yomon ekanini bilib olasiz
- Nega u hozir davom etayotgan ish haqida ekanini koʻrasiz
- Uni PK-77 dagi 다가 보면 dan ajratasiz
- PK-73 dagi 기 십상이다 bilan birga ishlatasiz
1. Shakli va maʼnosi
PK-77 dagi 다가 ga 는 qoʻshildi — va u mavzu koʻrsatkichi (PK-12). Yaʼni: “ana shu davom etayotgan ish bor-ku — uning oxiri mana bu”. Shuning uchun 다가는 hamisha allaqachon boshlangan ish haqida.
그렇게 놀다가는 시험에 떨어질 거예요.
Shunday oʻynayversangiz, imtihondan yiqilasiz.
이렇게 계속 먹다가는 살이 찔 거예요.
Shunday yeyaversangiz, semirib ketasiz.
밤늦게까지 일하다가는 건강을 잃기 십상이에요.
Tungacha ishlayversangiz, sogʻligingizni yoʻqotib qoʻyishingiz turgan gap.
PK-73 dagi 기 십상이다 — 다가는 ning eng tabiiy sherigi.
다가는 ning uch sharti:
1. Natija albatta yomon — ❌ 열심히 하다가는 성공할
거예요.
2. Birinchi ish hozir davom etyapti — shuning uchun
oldida koʻpincha 이렇게 / 그렇게 / 계속 turadi.
3. Ikkinchi gap — kelajak yoki taxmin:
(으)ㄹ 거예요 · 기 십상이다 · (으)ㄹ지도 몰라요.
Oʻzbekchada bunga tayyor qolip bor va u ham “-avermoq” bilan yasaladi: “ishlaversang, charchaysan”, “bunday ketaversa, yomon boʻladi”, “shunday qilaverasan-u, keyin pushaymon boʻlasan”. Eʼtibor bering — bizda ham bu qolip hozir boʻlayotgan ish haqida va ogohlantirish ohangida. Ikkala tilda ham “shunday” / “bunday” soʻzi deyarli har doim yonida turadi: 그렇게 놀다가는 = shunday oʻynayversang.
2. 다가 보면 va 다가는 — bir ildiz, ikki yoʻl
다가 보면 PK-77
Dalda. Natija yaxshi yoki betaraf.
공부하다가 보면 실력이 늘 거예요.
“Oʻqiyversang, oʻsasan.”
다가는
Ogohlantirish. Natija faqat yomon.
그렇게 놀다가는 시험에 떨어질 거예요.
“Oʻynayversang, yiqilasan.”
Ikkalasining ichida ham 다가 bor, chunki ikkalasi ham davom etayotgan ish haqida. Farq — oxirida: 보면 (“qarab koʻrsang”) yoʻlni ochadi, 는 esa yoʻlni koʻrsatib, uning oxiridagi jarni koʻrsatadi.
3. Uchta ogohlantirish qolipi
| Qolip | Nima haqida | Ohangi |
|---|---|---|
| (으)면 PK-36 | har qanday shart | betaraf: “…sangiz, …” |
| 기 십상이다 PK-73 | umumiy xavf | “…ib qoʻyishi turgan gap” |
| 다가는 | hozir qilinayotgan ish | shaxsiy ogohlantirish: “toʻxtat” |
서두르면 실수하기 십상이에요.
Shoshsangiz, xato qilib qoʻyasiz. (umumiy haqiqat)
그렇게 서두르다가는 실수할 거예요.
Shunday shoshaversangiz, xato qilasiz. (sizga — hozir)
다가는 — kuchli gap. U ohangida “men sizni ogohlantiryapman” degan maʼno bor. Shuning uchun uni oʻzingizdan katta odamga aytmaslik maʼqul. Ustozga yoki boshliqqa gap qaytarayotgandek eshitiladi.
Koʻp uchraydigan xatolar
열심히 공부하다가는 시험에 붙을 거예요.
열심히 공부하다가 보면 시험에 붙을 거예요.
Natija yaxshi — demak 다가는 emas, 다가 보면.
그렇게 놀았다가는 시험에 떨어질 거예요.
그렇게 놀다가는 시험에 떨어질 거예요.
다가는 oldida zamon boʻlmaydi — ish hozir davom etyapti.
이렇게 먹다가는 살이 쪘어요.
이렇게 먹다가는 살이 찔 거예요.
Ikkinchi gap — hali boʻlmagan natija. Oʻtgan zamon mos kelmaydi.
날씨가 춥다가는 감기에 걸릴 거예요.
이렇게 얇게 입다가는 감기에 걸릴 거예요.
다가는 faqat feʼl bilan, va ish odamning oʻzi qilayotgan boʻlishi kerak.
Mashq
1 Toʻldiring: 그렇게 시험에 떨어질 거예요. (놀다)
Javob
놀다가는 — oʻzak + 다가는, zamon yoʻq.
2 다가는 yoki 다가 보면? 열심히 연습하다가 잘하게 될 거예요.
Javob
보면 — natija yaxshi. 다가는 faqat yomon natija uchun.
3 Nega
이렇게 먹다가는 살이 쪘어요 notoʻgʻri?
Javob
다가는 hali boʻlmagan natijani aytadi. Toʻgʻrisi — 살이 찔 거예요.
4 Nega 다가는 oldida koʻpincha 이렇게 / 그렇게 turadi?
Javob
Chunki 다가는 hozir davom etayotgan ish haqida — “ana shunday qilishda davom etsang”. Shuning uchun koʻrsatuvchi soʻz tabiiy.
5 “Tungacha ishlayversangiz, sogʻligingizni yoʻqotasiz” — koreyschada.
Javob
밤늦게까지 일하다가는 건강을 잃을 거예요. (yoki 잃기 십상이에요 — PK-73.)
6 Bu ikki gapning farqi nima? 서두르면 실수하기 십상이에요 / 그렇게 서두르다가는 실수할 거예요.
Javob
Birinchisi — umumiy haqiqat (kim shoshsa ham). Ikkinchisi — aynan sizga, hozir shoshayotganingiz uchun.
7 Bu gapni 한다체 ga oʻgiring (PK-74): 그렇게 놀다가는 시험에 떨어질 거예요.
Javob
그렇게 놀다가는 시험에 떨어질 것이다.
Kalit soʻzlar
- 다가는 — shunday qilaversang, … (ogohlantirish)
- 떨어지다 — yiqilmoq, imtihondan oʻtmaslik
- 붙다 — imtihondan oʻtmoq
- 살이 찌다 — semirmoq
- 건강을 잃다 — sogʻlikni yoʻqotmoq
- 감기에 걸리다 — shamollamoq
- 연습하다 — mashq qilmoq
- 얇게 입다 — yupqa kiyinmoq
- 충고하다 — nasihat qilmoq
- 결국 — oxir-oqibat
Darsning xulosasi
- 다가는 = “shunday qilaversang, …”. Ogohlantirish qolipi.
- Natija doim yomon — yaxshi natija uchun 다가 보면 (PK-77).
- Birinchi ish hozir davom etyapti — oldida zamon yoʻq.
- Koʻpincha yonida 이렇게 / 그렇게 / 계속 turadi.
- Ikkinchi gap — kelajak yoki taxmin: (으)ㄹ 거예요 · 기 십상이다 · (으)ㄹ지도 몰라요.
- Faqat feʼl bilan, va ish odamning oʻzi qilayotgan boʻlishi kerak.
- Kuchli ohang — oʻzidan kattaga aytilmaydi.
- Oʻzbekcha juftligi: “shunday qilaversang, …”.