PR-66: Потому что, поэтому, так как, из-за того что — sabab va natija
Потому́ что sababni aytadi, поэ́тому natijani — bitta voqeaning ikki tomoni. Ustiga из-за + Р.п. (yomon sabab) va благодаря́ + Д.п. (yaxshi).
PR-66: Потому что, поэтому, так как, из-за того что — sabab va natija
Bitta voqeani ikki xil aytish mumkin: «Kelmadim, chunki kasal boʻldim» va «Kasal boʻldim, shuning uchun kelmadim». Voqea bitta, gap ikkita. Rus tilida ham xuddi shunday — faqat bu ikki soʻz bir-biriga juda oʻxshaydi va oʻquvchilar ularni doim adashtiradi: потому́ что va поэ́тому.
Bu darsda siz
- Потому́ что (sabab) bilan поэ́тому (natija) ni hech qachon adashtirmaysiz
- Vergulni потому́ dan oldin qoʻyishni oʻrganasiz
- Так как va поско́льку bilan gap boshlaysiz
- Из-за + Р.п. va благодаря́ + Д.п. ni ajratasiz
- Qaysi bogʻlovchi qaysi uslubga tegishli ekanini bilasiz
1. Oyna: bir voqea, ikki gap
ПОТОМУ́ ЧТО — chunki
Я не пришёл, потому́ что заболе́л.
Kelmadim, chunki kasal boʻldim.
Oldin natija, keyin sabab.
ПОЭ́ТОМУ — shuning uchun
Я заболе́л, поэ́тому не пришёл.
Kasal boʻldim, shuning uchun kelmadim.
Oldin sabab, keyin natija.
| Sabab bilan | Natija bilan |
|---|---|
| Мы оста́лись до́ма, потому́ что шёл дождь. | Шёл дождь, поэ́тому мы оста́лись до́ма. |
| Афсо́на хорошо́ говори́т, потому́ что мно́го чита́ет. | Афсо́на мно́го чита́ет, поэ́тому хорошо́ говори́т. |
| Авто́бус не пришёл, потому́ что была́ ава́рия. | Была́ ава́рия, поэ́тому авто́бус не пришёл. |
U «nega?» degan savolga javob berayaptimi → потому́ что.
U «nima boʻldi?» degan savolga javob berayaptimi → поэ́тому.
2. Vergul qayerda?
Vergul потому́ dan oldin qoʻyiladi, ikki soʻzning orasiga emas:
Odatdagi holat
Он опозда́л, потому́ что проспа́л.
U kechikdi, chunki uxlab qoldi.
Vergul butun bogʻlovchidan oldin — bu 99% holat.
Natija tomondan
У Бекзо́да не́ было интерне́та, поэ́тому он не сдал рабо́ту во́время.
Bekzodda internet yoʻq edi, shuning uchun ishni vaqtida topshirmadi.
Поэ́тому dan oldin ham vergul turadi — u ikkita mustaqil gapni bogʻlaydi.
Он опозда́л не потому́, что проспа́л, а потому́, что не́ было авто́буса.
U uxlab qolgani uchun emas, avtobus boʻlmagani uchun kechikdi.
Bu qurilish не потому́…, а потому́… bilan keladi. Boshqa paytda vergulni har doim oldiga qoʻying.
3. Так как va поско́льку — gap boshida
Потому́ что ning bitta cheklovi bor: u gapni boshlay olmaydi. Sababni oldinga chiqarmoqchi boʻlsangiz — так как yoki поско́льку.
Sabab oldinda
Так как бы́ло хо́лодно, мы оста́лись до́ма.
Sovuq boʻlgani uchun uyda qoldik.
Потому́ что бы́ло хо́лодно, мы оста́лись до́ма — bunday yozilmaydi.
Shuning uchun oddiy qoida: gapni oʻzbekcha oʻylab, sabab boshida tursa — так как yozing; sababni oxiriga surmoqchi boʻlsangiz — потому́ что.
— Почему́ ты не пришёл?
— Потому́ что заболе́л.
4. Из-за va благодаря́ — ot bilan keladigan sabab
Yuqoridagilar gap bogʻlaydi. Ba'zan esa sabab bitta soʻz — u holda bogʻlovchi emas, predlog kerak boʻladi.
ИЗ-ЗА + Роди́тельный
из-за дождя́ — yomgʻir tufayli
из-за боле́зни — kasallik tufayli
Natija yomon. Bu — ayb qoʻyish.
БЛАГОДАРЯ́ + Да́тельный
благодаря́ дру́гу — doʻst tufayli
благодаря́ по́мощи — yordam tufayli
Natija yaxshi. Bu — minnatdorchilik.
Predloglar mavzusiga PR-83 da yana qaytamiz.
5. Из-за того́ что — predlogning gap shakli
Sabab bitta soʻz emas, butun gap boʻlsa, из-за ga того́ что qoʻshiladi:
| Ot bilan | Gap bilan |
|---|---|
| Из-за дождя́ мы не пошли́. | Из-за того́ что шёл дождь, мы не пошли́. |
| Из-за боле́зни он не сдал экза́мен. | Из-за того́ что он заболе́л, он не сдал экза́мен. |
| Благодаря́ учи́телю я по́нял те́му. | Благодаря́ тому́ что учи́тель объясни́л, я по́нял те́му. |
6. Uslub darajalari
| Bogʻlovchi | Uslub | Nima qiladi |
|---|---|---|
| потому́ что | ogʻzaki + neytral | sabab; gapni boshlamaydi |
| так как | neytral | sabab; gapni boshlaydi |
| поско́льку | kitobiy | sabab; koʻpincha gap boshida |
| из-за того́ что | neytral | salbiy sabab |
| поэ́тому | hamma joyda | natija |
| зна́чит | ogʻzaki | xulosa: «demak» |
| сле́довательно | rasmiy / ilmiy | xulosa: «binobarin» |
Foydali moslik:
chunki → потому́ что
…gani uchun → так как yoki из-за того́ что
shuning uchun → поэ́тому
tufayli (yomon) → из-за + Р.п.
tufayli, sharofati bilan (yaxshi) → благодаря́ + Д.п.
по-ЧЕМУ́? — nega? → javobi по-ТОМУ́ что — chunki
по-ЭТОМУ — «shu sababdan» → natija
Yaʼni потому́ что savolga javob beradi, поэ́тому esa xulosa chiqaradi.
Koʻp uchraydigan xatolar
Я заболе́л, потому́ что не пришёл.
Я не пришёл, потому́ что заболе́л — sabab bogʻlovchidan keyin turadi
Поэ́тому что бы́ло хо́лодно, мы оста́лись до́ма.
Так как бы́ло хо́лодно… — «поэ́тому что» degan bogʻlovchi yoʻq
Из-за по́мощи дру́га я сдал экза́мен.
Благодаря́ по́мощи дру́га… — natija yaxshi
Мы не пошли́ потому́ что бы́ло по́здно.
Мы не пошли́, потому́ что бы́ло по́здно — vergul majburiy
Mashq
1 Потому́ что yoki поэ́тому? Бы́ло по́здно, ___ мы вы́звали такси́.
Javobni koʻrish
поэ́тому. Birinchi qism — sabab (kech edi), ikkinchisi — natija (taksi chaqirdik).
2
Xuddi shu fikrni teskarisidan ayting.
Шёл дождь, поэ́тому матч отмени́ли.
Javobni koʻrish
Матч отмени́ли, потому́ что шёл дождь. Natija oldinga, sabab orqaga — oyna aylantirildi.
3 Toʻgʻri shaklni qoʻying. Благодаря́ ___ я нашёл рабо́ту. (Ше́рбек)
Javobni koʻrish
Ше́рбеку — Да́тельный. Благодаря́ har doim «kimga?» kelishigini oladi, chunki uning ichida «rahmat aytmoq» turibdi.
4 Из-за yoki благодаря́? ___ снегопа́да аэропо́рт закры́ли.
Javobni koʻrish
Из-за снегопа́да. Aeroport yopilishi — yomon natija, demak из-за + Роди́тельный.
5
Bu gapni ruschaga oʻgiring, sababni oldinga qoʻying.
Kutubxona yopiq boʻlgani uchun uyda ishladik.
Javobni koʻrish
Так как библиоте́ка была́ закры́та, мы рабо́тали до́ма. Sabab oldinda turgani uchun потому́ что ishlamaydi — так как yoki поско́льку kerak.
Kalit soʻzlar
- потому́ чтоchunki
- поэ́томуshuning uchun
- так как…gani uchun (gap boshida)
- поско́лькуmadomiki (kitobiy)
- из-за + Р.п.tufayli (yomon natija)
- благодаря́ + Д.п.tufayli, sharofati bilan (yaxshi)
- из-за того́ что…gani sababli
- зна́читdemak
- сле́довательноbinobarin (rasmiy)
- причи́наsabab
🎯 Esda qoladigan narsa
- Потому́ что = sabab, поэ́тому = natija. Bir voqea, ikki gap.
- Vergul потому́ dan oldin: Он опозда́л, потому́ что…
- Потому́ что gapni boshlamaydi (savolga javobdan tashqari). Buning uchun так как yoki поско́льку.
- Из-за + Роди́тельный — yomon sabab. Благодаря́ + Да́тельный — yaxshi sabab.
- Sabab butun gap boʻlsa: из-за того́ что / благодаря́ тому́ что.
- «Поэ́тому что» degan bogʻlovchi rus tilida yoʻq.