PK-91: (이)나 다름없다, (으)ㄴ/는 셈이다 — natijada bir xil
“Aslida boshqa, lekin natijada bir xil” — ikkita qolip: farqi yoʻqligini aytadigan (이)나 다름없다 va hisob-kitob xulosasini chiqaradigan (으)ㄴ/는 셈이다.
PK-91: (이)나 다름없다, (으)ㄴ/는 셈이다 — natijada bir xil
Kitobning 290-betidasiz, jami 300 bet. Tugatdingizmi? Rasman — yoʻq. Amalda — ha. Oʻzbekchada bunday paytda ikkita gap ishlatamiz: “Tugatgan bilan barobar” va “Tugatdim hisob”. Koreys tilida ham aynan shu ikkita qolip bor, va ular bir xil emas.
Bu darsda siz
- (이)나 다름없다 bilan “…dan farqi yoʻq” deysiz
- (으)ㄴ/는 셈이다 bilan “… hisob” degan xulosa chiqarasiz
- Ikkalasining qaysi biri qayerda kelishini bilib olasiz
- PK-46 dagi (으)ㅁ ipini yana bir marta koʻrasiz
- Hisob-kitob jumlalarini tuzasiz — TOPIK 쓰기 uchun kerak
1. Ikkala soʻz ham otlashtirishdan tugʻilgan
PK-46 da feʼl va sifatni otga aylantirishni oʻrgangansiz. PK-86 da 함으로써 ni koʻrdingiz. Bugungi ikkala qolipning yuragida ham xuddi shu (으)ㅁ turibdi:
| Asl feʼl | Maʼnosi | (으)ㅁ shakli | Yangi ot |
|---|---|---|---|
| 다르다 | farq qilmoq | 다름 | 다름 = farq |
| 세다 | sanamoq | 셈 | 셈 = hisob |
Shuning uchun maʼnolarini yodlash shart emas:
다름없다 = “farq yoʻq”.
셈이다 = “hisob shunday”.
Ikkala qolip ham soʻzma-soʻz oʻzbekchaga oʻtadi.
2. (이)나 다름없다 — “…dan farqi yoʻq”
Otdan keyin (이)나 qoʻshiladi (받침 bor → 이나, yoʻq → 나), keyin 다름없다.
받침 BOR
명사 + 이나 다름없다
가족이나 · 새것이나 · 형이나
받침 YOʻQ
명사 + 나 다름없다
친구나 · 아버지나 · 부모나
삼촌은 저에게 아버지나 다름없어요.
Amakim men uchun otamdan farqi yoʻq (ota bilan barobar).
이 옷은 두 번밖에 안 입어서 새것이나 다름없다.
Bu kiyimni ikki marta kiyganman, xolos — yangisidan farqi yoʻq.
Feʼl bilan ishlatmoqchi boʻlsangiz, avval uni otga aylantiring — 는 것 (PK-46) qoʻshing, keyin 이나 다름없다:
이 정도면 다 끝난 것이나 다름없다.
Shu darajada boʻlsa, tugagan bilan barobar.
끝나다 → 끝난 것 → 끝난 것이나 다름없다.
Oʻzbekchada bu — “barobar” yoki “farqi yoʻq”. “Ota bilan barobar”, “yangisidan farqi yoʻq”. Diqqat qiling: oʻzbekcha “barobar” dan oldin bilan turadi, koreyschada esa (이)나. Bu 나 — “yoki” maʼnosidagi 나 bilan bir xil harf, lekin bu yerda “…ga teng” degan vazifada. Shuni bir marta qabul qilsangiz, adashmaysiz.
3. (으)ㄴ/는 셈이다 — “… hisob”
Bu qolip aniqlovchi shakldan keyin keladi (PK-43, 44, 45), yaʼni zamon va soʻz turkumiga qarab shakl oʻzgaradi:
| Nima bilan | Shakl | Misol | Maʼnosi |
|---|---|---|---|
| feʼl — hozirgi | 는 셈이다 | 매일 열 시간 일하는 셈이다 | har kuni 10 soat ishlagan hisob |
| feʼl — oʻtgan | (으)ㄴ 셈이다 | 거의 다 끝낸 셈이다 | deyarli tugatgan hisob |
| sifat | (으)ㄴ 셈이다 | 값이 싼 셈이다 | arzon hisob |
| ot | 인 셈이다 | 거의 가족인 셈이다 | deyarli oila hisob |
하루에 두 시간씩 십 년이면 칠천 시간을 쓴 셈이다.
Kuniga ikki soatdan oʻn yil boʻlsa — yetti ming soat sarflagan hisob.
Bu — qolipning eng tabiiy ishi: hisoblab, xulosa chiqarish.
시험은 다음 주지만 공부는 다 한 셈이다.
Imtihon kelasi hafta, lekin tayyorgarlikni koʻrib boʻlgan hisob.
셈이다 ning ikkita ishi bor:
1. Hisob-kitob — raqamlarni qoʻshib, xulosa chiqarish:
일 년에 삼백 일이면 …인 셈이다.
2. Baho — “nazarga olsak, shunday deyish mumkin”:
이 정도면 잘한 셈이다 (shu darajada boʻlsa, yaxshi
qilgan hisob).
Ikkinchi maʼnoda u koʻpincha 이 정도면 yoki 그러면
bilan boshlanadi.
4. Ikkalasini qanday ajratamiz?
(이)나 다름없다
Ikki narsani yonma-yon qoʻyadi. “A — B dan farq qilmaydi.”
Oldida — ot.
Ohangi — his-tuygʻu, baho.
삼촌은 아버지나 다름없다.
(으)ㄴ/는 셈이다
Vaziyatdan xulosa chiqaradi. “Sanab koʻrsak, shunday chiqadi.”
Oldida — butun gap (aniqlovchi shaklda).
Ohangi — hisob, mantiq.
이십 년이면 칠천 일이 넘는 셈이다.
Oʻzbekcha tekshiruv usuli. Jumlangizni oʻzbekchaga
oʻgiring va oxiriga qarang:
“…bilan barobar / farqi yoʻq” chiqsa →
(이)나 다름없다.
“…hisob / hisoblansa shunday” chiqsa →
셈이다.
Oʻzbek tilida ham bu ikkisi turlicha tuyuladi — “ota bilan
barobar” va “ota hisob” bir xil emas-ku. Koreyschada ham
shunday.
5. Ikkalasi bitta matnda
삼촌은 이십 년 동안 하루도 쉬지 않았다. 일 년에 삼백육십 일이면 칠천 일을 일한 셈이다. 그 가게는 우리에게 집이나 다름없었다.
Amakim yigirma yil davomida bir kun ham dam olmadi. Yiliga uch yuz oltmish kun boʻlsa — yetti ming kun ishlagan hisob. U doʻkon biz uchun uydan farqi yoʻq edi.
Birinchisi — hisob. Ikkinchisi — baho. Bitta abzatsda ikkalasi ham oʻz oʻrnida.
Koʻp uchraydigan xatolar
삼촌은 아버지 다름없어요.
삼촌은 아버지나 다름없어요.
(이)나 tushib qolmaydi — u qolipning qismi.
다 끝난 다름없다.
다 끝난 것이나 다름없다.
다름없다 dan oldin ot turishi kerak. Feʼlni avval 는 것 / (으)ㄴ 것 bilan otga aylantiring.
매일 열 시간 일한 셈이다.
매일 열 시간 일하는 셈이다.
매일 — takrorlanadigan, hozirgi ish. Demak 는 셈이다. Tugagan ish uchun (으)ㄴ 셈이다.
이 사람은 제 친구인 다름없어요.
이 사람은 제 친구나 다름없어요.
인 — 셈이다 bilan yuradi (친구인 셈이다). 다름없다 esa (이)나 ni oladi. Ikkala qolipning ulagichini almashtirib yubormang.
Mashq
1 Toʻldiring: 삼촌은 저에게 다름없어요. (아버지)
Javob
아버지나 — 받침 yoʻq → 나.
2 Toʻldiring: 이 옷은 다름없다. (새것)
Javob
새것이나 — 받침 bor → 이나.
3 다름 va 셈 qaysi feʼllardan yasalgan?
Javob
다름 ← 다르다 (farq qilmoq) · 셈 ← 세다 (sanamoq). Ikkalasi ham PK-46 dagi (으)ㅁ otlashtirishi.
4 Toʻldiring: 매일 두 시간씩 운동하니까 일주일에 열네 시간 . (운동하다 + 셈이다)
Javob
운동하는 셈이다 — takrorlanadigan ish → 는 셈이다.
5 Toʻldiring: 시험은 다음 주지만 공부는 다 . (하다 + 셈이다)
Javob
한 셈이다 — tugagan ish → (으)ㄴ 셈이다.
6 Qaysi qolip? “Bu doʻkon biz uchun uydan farqi yoʻq edi.”
Javob
(이)나 다름없다: 그 가게는 우리에게 집이나 다름없었다.
7 Qaysi qolip? “Yigirma yil boʻlsa — yetti ming kun ishlagan hisob.”
Javob
셈이다: 이십 년이면 칠천 일을 일한 셈이다. Hisob-kitob → 셈이다.
8 Nega
다 끝난 다름없다 notoʻgʻri?
Javob
다름없다 dan oldin ot kerak: 다 끝난 것이나 다름없다.
Kalit soʻzlar
- 다름없다 — farqi yoʻq
- 셈 — hisob
- 세다 — sanamoq
- 새것 — yangi narsa
- 이 정도면 — shu darajada boʻlsa
- 거의 — deyarli
- 사실상 — amalda, aslida
- 마찬가지다 — bir xil, xuddi shunday
- 삼촌 — amaki, togʻa
- 가게 — doʻkon, kichik oshxona
Darsning xulosasi
- (이)나 다름없다 = “…dan farqi yoʻq, … bilan barobar”.
- 받침 bor → 이나 · yoʻq → 나.
- Oldida ot turadi. Feʼlni avval 는 것 / (으)ㄴ 것 qilib oling.
- (으)ㄴ/는 셈이다 = “… hisob”, hisoblab chiqarilgan xulosa.
- Feʼl hozirgi → 는 셈이다 · oʻtgan → (으)ㄴ 셈이다 · ot → 인 셈이다.
- 다름 ← 다르다, 셈 ← 세다 — ikkalasi ham (으)ㅁ otlashtirishi (PK-46).
- Tekshiruv: “barobar / farqi yoʻq” → 다름없다 · “hisob” → 셈이다.
- TOPIK 쓰기 da raqamli xulosa uchun eng qulay qolip — 셈이다.