PK-60: Koʻchirma gap 1 — -다고 하다 (darak), -냐고 하다 (soʻroq)
“Boraman DEB aytdi” — oʻzbekchadagi DEB koreys tilida 고. Boshqa odamning gapini oʻz gapingiz ichida aytishni oʻrganasiz.
PK-60: Koʻchirma gap 1 — -다고 하다 (darak), -냐고 하다 (soʻroq)
Doʻstingiz “men ertaga boraman” dedi. Endi siz buni uchinchi odamga yetkazyapsiz. Oʻzbekchada nima deysiz? — “U ertaga boraman deb aytdi”. Mana shu kichkina deb — butun darsning kaliti. Koreys tilida uning aynan oʻrnida 고 turadi.
Bu darsda siz
- Boshqaning darak gapini -다고 하다 bilan yetkazasiz
- Feʼl, sifat va ot uchun uchta boshqa shaklni ajratasiz
- Soʻroq gapni -냐고 하다 bilan yetkazasiz
- Oʻtgan va kelasi zamonni koʻchirma gapga qoʻyasiz
- 하다 oʻrniga 말하다, 묻다, 물어보다 ishlatasiz
1. Oʻzbekchadagi “deb” = koreyschadagi 고
민수 씨가 내일 간다고 했어요.
Minsu ertaga boradi deb aytdi.
Bu dars oʻzbek oʻquvchi uchun sovgʻa. Ingliz tilida
koʻchirma gap butun jumlani buzadi: “I will go” → “he said that
he would go” — olmosh oʻzgaradi, zamon orqaga suriladi, tartib
aralashadi. Oʻzbek tilida esa hech narsa buzilmaydi: gapni aytasiz,
orqasiga deb qoʻyasiz, keyin “aytdi” deysiz. Koreys tili ham
aynan shunday ishlaydi:
내일 간다 +
고 +
했어요
ertaga boradi +
deb +
aytdi
Yaʼni sizga faqat gapning oxirgi shakli yangi — fikr esa
allaqachon tanish.
2. Darak gap: uch xil shakl
고 dan oldingi shakl gapning turiga qarab oʻzgaradi. Bu darsning yagona qiyin joyi — shuning uchun jadvalni yaxshilab koʻring:
| Nima | Shakl | Misol | Natija |
|---|---|---|---|
| Feʼl, 받침 yoʻq | ㄴ다고 | 가다 | 간다고 해요 |
| Feʼl, 받침 bor | 는다고 | 먹다 | 먹는다고 해요 |
| Sifat | 다고 | 좋다 | 좋다고 해요 |
| Ot (이다) | (이)라고 | 학생이다 | 학생이라고 해요 |
| Oʻtgan zamon | 았/었다고 | 갔다 | 갔다고 해요 |
| Kelasi zamon | (으)ㄹ 거라고 | 갈 거예요 | 갈 거라고 해요 |
Eng koʻp adashiladigan joy — feʼl va sifat. Faqat
feʼl ㄴ다/는다 oladi. Sifat esa oddiy 다고 boʻlib
qoladi:
가다 (feʼl) → 간다고 · 먹다 (feʼl) → 먹는다고
좋다 (sifat) → 좋다고 · 바쁘다 (sifat) → 바쁘다고
있다/없다 ham sifat kabi: 있다고, 없다고.
지영 씨가 요즘 바쁘다고 했어요.
Jiyon oxirgi paytda band deb aytdi.
바쁘다 — sifat, shuning uchun 바쁜다고 emas.
아프소나 씨가 학생이라고 했어요.
Afsona oʻzini talaba deb aytdi.
Ot bilan 이다 → (이)라고. 받침 yoʻq boʻlsa 이 tushadi: 친구라고.
베크조드 씨가 어제 영화를 봤다고 했어요.
Bekzod kecha kino koʻrdim deb aytdi.
3. Soʻroq gap: -냐고 하다
Kimdir savol bergan boʻlsa, 고 dan oldin 냐 turadi. Bu yerda feʼl va sifat farqi yoʻq — ikkalasi ham 냐고:
| Asl savol | Koʻchirma shakli | Maʼnosi |
|---|---|---|
| 어디에 가요? | 어디에 가냐고 했어요 | qayerga borasiz deb soʻradi |
| 맛있어요? | 맛있냐고 했어요 | mazalimi deb soʻradi |
| 학생이에요? | 학생이냐고 했어요 | talabamisiz deb soʻradi |
| 밥을 먹었어요? | 밥을 먹었냐고 했어요 | ovqat yedingizmi deb soʻradi |
선생님이 숙제를 했냐고 물어봤어요.
Oʻqituvchi uy vazifasini qildingmi deb soʻradi.
Savol boʻlgani uchun 하다 emas, 묻다 / 물어보다 tabiiyroq.
Kitoblarda 느냐고 (feʼl) va (으)냐고 (sifat) shakllari ham uchraydi: 가느냐고, 좋으냐고. Ular notoʻgʻri emas — biroz eski va rasmiy. Kundalik nutqda hamma 냐고 deydi, siz ham shuni ishlating.
4. 하다 ning oʻrniga boshqa feʼllar
고 하다
eng keng — “dedi”
고 말하다
“gapirdi, aytdi” — biroz rasmiyroq
고 묻다 / 물어보다
faqat savol uchun — “soʻradi”
고 들었어요
“…ekan deb eshitdim”
내일 시험이 없다고 들었어요.
Ertaga imtihon yoʻq deb eshitdim.
Koʻp uchraydigan xatolar
민수 씨가 내일 가다고 했어요.
민수 씨가 간다고 했어요.
Feʼl 받침siz boʻlsa ㄴ다고: 가 + ㄴ다고 = 간다고.
날씨가 춥는다고 했어요.
날씨가 춥다고 했어요.
춥다 — sifat. Sifat ㄴ다/는다 olmaydi.
아프소나 씨가 학생이다고 했어요.
아프소나 씨가 학생이라고 했어요.
Ot + 이다 → (이)라고, 이다고 emas.
어디에 가냐고 했어요? (soʻrayotgan boʻlsangiz)
어디에 가요?
냐고 하다 — boshqaning savolini yetkazish uchun. Oʻzingiz soʻrayotgan boʻlsangiz oddiy savol shakli kerak.
Mashq
1 Koʻchirma gapga aylantiring: 민수: “저는 내일 가요.”
Javob
민수 씨가 내일 간다고 했어요. 가다 — feʼl, 받침 yoʻq → ㄴ다고.
2 Koʻchirma gapga aylantiring: 지영: “요즘 바빠요.”
Javob
지영 씨가 요즘 바쁘다고 했어요. 바쁘다 — sifat, shuning uchun oddiy 다고.
3 Toʻldiring: 아프소나 씨가 했어요. (“men talabaman”)
Javob
학생이라고 — ot + 이다 → (이)라고.
4 Koʻchirma gapga aylantiring: 선생님: “숙제를 했어요?”
Javob
선생님이 숙제를 했냐고 물어봤어요. Savol → 냐고, va 묻다/물어보다 tabiiyroq.
5 Xatoni toping:
날씨가 춥는다고 했어요.
Javob
Toʻgʻrisi — 날씨가 춥다고 했어요. 춥다 sifat, ㄴ다/는다 olmaydi.
6 “Ertaga imtihon yoʻq deb eshitdim” — koreyschada?
Javob
내일 시험이 없다고 들었어요. 없다 sifat kabi ishlaydi → 없다고.
Kalit soʻzlar
- -다고 하다 — … deb aytmoq (darak gap)
- -냐고 하다 — … deb soʻramoq (soʻroq gap)
- (이)라고 하다 — … deb aytmoq (ot bilan)
- 말하다 — gapirmoq, aytmoq
- 묻다 / 물어보다 — soʻramoq
- 듣다 — eshitmoq · 들었어요 — eshitdim
- 요즘 — oxirgi paytda
- 바쁘다 — band
- 소문 — mish-mish, gap
- 사실 — haqiqat, aslida
Darsning xulosasi
- 고 = oʻzbekchadagi deb. Gap buzilmaydi, orqasiga qoʻshimcha qoʻshiladi.
- Feʼl: 받침 yoʻq → ㄴ다고 (간다고) · 받침 bor → 는다고 (먹는다고).
- Sifat: oddiy 다고 (좋다고, 바쁘다고). 있다/없다 ham shunday.
- Ot: (이)라고 (학생이라고, 친구라고).
- Oʻtgan zamon: 았/었다고 (갔다고). Kelasi: (으)ㄹ 거라고.
- Soʻroq: 냐고 — bu yerda feʼl/sifat farqi yoʻq.
- 하다 oʻrniga 말하다 · 묻다 · 물어보다 · 들었어요.