PK-80: 아/어 봤자 — behuda urinish
“Hozir borganing bilan foydasi yoʻq” va “qancha qimmat boʻlsa ham, koʻpi bilan oʻn ming” — ikki maʼno, bitta qolip.
PK-80: 아/어 봤자 — behuda urinish
Poyezd oʻn daqiqa oldin ketdi. Doʻstingiz yugurib bormoqchi. Siz nima deysiz? — “Endi borganing bilan foydasi yoʻq.” Urinishning oʻzi mumkin, lekin natija oʻzgarmaydi. Koreys tilida bu fikr uchun juda qulay qolip bor.
Bu darsda siz
- 아/어 봤자 bilan “urinsang ham foydasi yoʻq” deysiz
- Uning ikkinchi maʼnosini — “koʻpi bilan …” ni oʻrganasiz
- Ikkinchi gapda nima kelishini bilib olasiz
- Uni PK-41 dagi 아/어 보다 bilan bogʻlaysiz
- 아무리 bilan birga ishlatasiz
1. Shakli
Qolipning ichida siz allaqachon biladigan narsa turibdi: PK-41 dagi 아/어 보다 — “sinab koʻrmoq”. Unga oʻtgan zamon qoʻshilgan: 봤자 = “sinab koʻrgan taqdirda ham”. Shuning uchun ulanish ham 아/어서 dagi kabi.
| Feʼl | 아/어 shakli | Natija |
|---|---|---|
| 가다 | 가 | 가 봤자 |
| 먹다 | 먹어 | 먹어 봤자 |
| 하다 | 해 | 해 봤자 |
| 기다리다 | 기다려 | 기다려 봤자 |
2. Birinchi maʼno: “urinsang ham foydasi yoʻq”
지금 가 봤자 기차는 이미 떠났어요.
Hozir borganingiz bilan poyezd allaqachon ketgan.
아무리 설명해 봤자 그 사람은 안 들어요.
Qancha tushuntirsangiz ham, u odam eshitmaydi.
아무리 (“qancha …sa ham”) — 봤자 ning eng koʻp uchraydigan sherigi.
지금 후회해 봤자 소용없어요.
Endi pushaymon boʻlganingiz bilan foyda yoʻq.
Oʻzbekchada bu qolip “-ganing bilan” shaklida yashaydi: “borganing bilan foydasi yoʻq”, “aytganing bilan u tushunmaydi”. Eʼtibor bering — bizda ham ish oʻtgan zamonda turadi (“borganing”), garchi u hali boʻlmagan boʻlsa ham. Koreyschada ham xuddi shunday: 봤자 ichida 았 bor. Ikki tilda ham mantiq bir xil: oʻsha ishni qilib boʻlgan holatni tasavvur qilamiz — va koʻramizki, hech narsa oʻzgarmaydi.
Ikkinchi gapda nima keladi:
• 소용없다 — foydasi yoʻq
• 안 되다 / 못 하다 — boʻlmaydi
• 마찬가지다 — baribir, oʻsha-oʻsha
• 이미 …았/었다 — allaqachon boʻlib boʻlgan
Umumiy qoida: natija salbiy yoki foydasiz.
3. Ikkinchi maʼno: “koʻpi bilan …”
Ikkinchi maʼno biroz boshqacha: “eng koʻpi bilan shuncha, undan ortiq emas”. Bu yerda soʻzlovchi narsani kichraytirib koʻrsatadi.
그 가방이 비싸 봤자 삼만 원이에요.
U sumka qancha qimmat boʻlsa ham, koʻpi bilan oʻttiz ming von.
아이가 먹어 봤자 얼마나 먹겠어요? 조금만 주세요.
Bola qancha yesa ham, qancha yeyardi? Ozgina bering.
Ikkinchi maʼnoda sifat bilan ham ishlatiladi: 비싸 봤자 · 커 봤자 · 멀어 봤자. Birinchi maʼnoda esa faqat feʼl bilan. Qaysi maʼno ekanini ikkinchi gap aytib beradi: raqam boʻlsa — “koʻpi bilan”, 소용없다 boʻlsa — “foydasi yoʻq”.
4. 봤자 va boshqa yon berish qoliplari
아/어 봤자
Qoʻl siltash. “Urinma, natija oʻzgarmaydi.”
지금 가 봤자 소용없어요.
다가는 PK-79
Ogohlantirish. “Toʻxtat, yomon boʻladi.”
그렇게 놀다가는 시험에 떨어질 거예요.
Koʻp uchraydigan xatolar
지금 갔 봤자 소용없어요.
지금 가 봤자 소용없어요.
Zamon 봤자 ning ichida bor — oldiga yana qoʻyilmaydi.
열심히 공부해 봤자 시험에 붙을 거예요.
열심히 공부하다가 보면 시험에 붙을 거예요.
봤자 dan keyin ijobiy natija kelmaydi. Yaxshi natija uchun — PK-77 dagi 다가 보면.
지금 가 봤자 빨리 가세요.
지금 가 봤자 소용없어요.
봤자 dan keyin buyruq emas, foydasizlik keladi.
그 가방이 비쌌 봤자 삼만 원이에요.
그 가방이 비싸 봤자 삼만 원이에요.
Sifat ham 아/어 shaklida: 비싸 + 봤자.
Mashq
1 Toʻldiring: 지금 기차는 이미 떠났어요. (가다)
Javob
가 봤자 — 가 + 봤자.
2 Toʻldiring: 아무리 그 사람은 안 들어요. (설명하다)
Javob
설명해 봤자 — 하다 → 해 + 봤자.
3 Nega
지금 갔 봤자 notoʻgʻri?
Javob
Oʻtgan zamon 봤자 ning oʻzida bor (봤 = 보 + 았). Toʻgʻrisi — 가 봤자.
4 Bu gap qaysi maʼnoda? 그 가방이 비싸 봤자 삼만 원이에요.
Javob
“Koʻpi bilan” maʼnosida. Ikkinchi gapda raqam turgani shuni koʻrsatadi.
5 Nega
열심히 공부해 봤자 시험에 붙을 거예요 notoʻgʻri?
Javob
봤자 dan keyin natija foydasiz boʻlishi kerak. “Imtihondan oʻtish” — yaxshi natija.
6 “Endi pushaymon boʻlganingiz bilan foyda yoʻq” — koreyschada.
Javob
지금 후회해 봤자 소용없어요.
7 Bu gapni 한다체 ga oʻgiring (PK-74): 지금 가 봤자 소용없어요.
Javob
지금 가 봤자 소용없다. 없다 — oʻzgarmaydi.
Kalit soʻzlar
- 아/어 봤자 — …ganing bilan foydasi yoʻq
- 아무리 — qancha …sa ham
- 소용없다 — foydasi yoʻq
- 마찬가지다 — baribir, oʻsha-oʻsha
- 이미 — allaqachon
- 떠나다 — joʻnab ketmoq
- 후회하다 — pushaymon boʻlmoq
- 설명하다 — tushuntirmoq
- 통하다 — ish bermoq, oʻtmoq
- 기껏해야 — koʻpi bilan
Darsning xulosasi
- 아/어 봤자 = “urinsang ham foydasi yoʻq”.
- Ichida PK-41 dagi 아/어 보다 turibdi — “sinab koʻrgan taqdirda ham”.
- Zamon 봤자 ning oʻzida — oldiga yana qoʻyilmaydi.
- Ikkinchi gap: 소용없다 · 안 되다 · 마찬가지다 · 이미 …았다.
- Ijobiy natija bilan ishlatilmaydi.
- Ikkinchi maʼnosi — “koʻpi bilan”: 비싸 봤자 삼만 원이에요.
- Ikkinchi maʼnoda sifat bilan ham boʻladi.
- Oʻzbekcha juftligi: “…ganing bilan foydasi yoʻq”.