PK-82: (으)ㄹ 정도로 / (으)ㄹ 만큼 — daraja va oʻlchov
“Qornim ogʻriydigan darajada kuldim” va “yeydiganimcha yedim” — qanchalik ekanini koʻrsatishning ikki yoʻli.
PK-82: (으)ㄹ 정도로 / (으)ㄹ 만큼 — daraja va oʻlchov
“Kuldim” — tushunarli. “Qornim ogʻriydigan darajada kuldim” — endi men qanchalik kulganimni koʻryapsiz. Bugungi ikki qolip aynan shuni qiladi: bir ishning qanchaligini boshqa bir ish orqali oʻlchaydi.
Bu darsda siz
- (으)ㄹ 정도로 bilan darajani koʻrsatasiz
- (으)ㄹ 만큼 bilan miqdorni koʻrsatasiz
- Ikkalasining farqini aniq bilib olasiz
- Gapdagi tartibni toʻgʻri quyasiz — bu eng koʻp xato
- Ot bilan ishlatishni oʻrganasiz: 저만큼, 이 정도
1. (으)ㄹ 정도로 — “…gudek darajada”
정도 — “daraja, oʻlcham” degan ot (程度). Demak A(으)ㄹ 정도로 B = “A boʻladigan darajada B”.
배가 아플 정도로 웃었어요.
Qornim ogʻriydigan darajada kuldim.
눈을 뜰 수 없을 정도로 바람이 강했어요.
Koʻzni ocha olmaydigan darajada shamol kuchli edi.
말도 못 할 정도로 피곤했어요.
Gapira olmaydigan darajada charchagan edim.
TARTIBGA DIQQAT — eng koʻp uchraydigan xato shu.
Koreyschada oʻlchov birinchi, asosiy ish keyin:
배가 아플 정도로 웃었어요. → “Qornim ogʻriydigan
darajada — kuldim.”
Oʻzbekcha tarjimada ham xuddi shu tartib! Shuning uchun
oʻzbekcha jumlani gapirgan tartibda yozsangiz, koreyschasi
toʻgʻri chiqadi. ❌ 웃었어요 배가 아플 정도로 demang.
2. (으)ㄹ 만큼 — “…gancha, …gan qadar”
만큼 — “shuncha, oʻshancha”. U darajani emas, miqdorni yoki tenglikni koʻrsatadi: “qanchaki A boʻlsa, shunchaki B”.
먹을 만큼 드세요.
Yeydiganingizcha oling.
Yaʼni “qancha yeysiz — shuncha”. Miqdor.
노력한 만큼 결과가 나와요.
Qancha harakat qilsangiz, shuncha natija chiqadi.
Oʻtgan ish uchun aniqlovchi (으)ㄴ 만큼.
아프소나 씨는 언니만큼 노래를 잘해요.
Afsona opasi qadar yaxshi qoʻshiq aytadi.
Ot bilan — feʼlsiz ham ishlatiladi.
Oʻzbekchada ikkalasi uchun ham tayyor qoliplar bor. 정도로 uchun — “…gudek darajada”, “…guday”: “yigʻlab yuboradigan darajada”, “oʻlguday charchadim”. 만큼 uchun — “…gancha”, “…gan qadar”, “qancha … shuncha”: “yeydiganingcha ol”, “opasi qadar”. Diqqat qiling: “qancha … shuncha” juftligi ikkala tilda ham ikki qismli — koreyschada birinchi qism 만큼 bilan tugaydi.
3. 정도로 va 만큼 — farq
(으)ㄹ 정도로 — DARAJA
Qanchalik kuchli ekanini koʻrsatadi. Koʻpincha boʻrttirma.
배가 아플 정도로 웃었어요.
(qorin ogʻrigani — kulgining oʻlchov tayogʻi)
(으)ㄹ 만큼 — MIQDOR
Qanchaligini tenglashtiradi: shuncha — shuncha.
먹을 만큼 드세요.
(yeyish miqdori — olish miqdoriga teng)
Koʻp holatda ikkalasi ham toʻgʻri — masalan
죽을 정도로 힘들었어요 va 죽을 만큼 힘들었어요 ikkalasi ham
“oʻlguday qiyin edi” degani. Farq faqat ohangda: 정도로
darajaga, 만큼 miqdorga urgʻu beradi. Lekin
tenglashtirish maʼnosida faqat 만큼 ishlaydi:
❌ 언니 정도로 노래를 잘해요.
4. Ot sifatida: 이 정도, 그만큼
이 정도면 충분해요.
Shuncha boʻlsa yetarli.
노력했으니까 그만큼 결과도 좋을 거예요.
Harakat qilgansiz, shuning uchun natija ham shunchalik yaxshi boʻladi.
Koʻp uchraydigan xatolar
웃었어요 배가 아플 정도로.
배가 아플 정도로 웃었어요.
Oʻlchov oldin, asosiy feʼl keyin.
배가 아픈 정도로 웃었어요.
배가 아플 정도로 웃었어요.
정도로 oldida (으)ㄹ aniqlovchisi turadi — hali boʻlmagan, faqat oʻlchov sifatida tasavvur qilingan holat.
아프소나 씨는 언니 정도로 노래를 잘해요.
아프소나 씨는 언니만큼 노래를 잘해요.
Ikki odamni tenglashtirish — faqat 만큼.
먹을 정도로 드세요.
먹을 만큼 드세요.
Bu yerda gap miqdor haqida — “qancha yeysiz, shuncha oling”.
Mashq
1 Toʻldiring: 배가 정도로 웃었어요. (아프다)
Javob
아플 — 정도로 oldida (으)ㄹ aniqlovchisi.
2 Toʻldiring: 만큼 드세요. (먹다)
Javob
먹을 — “yeydiganingizcha”.
3 정도로 yoki 만큼? 아프소나 씨는 언니 노래를 잘해요.
Javob
만큼 — ikki odamni tenglashtiryapmiz.
4 Nega
웃었어요 배가 아플 정도로 notoʻgʻri?
Javob
Koreyschada oʻlchov oldin keladi: 배가 아플 정도로 웃었어요.
5 “Koʻzni ocha olmaydigan darajada shamol kuchli edi” — koreyschada.
Javob
눈을 뜰 수 없을 정도로 바람이 강했어요.
6 “Qancha harakat qilsangiz, shuncha natija chiqadi” — koreyschada.
Javob
노력한 만큼 결과가 나와요. Oʻtgan ish → 은 만큼.
7 Bu gapni 한다체 ga oʻgiring (PK-74): 말도 못 할 정도로 피곤했어요.
Javob
말도 못 할 정도로 피곤했다.
Kalit soʻzlar
- (으)ㄹ 정도로 — …gudek darajada
- (으)ㄹ 만큼 — …gancha, …gan qadar
- 정도 — daraja, oʻlcham
- 눈을 뜨다 — koʻz ochmoq
- 강하다 — kuchli boʻlmoq
- 충분하다 — yetarli boʻlmoq
- 상상하다 — tasavvur qilmoq
- 믿기 어렵다 — ishonish qiyin
- 차이 — farq
- 비교하다 — solishtirmoq
Darsning xulosasi
- (으)ㄹ 정도로 = daraja: “…gudek darajada”. 정도 = oʻlcham.
- (으)ㄹ 만큼 = miqdor va tenglik: “…gancha, …qadar”.
- Ikkalasida ham oldida (으)ㄹ aniqlovchisi turadi (oʻtgan ish uchun (으)ㄴ 만큼).
- Tartib: oʻlchov birinchi, asosiy feʼl keyin — 배가 아플 정도로 웃었어요.
- Ikki narsani tenglashtirish — faqat 만큼: 언니만큼 잘해요.
- Ot sifatida ham: 이 정도, 그만큼.
- 죽을 정도로 = 죽을 만큼 — koʻp holatda ikkalasi ham toʻgʻri.
- Oʻzbekcha juftlari: “…gudek darajada” va “…gancha / …gan qadar”.