Russian

PR-92: Telefon, elektron pochta va xabar tili

Bitta xabar, uch kanal, uch til. Va bitta kam maʼlum qoida: chatda qisqa xabar oxiriga nuqta qoʻysangiz, sovuq eshitiladi.

powerty

Aug. 25, 2026

1 5 min 0

PR-92: Telefon, elektron pochta va xabar tili

PR-90 da uslubni tanlashni oʻrgandik. Lekin uslubni faqat kim emas, nima orqali ham tanlaydi.

Bitta xabarni telefonda, elektron pochtada va chatda uch xil aytasiz — hatto bitta odamga boʻlsa ham. Kanal ham til qoʻyadi.

Bu darsda siz

Telefon suhbatini ochasiz va yopasiz
Aloqa buzilganda nima deyishni bilasiz
Elektron xatning uch darajasini ajratasiz
Chat qisqartirishlarini oʻqiy olasiz
Chatdagi nuqta qoidasini bilib olasiz — buni darsliklar aytmaydi

Qoida bitta xabar → uch kanal → uch til

1. Telefon: ochish

Vaziyat	Rasmiy	Norasmiy
javob berish	Алло́? · Слу́шаю вас.	Алло́? · Да?
oʻzini tanishtirish	Здра́вствуйте, э́то Жасу́р Кари́мов.	Приве́т, э́то Жасу́р.
kimnidir soʻrash	Могу́ я поговори́ть с Мари́ной Петро́вной?	Мари́ну мо́жно?
kimligini soʻrash	Прости́те, с кем я говорю́?	А э́то кто?
tugatish	Всего́ до́брого! До свида́ния!	Дава́й! Пока́!

«Кто э́то?» — qoʻpol Telefonni koʻtarib «Кто э́то?» deyish rus tilida qoʻpol eshitiladi — goʻyo siz emas, qoʻngʻiroq qilgan odam tushuntirishi kerakdek.

Muloyim shakli:
Прости́те, с кем я говорю́? — Kechirasiz, kim bilan gaplashyapman?
Предста́вьтесь, пожа́луйста. — Oʻzingizni tanishtiring.

Va yodda tuting: rasmiy qoʻngʻiroqda qoʻngʻiroq qilgan odam birinchi boʻlib oʻzini tanishtiradi.

2. Telefon: nimadir ishlamayotganda

Rus tilida	Oʻzbekcha
Вы не туда́ попа́ли.	Notoʻgʻri raqamga tushdingiz.
Вас пло́хо слы́шно.	Sizni yomon eshityapman.
Связь плоха́я.	Aloqa yomon.
Я вам перезвоню́.	Sizga qayta qoʻngʻiroq qilaman.
Не могли́ бы вы перезвони́ть?	Qayta qoʻngʻiroq qila olasizmi?
Оста́вьтесь на ли́нии.	Liniyada qoling.
Он сейча́с за́нят. Что ему́ переда́ть?	U hozir band. Unga nima yetkazay?

«Не туда́ попа́ли» — soʻzma-soʻz oʻgirilmaydi Попа́сть = «tushmoq, yetib bormoq». Yaʼni Вы не туда́ попа́ли soʻzma-soʻz «siz u yerga tushmadingiz» degani.

Oʻzbekchada esa raqam haqida gapiriladi: «notoʻgʻri raqam», «adashib qoldingiz». Shuning uchun bu iborani butunligicha yodlang — qismlarga ajratib tarjima qilmang.

Javob berish: Извини́те, пожа́луйста. — Kechirasiz.

3. Elektron xat: uch daraja

Daraja	Kimga	Salom	Xayr
rasmiy	notanish, rahbar	Уважа́емая Мари́на Петро́вна!	С уваже́нием, …
yarim rasmiy	hamkasb, oʻqituvchi	Здра́вствуйте, Мари́на Петро́вна!	Спаси́бо! С уваже́нием, …
doʻstona	doʻst, guruhdosh	Приве́т, Ка́тя!	Пока́! · Обнима́ю!

Oʻrtadagi daraja eng koʻp kerak boʻladi Kundalik ishda xatlarning koʻpi yarim rasmiy boʻladi: Здра́вствуйте bilan boshlanadi, С уваже́нием bilan tugaydi, lekin ichida «Довожу́ до Ва́шего све́дения» kabi ogʻir qoliplar yoʻq.

Ishonchingiz komil boʻlmasa — bir daraja rasmiyroq yozing. Ortiqcha hurmatdan hech kim xafa boʻlmaydi.

4. Xabar (чат): qisqartirishlar

Qisqartma	Toʻliq shakli	Oʻzbekcha
спс	спаси́бо	rahmat
пжл	пожа́луйста	iltimos
норм	норма́льно	yaxshi, boʻladi
оч	о́чень	juda
сек	секу́нду	bir soniya
крч	коро́че	qisqasi
др	день рожде́ния	tugʻilgan kun
ок · хор	хорошо́	mayli

Oʻzbek chatida ham xuddi shu mexanizm Eʼtibor bering: rus qisqartmalarida unlilar tashlab ketiladi, undoshlar qoladi — спасибо → спс, пожалуйста → пжл, короче → крч.

Oʻzbek yozishmasida ham aynan shunday qilinadi: salom → slm, rahmat → rhmt.

Yaʼni bu rus tilining oʻziga xosligi emas — bu yozishmaning oʻziga xosligi. Shuning uchun bunday qisqartmalarni oʻqiy olish kerak, lekin ularni rasmiy xatga hech qachon olib kirmang.

5. Chatdagi nuqta — darsliklar aytmaydigan qoida

Mana bu darsning eng foydali qismi.

Zamonaviy rus yozishmasida qisqa xabar oxiriga nuqta qoʻyilmaydi. Qoʻysangiz — xabar sovuq, hatto jahl bilan aytilgandek eshitiladi.

NUQTASIZ — oddiy

— Ты придёшь?
— Да

Oddiy «ha». Hech qanday qoʻshimcha ohang yoʻq.

NUQTA BILAN — sovuq

— Ты придёшь?
— Да.

«Ha» — lekin xafaman yoki gapirgim yoʻq degan ohang bilan.

Qoidaning chegarasi Bu faqat qisqa chat xabarlariga tegishli. Uzun xabarda, bir necha gapdan iborat matnda nuqta oddiy tinish belgisi boʻlib qoladi va hech qanday ohang bermaydi.

Va albatta, elektron xatda, arizada, hujjatda nuqta har doim oʻz oʻrnida turadi — u yerda bu qoida ishlamaydi.

Yodda tutish oson: Хорошо — mayli. Хорошо. — «mayli, gapni yopdik».

Ohangni nima beradi Chatda ovoz ham, yuz ham yoʻq. Shuning uchun ohang boshqa narsalar bilan beriladi:

emoji — eng koʻp ishlatiladigani
«))» — ruscha yozishmaning oʻz belgisi, kulgi bildiradi (qavslar soni kuchni koʻrsatadi)
undov belgisi — iliqlik: Спасибо! quruq Спасибо dan issiqroq

Yaʼni Спасибо)) — «katta rahmat», Спасибо. — «rahmat, lekin xafaman».

6. Bitta xabar — uch kanal

Xabar: uchrashuvni bir soatga surish kerak

Telefonda: Здра́вствуйте, Мари́на Петро́вна! Э́то Жасу́р. Скажи́те, мы мо́жем перенести́ встре́чу на час?

Xatda: Уважа́емая Мари́на Петро́вна! Прошу́ Вас перенести́ на́шу встре́чу на оди́н час, на 15:00. С уваже́нием, Жасу́р Кари́мов

Chatda: Мари́на Петро́вна, здра́вствуйте! Мо́жем перенести́ на 15:00?

Bitta xohish, uch xil uzunlik va uch xil ohang.

Koʻp uchraydigan xatolar

— Алло́? — ~~Кто э́то?~~

— Прости́те, с кем я говорю́? — muloyim shakli.

~~Вы взя́ли непра́вильный но́мер.~~

Вы не туда́ попа́ли. — bu ibora butunligicha yodlanadi.

~~Уважа́емая Мари́на Петро́вна! Спс за отве́т.~~

…Спаси́бо за отве́т — chat qisqartmasi rasmiy xatga kirmaydi.

— Ты придёшь на др? — ~~Да.~~

— Да yoki Да! — chatda qisqa javob oxiriga nuqta qoʻysangiz, sovuq eshitiladi.

Mashq

1 Telefonda notanish odam raqamingizga adashib tushdi. Nima deysiz?

Javobni koʻrish

Вы не туда́ попа́ли. Muloyimroq: Извини́те, вы не туда́ попа́ли. Soʻzma-soʻz «siz u yerga tushmadingiz» — oʻzbekchaga qismlarga ajratib oʻgirilmaydi.

2 Bu qisqartmalarni oching.
спс · пжл · крч · др

Javobni koʻrish

спаси́бо · пожа́луйста · коро́че · день рожде́ния. Qoida bitta: unlilar tashlab ketiladi, undoshlar qoladi — xuddi oʻzbekcha slm, rhmt kabi.

3 Doʻstingiz chatda yozdi: «Хорошо.» Bu qanday ohang?

Javobni koʻrish

Sovuq yoki xafa ohang. Qisqa chat xabari oxiridagi nuqta «gapni yopdim» degan maʼno beradi. Oddiy roziligi Хорошо yoki Хорошо! boʻlardi.

4 Rahbaringizga rasmiy xat yozyapsiz. Bu gapni tuzating.
Уважа́емый Оле́г Никола́евич! Крч, я не смогу́ прийти́.

Javobni koʻrish

Уважа́емый Оле́г Никола́евич! Сообща́ю, что не смогу́ прису́тствовать. Крч — chat qisqartmasi, rasmiy xatga kirmaydi (PR-90). Bitta bunday soʻz butun xatning ohangini buzadi.

5 Rasmiy qoʻngʻiroqni boshlang. Siz — Dilnoza Yuldasheva, Marina Petrovna bilan gaplashmoqchisiz.

Javobni koʻrish

Здра́вствуйте! Э́то Дилно́за Ю́лдашева. Могу́ я поговори́ть с Мари́ной Петро́вной?
Tartib muhim: avval salom, keyin oʻzini tanishtirish, undan keyin soʻrov. Rasmiy qoʻngʻiroqda qoʻngʻiroq qilgan odam birinchi boʻlib oʻzini aytadi.

Kalit soʻzlar

Алло́?Alo? — telefonga javob
Слу́шаю вас.Eshitaman sizni
Вы не туда́ попа́ли.Notoʻgʻri raqamga tushdingiz
Вас пло́хо слы́шно.Sizni yomon eshityapman
перезвони́тьqayta qoʻngʻiroq qilmoq
Что ему́ переда́ть?Unga nima yetkazay?
Всего́ до́брого!Yaxshi qoling!
сообще́ниеxabar
голосово́е сообще́ниеovozli xabar
спс · пжл · крчrahmat · iltimos · qisqasi

🎯 Esda qoladigan narsa

Uslubni faqat kim emas, kanal ham tanlaydi.
Rasmiy qoʻngʻiroqda qoʻngʻiroq qilgan odam birinchi boʻlib oʻzini tanishtiradi.
«Кто э́то?» qoʻpol — «Прости́те, с кем я говорю́?» deng.
Вы не туда́ попа́ли — butunligicha yodlanadi.
Elektron xatning uch darajasi bor; ikkilansangiz, bir daraja rasmiyroq yozing.
Chat qisqartmalarida unlilar tashlanadi: спс, пжл, крч. Rasmiy xatga kirmaydi.
Chatda qisqa javob oxiridagi nuqta sovuq eshitiladi. Хорошо — mayli; Хорошо. — «gapni yopdik».