PK-23: Sonlar 1: 한자어 sonlar (일, 이, 삼…) va ular nimani sanaydi
Koreys tilida ikkita son tizimi bor. Birinchisi — xitoy ildizli sonlar: pul, sana, daqiqa, telefon raqami. Va ular mingga emas, oʻn mingga boʻlinadi.
PK-23: Sonlar 1: 한자어 sonlar (일, 이, 삼…) va ular nimani sanaydi
Koreys tilida sanashning ikki xil tizimi bor — va ular almashtirilmaydi. Bu yangi oʻquvchini qoʻrqitadi, lekin aslida mantiq oddiy: bittasi oʻlchov va raqamlar uchun, ikkinchisi narsalarni sanash uchun. Bugun birinchisini oʻrganamiz — 한자어, ya'ni xitoy ildizli sonlarni.
Bu darsda siz
- 일 dan 십 gacha va undan yuqorisini oʻqiysiz
- 한자어 sonlar aynan nimani sanashini bilib olasiz
- Koreys sonlari nega 만 (10 000) bilan boʻlinishini tushunasiz
- Ikkita talaffuz istisnosini eslab qolasiz
1. Birdan oʻngacha
Nol uchun ikkita soʻz bor: 영 (matematikada) va 공 (telefon raqamlarida).
2. Oʻndan yuqorisi — qoʻshib yasaladi
Bu yerda hech qanday yangi soʻz yoʻq. Sonlar shunchaki birlashtiriladi:
| Raqam | Tuzilishi | Koreyscha |
|---|---|---|
| 11 | 10 + 1 | 십일 |
| 15 | 10 + 5 | 십오 |
| 20 | 2 × 10 | 이십 |
| 37 | 3 × 10 + 7 | 삼십칠 |
| 100 | — | 백 |
| 1 000 | — | 천 |
| 10 000 | — | 만 |
3. Eng qiyin joy: 만 = 10 000
Oʻzbekchada katta sonlar mingga boʻlinadi: ming, million, milliard. Koreysda esa oʻn mingga — 만. Bu shunchaki boshqa qadam, lekin dastlab chalkashtiradi:
| Raqam | Oʻzbekcha | Koreyscha | Tuzilishi |
|---|---|---|---|
| 10 000 | oʻn ming | 만 | 1 × 만 |
| 50 000 | ellik ming | 오만 | 5 × 만 |
| 100 000 | yuz ming | 십만 | 10 × 만 |
| 1 000 000 | bir million | 백만 | 100 × 만 |
4. Ikkita talaffuz istisnosi
5. Qayerda ishlatiladi
| Nima | Birlik | Misol |
|---|---|---|
| Pul | 원 | 오천 원 — 5000 von |
| Daqiqa | 분 | 삼십 분 — 30 daqiqa |
| Yil / oy / kun | 년 / 월 / 일 | 이천이십육년 — 2026-yil |
| Qavat | 층 | 삼 층 — 3-qavat |
| Telefon raqami | 번 | 공일공… — 010… |
| Sinf / kurs | 학년 | 이 학년 — 2-kurs |
이 책은 만 원이에요.
Bu kitob 10 000 von.
제 전화번호는 공일공 이삼사오 육칠팔구예요.
Mening telefon raqamim 010-2345-6789.
Telefon raqamida nol — 공, va har bir raqam alohida oʻqiladi.
6. 몇 — “nechta?”
Son soʻrash uchun 몇 ishlatiladi va u birlikdan oldin turadi:
가: 전화번호가 몇 번이에요?
나: 공일공 … 이에요.
A: Telefon raqamingiz necha?
B: 010-… .
지금 몇 층에 있어요?
Hozir nechanchi qavatdasiz?
Koʻp uchraydigan xatolar
1 000 000 ni 천천 deb yasash.
Koreysda oʻn ming birlik: 백만 (100 × 만).
Telefon raqamida nolni 영 deyish.
Telefon uchun 공: 공일공.
십육 ni "sib-yuk" deb oʻqish.
비음화: [심뉵].
Yoshni 한자어 son bilan aytish.
Yosh uchun boshqa tizim kerak — PK-24 darsi.
Mashq
1 37 ni koreyschada yozing.
Javobni koʻrish
삼십칠 — 3 × 10 + 7. Oʻzbekcha “oʻttiz yetti” bilan bir xil mantiq, faqat “oʻttiz” alohida soʻz emas, 삼십 boʻlib ochiq hisoblanadi.
2 100 000 ni koreyschada yozing.
Javobni koʻrish
십만 — 10 × 만 (10 000). Oʻngdan toʻrttadan ajrating: 10|0000. Oʻzbekcha “yuz ming” deb oʻylasangiz adashasiz.
3 Nega koreys sonlarini uchtadan emas, toʻrttadan ajratish kerak?
Javobni koʻrish
Chunki koreys tilida katta birlik 만 = 10 000, ming emas. Oʻzbekcha/inglizcha vergul (1,000,000) uchtadan qoʻyiladi va koreys tizimiga mos kelmaydi. Toʻgʻri ajratish: 100|0000 = 백만.
4 “Bu kitob 5000 von” ni koreyschaga oʻgiring.
Javobni koʻrish
이 책은 오천 원이에요. Pul — 한자어 son bilan. 오천 = 5 × 1000.
5 Jasur telefon raqamini "영일영…" deb aytdi. Nimani tuzatish kerak?
Javobni koʻrish
Telefon raqamida nol 공 deb aytiladi, 영 emas: 공일공. 영 esa matematikada ishlatiladi.
Kalit soʻzlar
- 일, 이, 삼, 사, 오1, 2, 3, 4, 5
- 육, 칠, 팔, 구, 십6, 7, 8, 9, 10
- 백 / 천 / 만100 / 1000 / 10 000
- 영 / 공nol (matematika / telefon)
- 원von (pul birligi)
- 분daqiqa
- 층qavat
- 번raqam, marta
- 전화번호telefon raqami
- 몇nechta, necha
🎯 Esda saqlang
- 한자어 sonlar — pul, sana, daqiqa, telefon, qavat, kurs uchun.
- Oʻndan yuqorisi qoʻshib yasaladi: 삼십칠 = 3×10+7.
- 만 = 10 000. Raqamni oʻngdan toʻrttadan ajrating.
- Nol: 영 matematikada, 공 telefonda.
- Istisnolar: 십육 [심뉵], 육십 [육씹].
- 몇 — “nechta?”, birlikdan oldin turadi: 몇 번, 몇 층.