Russian

PR-10: Shaxs olmoshlari va egalik: мой, твой, наш, ваш

Sakkizta shaxs olmoshi va egalik soʻzlari. Eng muhim gʻoya: ruschada egalik soʻzi egaga emas, EGALIK QILINGAN narsaning jinsiga qarab oʻzgaradi.

powerty

Aug. 9, 2026

9 4 min 0

PR-10: Shaxs olmoshlari va egalik: мой, твой, наш, ваш

Oʻzbek tilida “mening kitobim” deganda oʻzgaradigan narsa — kitob: kitobim, kitobing, kitobi. Qoʻshimcha egani koʻrsatadi. Rus tilida esa hammasi teskari: “mening” alohida soʻz boʻlib oldinda turadi, va u egaga emas, egalik qilingan narsaning jinsiga qarab oʻzgaradi. Мой брат, lekin моя́ сестра́ — “men” oʻzgarmadim, oʻzgargani aka va opa. Shu bitta flipni tushunsangiz, dars tugadi.

Bu darsda siz

Sakkizta shaxs olmoshini bilasiz: я, ты, он, она́, оно́, мы, вы, они́
мой / твой / наш / ваш ni otning jinsiga moslaysiz
его́, её, их nega hech qachon oʻzgarmasligini bilib olasiz
Чей? Чья? Чьё? Чьи? deb soʻraysiz

Egalik otga moslashadi мой брат · моя́ сестра́ · моё окно́ · мои́ друзья́

1. Sakkizta shaxs olmoshi

Birlik	Maʼnosi	Koʻplik	Maʼnosi
я	men	мы	biz
ты	sen	вы	siz / sizlar
он	u (erkak jinsi)	они́	ular (hamma jins)
она́	u (ayol jinsi)	—
оно́	u (oʻrta jins)	—

Oʻzbekcha Bu jadval oʻzbekcha bilan deyarli bir xil: men, sen, u, biz, siz, ular. Yagona farq — uchinchi shaxs birlikda ruschada uchta shakl bor (он/она́/оно́), oʻzbekchada esa bitta (u). Buni PR-8 da koʻrgan edik. Вы esa PR-7 dagidek ikki vazifada: hurmat va koʻplik.

2. Egalik soʻzlari — otga moslashadi

Kimning	м. (дом)	ж. (кни́га)	с. (окно́)	мн. (друзья́)
я → mening	мой	моя́	моё	мои́
ты → sening	твой	твоя́	твоё	твои́
мы → bizning	наш	на́ша	на́ше	на́ши
вы → sizning	ваш	ва́ша	ва́ше	ва́ши

Мой брат — моя́ сестра́ — моё окно́ — мои́ друзья́.

Mening akam — mening opam — mening derazam — mening doʻstlarim.

Toʻrt marta “mening”, toʻrt xil shakl. Oʻzgargani — ot, “men” emas.

Oʻzbekcha Mana bu darsning eng muhim jumlasi. Oʻzbek tilida qoʻshimcha egani koʻrsatadi: kitobim (meniki), kitobing (seniki). Ot esa oʻzgarmaydi. Rus tilida teskarisi: “men” har doim м- boʻlib qolaveradi, oʻzgaradigan qism esa oxiri — va u otning jinsiga qaraydi. Shuning uchun “mening akam” va “mening opam” ruschada boshqa-boshqa soʻz bilan boshlanadi: мой брат, моя́ сестра́.

Ustoz maslahati Jadvalni yodlamang — naqshni koʻring. Oxirlari PR-8 dagi uchlik bilan bir xil: -й / -я / -ё / -и va — / -а / -е / -и. Xuddi но́вый / но́вая / но́вое / но́вые kabi. Rus tilida bir xil oxirlar qayta-qayta takrorlanadi; siz bitta naqshni oʻrganib, uni koʻp joyda ishlatasiz.

3. Его́, её, их — hech qachon oʻzgarmaydi

Endi darsning eng oson qismi. “Uning” va “ularning” umuman oʻzgarmaydi:

Shakl	Maʼnosi	Misol	Izoh
его́	uning (erkak egasi)	его́ дом · его́ кни́га · его́ окно́	hech qachon oʻzgarmaydi
её	uning (ayol egasi)	её дом · её кни́га · её окно́	hech qachon oʻzgarmaydi
их	ularning	их дом · их кни́га · их о́кна	hech qachon oʻzgarmaydi

Ehtiyot boʻling Его́ yozilishi bilan oʻqilishi mos kelmaydi — bu rus tilidagi eng koʻp uchraydigan “aldov”lardan biri:

его́ → [йиво́] -го oxiri [во] boʻlib oʻqiladi

сего́дня → [с'иво́дн'ъ] shu qoida: bugun

Bu qoida keyinchalik hamma -ого/-его oxirida ishlaydi (PR-43 da koʻramiz). Hozircha shuni bilib qoʻying: -го koʻrsangiz, [во] deng.

4. Чей? — “kimning?”

Savol soʻzi ham xuddi egalik kabi otga moslashadi:

м. — Чей?

Чей э́то дом?

— Э́то мой дом.

ж. — Чья?

Чья э́то кни́га?

— Э́то её кни́га.

с. — Чьё? · мн. — Чьи?

Чьё э́то окно́?
Чьи э́то кни́ги?

— Э́то на́ше окно́.
— Э́то их кни́ги.

— Чей э́то телефо́н?
— Э́то не мой телефо́н. Мо́жет, его́?

— Bu kimning telefoni?
— Bu mening telefonim emas. Balki uningdir?

Телефо́н — erkak jinsi, shuning uchun чей va мой. Его́ esa baribir oʻzgarmadi.

Koʻp uchraydigan xatolar

~~мой сестра́~~

моя́ сестра́ — сестра́ ayol jinsi, egalik unga moslashadi

~~его́ кни́га → “егоя кни́га”~~

его́ кни́га — его́, её, их hech qachon oʻzgarmaydi

~~его́ → [эго́]~~

его́ → [йиво́] — -го oxiri [во] boʻlib oʻqiladi

~~Чей э́то кни́га?~~

Чья э́то кни́га? — savol soʻzi ham otga moslashadi

Mashq

1 Boʻsh joyga: ___ шко́ла (bizning)

Javobni koʻrish

на́ша шко́ла. Шко́ла ayol jinsi (-а), demak на́ша. Erkak jinsi boʻlsa наш, oʻrta jins boʻlsa на́ше, koʻplik boʻlsa на́ши.

2 его́ qanday oʻqiladi?

Javobni koʻrish

[йиво́]. -го oxiri [во] boʻlib oʻqiladi, birinchi е esa urgʻusiz boʻlgani uchun [и] ga qisqaradi (иканье, PR-5). Xuddi shunday: сего́дня [с'иво́дн'ъ].

3 Savolni tuzing: ___ э́то тетра́ди?

Javobni koʻrish

Чьи э́то тетра́ди? — тетра́ди koʻplikda, demak чьи. Birlikda boʻlsa edi: Чья э́то тетра́дь? (ayol jinsi).

4 Nima uchun мой брат, lekin моя́ сестра́? “Men” oʻzgardimi?

Javobni koʻrish

Yoʻq — men oʻzgarmadim. Oʻzgargani ot: брат erkak jinsi, сестра́ ayol jinsi. Ruschada egalik soʻzi egalik qilingan narsaga moslashadi, egaga emas — bu oʻzbekchaning teskarisi.

5 Qaysi gap toʻgʻri?
а) Э́то её дом. б) Э́то ея́ дом. в) Э́то ей дом. г) Э́то её́я дом.

Javobni koʻrish

а). Её hech qachon oʻzgarmaydi — её дом, её кни́га, её окно́, её друзья́. Bu darsning eng oson qismi: uchta soʻz (его́, её, их) hech qanday shaklga ega emas.

Kalit soʻzlar

мой / моя́ / моё / мои́mening
твой / твоя́ / твоё / твои́sening
наш / на́ша / на́ше / на́шиbizning
ваш / ва́ша / ва́ше / ва́шиsizning
его́uning (erkak)
еёuning (ayol)
ихularning
чей / чья / чьё / чьиkimning
телефо́нtelefon
мо́жетbalki

🎯 Esda qoladigan narsa

Sakkiz olmosh: я, ты, он, она́, оно́, мы, вы, они́.
Egalik soʻzi egalik qilingan narsaning jinsiga moslashadi, egaga emas. Oʻzbekchaning teskarisi.
мой / моя́ / моё / мои́ — bir xil naqsh твой, наш, ваш uchun ham.
его́, её, их — hech qachon oʻzgarmaydi. Darsning eng oson qismi.
его́ = [йиво́]. -го koʻrsangiz, [во] deng.
Savol ham moslashadi: Чей? Чья? Чьё? Чьи?