PR-93: Ish va oʻqish leksikasi: rezyume, suhbat, imtihon
«Сдава́л экза́мен» — topshirdim. «Сдал экза́мен» — oʻtdim. Bitta harf farq, natija qarama-qarshi. Rezyume, suhbat va imtihon tili.
PR-93: Ish va oʻqish leksikasi: rezyume, suhbat, imtihon
Ikki gap. Ular bitta harf bilan farq qiladi:
Birinchi gapni suhbatda aytsangiz, sizni imtihondan yiqilgan deb tushunishadi. Shuning uchun bu darsni aynan shu juftlikdan boshlaymiz.
Bu darsda siz
- Сдава́ть / сдать tuzogʻidan chiqasiz
- Резюме́ ning qismlarini va tajriba feʼllarini olasiz
- Собесе́дование savollariga tayyor qolip bilan javob berasiz
- Oʻqish leksikasini toʻplaysiz: се́ссия, зачёт, стипе́ндия
- Ish leksikasini toʻplaysiz: до́лжность, о́пыт, зарпла́та
1. Feʼl turi tuzogʻi
НСВ — что де́лать?
сдава́ть экза́мен
Imtihonga kirmoq, topshirmoq. Natija haqida hech narsa aytilmagan.
СВ — что сде́лать?
сдать экза́мен
Imtihondan oʻtmoq. Natija bor va u yaxshi.
imtihon topshirdim — jarayon, kirdim va yozdim
imtihondan oʻtdim — natija, muvaffaqiyat
Ruschada bu ikki maʼno alohida soʻz emas, bitta feʼlning ikki turi bilan beriladi:
сдава́ть = topshirmoq · сдать = oʻtmoq
Shuning uchun oʻzbekcha gapni tarjima qilishdan oldin bitta savol bering: men jarayon haqida gapiryapmanmi yoki natija haqidami?
| НСВ — jarayon | СВ — natija | Oʻzbekcha |
|---|---|---|
| сдава́ть экза́мен | сдать экза́мен | topshirmoq / oʻtmoq |
| поступа́ть в университе́т | поступи́ть в университе́т | hujjat topshirmoq / qabul qilinmoq |
| устра́иваться на рабо́ту | устро́иться на рабо́ту | ishga kirmoqchi boʻlmoq / ishga kirmoq |
| гото́виться к экза́мену | подгото́виться к экза́мену | tayyorlanmoq / tayyorlanib boʻlmoq |
Завали́ть экза́мен — oʻsha maʼno, lekin soʻzlashuv uslubi (PR-85).
Не сдать экза́мен — eng xotirjam va eng xavfsiz shakl.
Suhbatda oʻzingiz haqingizda gapirsangiz, не сдал deng — завали́л juda ochiq va gʻayrirasmiy eshitiladi.
2. Резюме́ — qismlari
| Ruscha nomi | Oʻzbekcha | Nima yoziladi |
|---|---|---|
| ФИО | F.I.Sh. | familiya, ism, otasining ismi |
| Контакты | aloqa | telefon, pochta, shahar |
| Цель | maqsad | qaysi lavozimga daʼvogarsiz |
| О́пыт рабо́ты | ish tajribasi | oxirgisidan boshlab |
| Образова́ние | taʼlim | oliygoh, fakultet, yil |
| Навы́ки | koʻnikmalar | dasturlar, malakalar |
| Языки́ | tillar | daraja bilan |
родно́й — ona tili
свобо́дно — erkin
хорошо́ — yaxshi
ба́зовый у́ровень — boshlangʻich daraja
Masalan: Узбе́кский — родно́й. Ру́сский — свобо́дно. Англи́йский — ба́зовый у́ровень.
3. Tajriba haqida yozadigan feʼllar
Rezyumeda tajriba oʻtgan zamon va СВ bilan yoziladi — natija koʻrsatilishi kerak:
| Feʼl | Kelishigi | Misol |
|---|---|---|
| рабо́тал в … | П.п. | рабо́тал в шко́ле № 12 |
| занима́лся … | Т.п. | занима́лся перево́дами |
| отвеча́л за … | В.п. | отвеча́л за докуме́нты |
| руководи́л … | Т.п. | руководи́л гру́ппой |
| уча́ствовал в … | П.п. | уча́ствовал в олимпиа́де |
| организова́л … | В.п. | организова́л ку́рсы |
занима́лся перево́дами — Твори́тельный
отвеча́л за докуме́нты — за + Вини́тельный (PR-83)
уча́ствовал в олимпиа́де — в + Предло́жный
Bu feʼllarni kelishigi bilan birga yodlang — alohida yodlansa, rezyumeda xato chiqadi.
4. Собесе́дование — savollar va javob qoliplari
| Savol | Oʻzbekcha | Javob boshlanishi |
|---|---|---|
| Расскажи́те о себе́. | Oʻzingiz haqingizda ayting. | Меня́ зову́т… Я зако́нчил… |
| Почему́ вы хоти́те у нас рабо́тать? | Nega bizda ishlamoqchisiz? | Мне интере́сно… |
| Каки́е у вас си́льные сто́роны? | Kuchli tomonlaringiz? | Я уме́ю… Мне легко́ даётся… |
| Кем вы ви́дите себя́ че́рез пять лет? | Besh yildan keyin oʻzingizni kim deb koʻrasiz? | Я хоте́л бы стать… (Т.п.) |
| Есть ли у вас вопро́сы? | Savollaringiz bormi? | Да, скажи́те, пожа́луйста… |
«Кем стать» — Твори́тельный (PR-40)
Я хоте́л бы стать руководи́телем отде́ла.
Boʻlim rahbari boʻlmoqchiman.
«Кем?» degan savol Твори́тельный talab
qiladi — стать руководи́тель emas.
5. Oʻqish va ish leksikasi
| Oʻqish | Oʻzbekcha | Ish | Oʻzbekcha |
|---|---|---|---|
| факульте́т | fakultet | до́лжность | lavozim |
| курс | kurs | о́пыт рабо́ты | ish tajribasi |
| се́ссия | imtihon davri | зарпла́та | maosh |
| зачёт | sinov (bahosiz) | вака́нсия | boʻsh ish oʻrni |
| стипе́ндия | stipendiya | резюме́ | rezyume |
| дипло́м | diplom | испыта́тельный срок | sinov muddati |
экза́мен — baho qoʻyiladi (2 dan 5 gacha)
зачёт — baho qoʻyilmaydi, faqat «oʻtdi / oʻtmadi» (зачёт / незачёт)
Shuning uchun сдать зачёт — «sinovdan oʻtmoq». Се́ссия esa ikkalasi ham topshiriladigan davr — oʻzbekcha «imtihon davri».
Koʻp uchraydigan xatolar
Я сдава́л экза́мен, тепе́рь я студе́нт.
Я сдал экза́мен — natija kerak boʻlsa, СВ. Сдава́л faqat jarayonni bildiradi.
Я хочу́ стать перево́дчик.
…стать перево́дчиком — «кем?» degan savol Твори́тельный oladi (PR-40).
Я занима́лся перево́ды.
Я занима́лся перево́дами — занима́ться Твори́тельный talab qiladi.
Я поступа́л в университе́т в 2024 году́ и сейча́с учу́сь.
Я поступи́л в университе́т — qabul qilingan boʻlsangiz, СВ kerak.
Mashq
1
Bu ikki gapning farqini ayting.
Афсо́на сдава́ла экза́мен. / Афсо́на сдала́ экза́мен.
Javobni koʻrish
Birinchisi: imtihon topshirdi — kirdi va yozdi, natija nomaʼlum. Ikkinchisi: imtihondan oʻtdi — natija bor va u yaxshi. Oʻzbekchada ham ikki xil ibora ishlatiladi.
2
Kelishikni qoʻying.
Я занима́лся ___ и отвеча́л за ___ . (перево́ды · докуме́нты)
Javobni koʻrish
занима́лся перево́дами (Твори́тельный) · отвеча́л за докуме́нты (за + Вини́тельный). Har bir feʼl oʻz kelishigini oladi — ularni juft holda yodlang.
3 Suhbatda savol berishdi: «Кем вы ви́дите себя́ че́рез пять лет?» Javobni boshlang.
Javobni koʻrish
Я хоте́л бы стать руководи́телем отде́ла. «Кем?» → Твори́тельный. Хоте́л бы (PR-60) javobni muloyimroq qiladi — я ста́ну juda qatʼiy eshitilardi.
4 Экза́мен va зачёт orasidagi farq nima?
Javobni koʻrish
Экза́мен da baho qoʻyiladi, зачёт da esa faqat «oʻtdi / oʻtmadi» (зачёт / незачёт). Ikkalasi ham се́ссия davrida topshiriladi.
5 Rezyumening «Языки́» boʻlimini yozing: oʻzbekcha — ona tili, ruscha — erkin, inglizcha — boshlangʻich.
Javobni koʻrish
Узбе́кский — родно́й.
Ру́сский — свобо́дно. Англи́йский — ба́зовый
у́ровень.
Eʼtibor bering: til nomlari bu yerda
sifat shaklida turibdi (ру́сский,
англи́йский), «по-ру́сски» emas.
Kalit soʻzlar
- сдава́ть экза́менimtihon topshirmoq (jarayon)
- сдать экза́менimtihondan oʻtmoq (natija)
- поступи́ть в университе́тoliygohga qabul qilinmoq
- резюме́rezyume
- собесе́дованиеsuhbat, intervyu
- о́пыт рабо́тыish tajribasi
- навы́киkoʻnikmalar
- до́лжностьlavozim
- зарпла́таmaosh
- се́ссия · зачёт · стипе́ндияimtihon davri · sinov · stipendiya
🎯 Esda qoladigan narsa
- Сдава́ть = topshirmoq (jarayon), сдать = oʻtmoq (natija). Oʻzbekchada ham ikki ibora bor.
- Xuddi shunday juftlik: поступа́ть / поступи́ть, устра́иваться / устро́иться.
- Yiqilish: не сдал (xotirjam) · провали́л (neytral) · завали́л (soʻzlashuv).
- Tajriba feʼllari kelishigi bilan yodlanadi: занима́лся + Т.п., отвеча́л за + В.п., уча́ствовал в + П.п.
- Кем стать? → Твори́тельный: стать перево́дчиком.
- Зачёт — bahosiz sinov; экза́мен — baholi; се́ссия — ikkalasining davri.