PK-73: (으)ㄹ지도 모르다, 기 십상이다 — kuchli taxmin va ehtimol
“Yomgʻir yogʻishi mumkin” va “shoshsang xato qilib qoʻyishing turgan gap” — ehtimol va ogohlantirish.
PK-73: (으)ㄹ지도 모르다, 기 십상이다 — kuchli taxmin va ehtimol
Ertaga sayrga chiqasiz. Osmon biroz bulut. Yomgʻir yogʻadimi? Bilmaysiz — lekin ehtimoli bor. Va yana bir narsani bilasiz: soyabonsiz chiqsangiz, albatta ivib qolasiz. Mana bugungi ikki qolip: biri ehtimol, biri ogohlantirish.
Bu darsda siz
- (으)ㄹ지도 모르다 bilan “…shi mumkin” deysiz
- Uni PK-52 dagi 것 같다 bilan solishtirasiz
- 기 십상이다 bilan ogohlantirasiz
- Nega 십상 doim yomon natija haqida ekanini bilib olasiz
- Ishonch darajalarini bir qatorga tizasiz
1. (으)ㄹ지도 모르다 — “…shi mumkin”
받침 YOʻQ
oʻzak + ㄹ지도 모르다
오다 → 올지도 몰라요
바쁘다 → 바쁠지도 몰라요
받침 BOR
oʻzak + 을지도 모르다
먹다 → 먹을지도 몰라요
어렵다 → 어려울지도 몰라요
내일 비가 올지도 몰라요. 우산을 가져가세요.
Ertaga yomgʻir yogʻishi mumkin. Soyabon olib boring.
자스루르 씨가 벌써 갔을지도 몰라요.
Jasur allaqachon ketgan boʻlishi mumkin.
Oʻtgan zamon: 았/었을지도 모르다.
그 사람이 새 선생님일지도 몰라요.
U odam yangi oʻqituvchi boʻlishi mumkin.
Ot + 이다 → 일지도 모르다.
모르다 bu yerda “bilmayman” degani emas. (으)ㄹ지도 모르다 — bitta qolip, va u “…shi mumkin” degan maʼno beradi. Uni boʻlaklarga ajratib tarjima qilmang.
2. Ishonch darajalari
Endi sizda taxmin uchun bir nechta qolip bor. Ularni ishonch darajasi boʻyicha tizib qoʻying:
| Qolip | Ishonch | Oʻzbekcha |
|---|---|---|
| (으)ㄹ 거예요 PK-27 | yuqori | …adi |
| (으)ㄹ 테니까 PK-64 | yuqori (sabab sifatida) | …sa kerak |
| (으)ㄹ 것 같다 PK-52 | oʻrtacha | …ga oʻxshaydi |
| (으)ㄹ지도 모르다 | past — faqat ehtimol | …shi mumkin, balki |
Oʻzbekchada ham xuddi shunday zinapoya bor: “yogʻadi” → “yogʻsa kerak” → “yogʻadiganga oʻxshaydi” → “balki yogʻar”. Toʻrtta pogʻona, yuqoridan pastga. Koreys tilida ham aynan toʻrtta. Yangi gap eshitganingizda oʻzingizdan soʻrang: soʻzlovchi qanchalik ishonch bilan aytyapti? — javob qaysi qolip kerakligini aytadi.
3. 기 십상이다 — ogohlantirish
십상 — hanzuviy soʻz: 十常, yaʼni “oʻn martadan oʻni”. Demak “deyarli har doim shunday boʻladi”. Lekin bitta muhim sharti bor: natija doim yomon.
서두르면 실수하기 십상이에요.
Shoshsangiz, xato qilib qoʻyishingiz turgan gap.
밤에 커피를 마시면 잠을 못 자기 십상이에요.
Kechasi kofe ichsangiz, uxlay olmay qolishingiz turgan gap.
지도 없이 가면 길을 잃기 십상이에요.
Xaritasiz borsangiz, adashib qolishingiz turgan gap.
기 십상이다 ning uch qoidasi:
1. Faqat feʼl bilan.
2. Natija albatta salbiy — 성공하기 십상이에요 ✗.
3. Koʻpincha (으)면 bilan yuradi: shart + ogohlantirish.
기 마련이다 PK-72
Tabiiy — yaxshi ham, yomon ham.
처음에는 어렵기 마련이에요.
기 십상이다
Ogohlantirish — faqat yomon.
서두르면 실수하기 십상이에요.
Koʻp uchraydigan xatolar
내일 비가 오지도 몰라요.
내일 비가 올지도 몰라요.
지도 emas — (으)ㄹ지도. Aniqlovchi shakli shart.
자스루르 씨가 벌써 갈지도 몰랐어요.
(“ketgan boʻlishi mumkin” maʼnosida)
자스루르 씨가 벌써 갔을지도 몰라요.
Oʻtgan zamon 았/었을지도 ichida — 모르다 da emas.
열심히 하면 성공하기 십상이에요.
열심히 하면 성공하는 법이에요.
십상 faqat yomon natija uchun. Yaxshi natija — PK-72 dagi 법이다 yoki 마련이다.
서두르면 실수할 십상이에요.
서두르면 실수하기 십상이에요.
십상 dan oldin 기 keladi, (으)ㄹ emas.
Mashq
1 Toʻldiring: 내일 비가 몰라요. (오다)
Javob
올지도 — 오 da 받침 yoʻq → ㄹ지도.
2 Toʻldiring: 시험이 몰라요. (어렵다)
Javob
어려울지도 — 어렵다 ㅂ notoʻgʻri sifati: 어려우 + ㄹ지도.
3 Toʻldiring: 서두르면 십상이에요. (실수하다)
Javob
실수하기 — 십상 dan oldin 기.
4 Nega
열심히 하면 성공하기 십상이에요 notoʻgʻri?
Javob
십상 natijasi doim salbiy. “Muvaffaqiyat” yaxshi natija — unga 성공하는 법이에요 yoki 성공하기 마련이에요 kerak.
5 Bu toʻrttasini ishonch boʻyicha tizing: 올 것 같아요 · 올 거예요 · 올지도 몰라요.
Javob
Eng ishonchli — 올 거예요, keyin 올 것 같아요, eng past — 올지도 몰라요 (faqat ehtimol).
6 “Jasur allaqachon ketgan boʻlishi mumkin” — koreyschada?
Javob
자스루르 씨가 벌써 갔을지도 몰라요. Oʻtgan zamon 았/었을지도 ichida.
Kalit soʻzlar
- (으)ㄹ지도 모르다 — …shi mumkin, balki
- 았/었을지도 모르다 — …gan boʻlishi mumkin
- 기 십상이다 — …ib qoʻyishi turgan gap (salbiy)
- 서두르다 — shoshmoq
- 길을 잃다 — adashmoq
- 지도 — xarita
- 없이 — …siz
- 미리 — oldindan
- 붐비다 — gavjum boʻlmoq
- 주의하다 — ehtiyot boʻlmoq
Darsning xulosasi
- (으)ㄹ지도 모르다 = “…shi mumkin” — eng past ishonch darajasi.
- 받침 yoʻq → ㄹ지도 · 받침 bor → 을지도 · ot → 일지도.
- Oʻtgan zamon 았/었을지도 ichida, 모르다 da emas.
- Zinapoya: 거예요 → 테니까 → 것 같다 → 을지도 모르다.
- 기 십상이다 = ogohlantirish, natija doim salbiy.
- 십상 (十常) — “oʻn martadan oʻni”. Oldida 기 keladi.
- Yaxshi natija uchun 십상 emas — 마련이다 / 법이다 (PK-72).
- Oʻzbekcha juftliklari: “balki …ar” va “…ib qoʻyishi turgan gap”.