PK-87: (으)ㄹ 지경이다 — chidab boʻlmas holat va chegara
“Ochlikdan oʻlay deb turibman” — chegaraga yetgan holatni aytish. Block G ning boshi.
PK-87: (으)ㄹ 지경이다 — chidab boʻlmas holat va chegara
Ertalabdan beri hech narsa yemadingiz. Kimdir soʻraydi: “Ochsizmi?” Siz “ha” demaysiz. Siz aytasiz: “Ochlikdan oʻlay deb turibman.” Bu — oddiy “och” emas. Bu chegara: bir qadam qolgan. Koreys tilida shu chegaraning nomi bor.
Bu darsda siz
- (으)ㄹ 지경이다 bilan chegaraga yetgan holatni aytasiz
- Nega u deyarli har doim yomon holat ekanini bilib olasiz
- Tayyor iboralarni oʻrganasiz: 죽을 지경, 미칠 지경
- Uni PK-82 dagi (으)ㄹ 정도로 dan ajratasiz
- 이 지경이 되다 iborasini oʻrganasiz
1. 지경 nima degani?
지경 — hanzuviy soʻz: 地境, yaʼni “yer chegarasi”. Demak (으)ㄹ 지경이다 soʻzma-soʻz “… boʻladigan chegarada turibman”. Hali sodir boʻlmagan — lekin bir qadam qolgan.
배가 고파서 쓰러질 지경이에요.
Ochlikdan yiqilay deb turibman.
일이 너무 많아서 미칠 지경이다.
Ish shunchalik koʻpki, aqldan ozay deyapman.
사흘 동안 못 자서 죽을 지경이었다.
Uch kun uxlamay, oʻlgudek holga tushdim.
Oʻzbekchada bu qolipning aniq jufti bor: “-ay deb turibman”. “Oʻlay deb turibman”, “yiqilay deb turibman”, “yigʻlab yuboray dedim”. Ikkala tilda ham ish hali boʻlmagan — faqat unga bir qadam qolgan. Va ikkalasida ham bu shikoyat ohangi: “ahvolim shu darajaga yetdi”. Yana bir jufti — “…gudek holga tushdim”.
(으)ㄹ 지경이다 ning uch xususiyati:
1. Holat deyarli har doim yomon: 죽다, 미치다, 쓰러지다,
울다, 굶다.
2. Oldida koʻpincha sabab turadi — 아/어서 (PK-35) yoki
(으)니까 (PK-48).
3. Bu soʻzlovchining oʻz holati. Boshqa haqida gapirilsa,
hamdardlik ohangi boʻladi.
2. Tayyor iboralar
| Ibora | Soʻzma-soʻz | Oʻzbekcha |
|---|---|---|
| 죽을 지경이다 | oʻlish chegarasida | oʻlay deb turibman |
| 미칠 지경이다 | aqldan ozish chegarasida | aqldan ozay deyapman |
| 쓰러질 지경이다 | yiqilish chegarasida | yiqilay deb turibman |
| 울 지경이다 | yigʻlash chegarasida | yigʻlab yuboray dedim |
3. 이 지경이 되다 — “shu holga kelmoq”
지경 mustaqil ot ham. 이 지경 = “bu ahvol”.
어쩌다가 이 지경이 되었을까 생각했다.
Qanday qilib shu ahvolga tushdik ekan, deb oʻyladim.
집이 이 지경이 될 때까지 아무도 몰랐다.
Uy shu ahvolga kelguncha hech kim bilmadi.
4. 정도로 va 지경이다 — juda yaqin, lekin bir xil emas
(으)ㄹ 정도로 PK-82
Darajani oʻlchaydi va gap oʻrtasida turadi. Yaxshi ham, yomon ham boʻladi.
배가 아플 정도로 웃었어요.
“Qornim ogʻriydigan darajada kuldim.”
(으)ㄹ 지경이다
Holatni aytadi va gapning oxirida turadi. Deyarli har doim yomon.
배가 고파서 죽을 지경이에요.
“Ochlikdan oʻlay deb turibman.”
Oson tekshiruv: gapdan keyin yana feʼl bormi?
Bor → 정도로 (u oʻsha feʼlni oʻlchaydi).
Yoʻq, gap shu bilan tugadi → 지경이다.
Koʻp uchraydigan xatolar
배가 고파서 죽은 지경이에요.
배가 고파서 죽을 지경이에요.
지경 oldida (으)ㄹ — hali boʻlmagan holat.
너무 기뻐서 춤출 지경이에요.
너무 기뻐서 춤출 정도로 좋았어요.
지경 — yomon holat uchun. Quvonch uchun 정도로.
죽을 지경으로 배가 고파요.
배가 고파서 죽을 지경이에요.
지경 gapning oxirida, 이다 bilan turadi — oʻrtasida emas.
사흘 동안 못 자서 죽는 지경이었다.
사흘 동안 못 자서 죽을 지경이었다.
는 emas — hamisha (으)ㄹ.
Mashq
1 Toʻldiring: 배가 고파서 지경이에요. (쓰러지다)
Javob
쓰러질 — 지경 oldida (으)ㄹ.
2 Toʻldiring: 일이 너무 많아서 지경이다. (미치다)
Javob
미칠 — 미칠 지경이다 tayyor ibora.
3 지경 (地境) ning soʻzma-soʻz maʼnosi nima?
Javob
“Yer chegarasi”. Shuning uchun qolip “… boʻladigan chegarada turibman” degani.
4 Nega
너무 기뻐서 춤출 지경이에요 notoʻgʻri?
Javob
지경 yomon holat uchun. Quvonch uchun — 춤출 정도로 좋았어요.
5 정도로 yoki 지경이다? “Qornim ogʻriydigan darajada kuldim.”
Javob
정도로 — keyin yana feʼl bor (웃었어요): 배가 아플 정도로 웃었어요.
6 “Uch kun uxlamay, oʻlgudek holga tushdim” — koreyschada.
Javob
사흘 동안 못 자서 죽을 지경이었어요.
7 이 지경이 되다 nimani bildiradi?
Javob
“Shu ahvolga kelmoq”. 지경 bu yerda mustaqil ot — “ahvol, holat”.
Kalit soʻzlar
- (으)ㄹ 지경이다 — …ay deb turibman
- 지경 — chegara, ahvol
- 쓰러지다 — yiqilmoq
- 미치다 — aqldan ozmoq
- 굶다 — och qolmoq
- 어쩌다가 — qanday qilib, tasodifan
- 참다 — chidamoq
- 한계 — chegara, limit
- 겨우 — zoʻrgʻa
- 정신이 없다 — boshi qotgan boʻlmoq
Darsning xulosasi
- (으)ㄹ 지경이다 = “…ay deb turibman” — chegaraga yetgan holat.
- 地境 = “yer chegarasi”. Ish hali boʻlmagan, bir qadam qolgan.
- Holat deyarli har doim yomon.
- Oldida (으)ㄹ, hech qachon 는 yoki (으)ㄴ emas.
- Tayyor iboralar: 죽을 · 미칠 · 쓰러질 · 울 지경이다.
- Koʻpincha sabab bilan yuradi: 아/어서 … 지경이다.
- 정도로 = gap oʻrtasida, darajani oʻlchaydi · 지경이다 = gap oxirida, holatni aytadi.
- 이 지경이 되다 = “shu ahvolga kelmoq”.