PK-21: Inkor 1: 안 + feʼl va 지 않다
Koreys tilida inkorning ikki yoʻli bor — biri feʼl oldiga, ikkinchisi oxiriga qoʻshiladi. Va uchta soʻz umuman inkor qoʻshimchasini olmaydi.
PK-21: Inkor 1: 안 + feʼl va 지 않다
Endi siz gap tuza olasiz — bugun ularni inkor qilishni oʻrganamiz. Koreys tilida buning ikki yoʻli bor: biri qisqa va ogʻzaki, ikkinchisi uzunroq va yozmaroq. Ikkalasining maʼnosi bir xil, shuning uchun tanlash erkin. Lekin uchta soʻz bor — ular bu qoidalarga umuman boʻysunmaydi, va aynan shu uchtasi eng koʻp ishlatiladi.
Bu darsda siz
- 안 + feʼl bilan qisqa inkor yasaysiz
- 지 않다 bilan uzun inkor yasaysiz
- 하다 feʼllarining oʻziga xosligini bilib olasiz
- 있다 → 없다, 알다 → 모르다 juftliklarini eslab qolasiz
1. Qisqa inkor: 안
안 feʼlning oldiga alohida soʻz boʻlib qoʻyiladi:
저는 커피를 안 마셔요.
Men kofe ichmayman.
오늘은 학교에 안 가요.
Bugun maktabga bormayman.
오늘은 — qiyoslash soyasi bor: “bugun esa” (PK-12).
Sifatlar bilan ham ishlaydi:
날씨가 안 좋아요.
Havo yaxshi emas.
2. Uzun inkor: 지 않다
Bu safar qoʻshimcha oʻzakka yopishadi — va u ham oddiy feʼl kabi tuslanadi:
| Lugʻat | Oʻzak | + 지 않다 | 해요체 |
|---|---|---|---|
| 먹다 | 먹 | 먹지 않다 | 먹지 않아요 |
| 가다 | 가 | 가지 않다 | 가지 않아요 |
| 마시다 | 마시 | 마시지 않다 | 마시지 않아요 |
| 좋다 | 좋 | 좋지 않다 | 좋지 않아요 |
3. Qaysi birini qachon
안 — qisqa
Kundalik nutq, tez javob, ogʻzaki suhbat.
안 가요.
지 않다 — uzun
Yozma matn, rasmiy uslub, biroz taʼkidli.
가지 않아요.
Maʼno farqi yoʻq — ikkalasi ham “bormayman”. Boshlangʻich darajada 안 ni ishlating, 지 않다 ni esa oʻqiganda tanib oling.
4. 하다 feʼllari — 안 oʻrtaga tushadi
Mana darsning eng koʻp xato qilinadigan joyi. Ot + 하다 tuzilishidagi feʼllarda 안 butun soʻz oldiga emas, 하다 ning oldiga qoʻyiladi:
저는 안 공부해요.
저는 공부 안 해요.
| Feʼl | 안 bilan | 지 않다 bilan |
|---|---|---|
| 공부하다 | 공부 안 해요 | 공부하지 않아요 |
| 일하다 | 일 안 해요 | 일하지 않아요 |
| 말하다 | 말 안 해요 | 말하지 않아요 |
5. Uchta istisno — inkor qoʻshimchasi olmaydiganlar
Koreys tilida uchta juda muhim soʻz bor: ularning inkori alohida soʻz, va siz ularni allaqachon bilasiz.
| Tasdiq | Inkor | Maʼnosi | Notoʻgʻri |
|---|---|---|---|
| 있다 | 없다 | bor → yoʻq | ✗ 안 있다 |
| 알다 | 모르다 | bilmoq → bilmaslik | ✗ 안 알다 |
| 이다 | 이/가 아니다 | …dir → …emas | ✗ 안 이다 |
저는 시간이 없어요.
Menda vaqt yoʻq.
PK-13 dan tanish — endi bilasizki, bu 있다 ning inkori.
저는 그 사람을 몰라요.
Men u odamni bilmayman.
모르다 → 몰라요. Bu tuslanish PK-47 mavzusi; hozircha shakl sifatida yodlang.
6. Oʻtgan zamon va rasmiy shakl
| Shakl | 안 bilan | 지 않다 bilan |
|---|---|---|
| Hozirgi (해요체) | 안 먹어요 | 먹지 않아요 |
| Oʻtgan (해요체) | 안 먹었어요 | 먹지 않았어요 |
| Hozirgi (합니다체) | 안 먹습니다 | 먹지 않습니다 |
Diqqat qiling: 안 hech qachon oʻzgarmaydi — tuslanadigan narsa feʼlning oʻzi. 지 않다 da esa tuslanadigan narsa 않다.
Koʻp uchraydigan xatolar
저는 안 공부해요.
하다 feʼllarida 안 oʻrtaga: 공부 안 해요.
시간이 안 있어요.
있다 ning inkori — alohida soʻz: 시간이 없어요.
저는 안 알아요.
알다 ning inkori — 몰라요.
저는 학생 안 이에요.
이다 ning inkori: 학생이 아니에요 (PK-10).
Mashq
1 "저는 커피를 마셔요" ni ikki xil usulda inkor qiling.
Javobni koʻrish
저는 커피를 안 마셔요. (qisqa) va 저는 커피를 마시지 않아요. (uzun). Maʼnosi bir xil — “kofe ichmayman”.
2 Nega "안 공부해요" notoʻgʻri?
Javobni koʻrish
Chunki 공부하다 = 공부 (ot) + 하다 (feʼl), va 안 har doim feʼlning oldiga tushadi. Toʻgʻrisi: 공부 안 해요. Uzun shakl esa boʻlinmaydi: 공부하지 않아요.
3 있다 ning inkori nima va nega "안 있다" notoʻgʻri?
Javobni koʻrish
없다. Koreys tilida uchta soʻzning inkori alohida soʻz bilan beriladi: 있다 → 없다, 알다 → 모르다, 이다 → 아니다. Siz ularning ikkitasini allaqachon PK-10 va PK-13 da koʻrgansiz.
4 "먹지 않다" ni 해요체 ga oʻgiring va nega shunday boʻlishini ayting.
Javobni koʻrish
먹지 않아요. Tuslanadigan narsa — 않다, va uning oxirgi unlisi ㅏ, demak PK-18 qoidasi boʻyicha 아요. Shuning uchun 지 않다 har doim 지 않아요 boʻladi.
5 Bekzod "저는 어제 일 안 했어요" dedi. Toʻgʻrimi?
Javobni koʻrish
Toʻliq toʻgʻri. 일하다 — ot (일) + 하다, shuning uchun 안 oʻrtaga tushdi: 일 안 했어요 (“ishlamadim”). Oʻtgan zamon esa feʼlning oʻzida — 했어요. Uzun shakli: 일하지 않았어요.
Kalit soʻzlar
- 안…ma (qisqa inkor)
- 지 않다…ma (uzun inkor)
- 없다yoʻq (있다 ning inkori)
- 모르다 / 몰라요bilmaslik
- 아니다…emas
- 일하다ishlamoq
- 말하다gapirmoq
- 날씨havo
- 오늘은bugun esa
- 안 좋아요yaxshi emas
🎯 Esda saqlang
- 안 + feʼl = oʻzak + 지 않다. Maʼnosi bir xil.
- 안 — ogʻzaki va qisqa; 지 않다 — yozma va biroz taʼkidli.
- 하다 feʼllarida 안 oʻrtaga tushadi: 공부 안 해요.
- 지 않다 esa boʻlinmaydi: 공부하지 않아요.
- Uchta istisno: 있다 → 없다, 알다 → 모르다, 이다 → 아니다.
- Tuslanish har doim oxirgi soʻzda: 안 먹었어요 · 먹지 않았어요.